Ένα αγαθό σε έλλειψη: «Ηλεκτρικός χώρος» για σύνδεση φωτοβολταικών σταθμών

Όπως πληροφορηθήκαμε από πρόσφατο άρθρο του energypress, μετατίθενται για το τέλος Ιουνίου οι αποφάσεις της ΡΑΕ (νυν ΡΑΑΕΥ), σχετικά με τις -περισσότερες από 140- καταγγελίες & προσφυγές υποψηφίων παραγωγών εναντίον της ηλεκτρονικής διαδικασίας χορήγησης  νέων όρων σύνδεσης ΔΕΔΔΗΕ σε μικρούς φωτοβολταϊκούς σταθμούς  στα κορεσμένα δίκτυα Πελοποννήσου & Κρήτης.

Εάν  η συγκεκριμένη προσβαλλόμενη διαδικασία του περασμένου Οκτωβρίου ήταν μεμονωμένη,  δεν θα υπήρχε ανάγκη επανεξέτασης του θεσμικού πλαισίου. Όμως δεν είναι, αφού ήδη σήμερα (άρθρο 97 του νόμου 4951/2022)  απαγορεύεται η υποβολή νέων αιτήσεων σύνδεσης μικρών έργων Φ/Β στο ΔΕΔΔΗΕ, ενώ επιτρέπονται μόνο αιτήσεις σύνδεσης μεγάλων ή ομάδων έργων στον ΑΔΜΗΕ. Τα δε περιθώρια  «ηλεκτρικού χώρου» που θα εμφανίζονται στο μέλλον για συνδέσεις ΔΕΔΔΗΕ , θα μοιράζονται σε  υποψήφιους παραγωγούς αποκλειστικά με τέτοιες  ηλεκτρονικές διαδικασίες. Επομένως, καλό θα ήταν για τη νέα πολιτική ηγεσία ΥΠΕΝ που θα αναλάβει μετά τις εκλογές, να κοιτάξει τη «μεγάλη εικόνα» και όχι αποκλειστικά τη συγκεκριμένη υπόθεση Πελοποννήσου & Κρήτης. Δηλαδή, καλό θα ήταν να αντιμετωπίσει συνολικά το ζήτημα της διαχείρισης του «ηλεκτρικού χώρου», που είναι  αγαθό σε έλλειψη και σε αυτή την κατεύθυνση οφείλουμε να συμβάλλουμε με θετική διάθεση,  όλοι οι συμμετέχοντες στον κλάδο. Μεταφέρω λοιπόν την εμπειρία μου ως προς το τι συνέβη σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν :

2007

Η πρώτη φορά που η Πολιτεία χρειάστηκε να διαχειριστεί περιορισμένο ηλεκτρικό χώρο για φωτοβολταϊκούς σταθμούς ήταν το 2007, κατ’ εφαρμογή του νόμου 3468/2006  αείμνηστου Υπουργού Δ. Σιούφα. Οι προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων σύνδεσης νέων Φ/Β αφορούσαν τα κορεσμένα δίκτυα  Κρήτης, Δωδεκανήσων και Κυκλάδων. Με εκείνο το νόμο, η σχεδίαση και  εκτέλεση της διαδικασίας είχε ανατεθεί στη ΡΑΕ, ενώ ο ρόλος του  ΔΕΔΔΗΕ περιλάμβανε μόνο εισήγηση ως προς τα διαθέσιμα περιθώρια ηλεκτρικού χώρου. Η  ΡΑΕ εκείνη την εποχή έπραξε τα εξής:

i) Δέχθηκε και πρωτοκόλλησε όλες τις αιτήσεις ανεξαιρέτως, καθ’ όλη τη διάρκεια της προκαθορισμένης ημέρας.

ii) Εξέτασε όλες τις αιτήσεις και πρόκρινε όσες είχαν τυπική πληρότητα.

iii) Αφού διαπίστωσε ότι οι προκριθείσες αιτήσεις αφορούσαν πολλαπλάσια ισχύ από την προκαθορισμένη, ζήτησε από τους υποψήφιους επενδυτές να δηλώσουν εγγράφως εάν αποδέχονται να λάβουν όρους σύνδεσης για πολύ μικρότερη ισχύ, ώστε να ικανοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι αιτούντες. Άπαντες οι υποψήφιοι το αποδέχθηκαν και χάρη σε εκείνη τη διαδικασία σήμερα έχουμε τα  διάσπαρτα μικρά Φ/Β των 70KW & 80KW στα νησιά.

2011

Η δεύτερη φορά που η Πολιτεία χρειάστηκε να διαμοιράσει ηλεκτρικό χώρο ήταν το Φεβρουάριο 2011, κατ’ εφαρμογή του νόμου 3851/2010 Υπουργού Κ. Μπιρμπίλη, στα κορεσμένα  δίκτυα Ευβοίας & Ιονίων Νήσων. Το μοντέλο που επελέγη τότε, ήταν ακριβώς αντίστροφο από αυτό του 2007. Όπως καθορίστηκε με το άρθρο 2 του ν. 3851/2010,  η διαδικασία διαμοιρασμού ανατέθηκε αποκλειστικά στο ΔΕΔΔΗΕ, με κριτήριο εξέτασης τη «σειρά προτεραιότητας των αιτήσεων που υποβάλλονται, έως ότου εξαντληθεί το εκάστοτε όριο». Έτσι λοιπόν, την ημέρα υποδοχής αιτήσεων, σε κάποιο μεγάλο Πρακτορείο ΔΕΔΔΗΕ, άρχισαν να συνωστίζονται από τα ξημερώματα αιτούντες με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό της εισόδου του κτιρίου. Προ του αδιεξόδου αναστολής της διαδικασίας, συνέβη τότε το εξής:  Κάποιος από το πλήθος «έγραψε» σε μια «κόλα χαρτί» ανεπίσημους αριθμούς πρωτοκόλλου α/α 1 έως 20, πρωτοκολλώντας αρχικά τις δικές του αιτήσεις. Στη συνέχεια διένειμε το χαρτί στους υπόλοιπους αιτούντες, ισχυριζόμενος ότι ενεργεί σε συνεννόηση με τους υπαλλήλους ΔΕΔΔΗΕ. Αρκετοί το αποδέχθηκαν και συμπλήρωσαν τους λοιπούς   αριθμούς πρωτοκόλλου. Κατόπιν,  φαίνεται πως πράγματι μεταφέρθηκε η «κόλα χαρτί» από το δρόμο στο επίσημο βιβλίο πρωτοκόλλων του ΔΕΔΔΗΕ. Οι λοιποί αιτούντες δεν έλαβαν ποτέ προσφορά σύνδεσης, αφού εξαντλήθηκαν άμεσα τα περιθώρια, από τις πολλές αιτήσεις ενός ανθρώπου . Περίπου τα ίδια ή ανάλογα περιστατικά φαίνεται ότι συνέβησαν και στα λοιπά Πρακτορεία ΔΕΔΔΗΕ. Υπήρξαν τότε αντιδράσεις, αλλά ήταν χλιαρές, για έναν κυρίως λόγο: Οι αποτυχόντες είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν Φ/Β σταθμούς σε άλλες περιοχές, αφού δεν υπήρχε γενική απαγόρευση όπως σήμερα.

2022

Η τρίτη φορά που η Πολιτεία χρειάστηκε να διαμοιράσει περιθώριο ηλεκτρικού χώρου, ήταν το 2022. Η διαδικασία βασίστηκε στο νόμο 4819/2021 που καθόρισε τον ηλεκτρικό  χώρο προς διάθεση, στα δίκτυα  Πελοποννήσου, Κυκλάδων και Κρήτης και το νόμο 4951/2022, Υπουργού Κ. Σκρέκα, που καθόρισε τη σχετική υποβολή αιτήσεων αποκλειστικά μέσω νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας ΔΕΔΔΗΕ , πάλι χωρίς την εμπλοκή  της ΡΑΕ. Η επανάληψη της «σειράς προτεραιότητας των αιτήσεων που υποβάλλονται, έως ότου εξαντληθεί το εκάστοτε όριο», ηλεκτρονικά αυτή τη φορά,  οδήγησε σε:  Ανταγωνισμό επενδυτών ως προς την «ταχύτητα πληκτρολόγησης», αρρυθμίες της ηλεκτρονικής πλατφόρμας και τελικά στη σημερινή σωρεία καταγγελιών και αναστολή.

Η ιστορική αναδρομή μας οδηγεί στα εξής συμπεράσματα:

i) Η προβληματική διαδικασία της «σειράς προτεραιότητας» έρχεται από το νομοθέτη του παρελθόντος, ο οποίος παρότι είχε πρόθεση να μειώσει εμπλεκόμενες αδειοδοτικές αρχές, μάλλον υποεκτίμησε το μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον για τον περιορισμένο «ηλεκτρικό χώρο». Φαίνεται λοιπόν άδικο να στοχοποιείται σήμερα αποκλειστικά ο ΔΕΔΔΗΕ για διαχρονικό σφάλμα του νομοθέτη. Ο ΔΕΔΔΗΕ κατάφερε το 2022 να οργανώσει μια νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα εντός του  ασφυκτικού χρονοδιαγράμματος του νόμου 4951/2022, ενώ παράλληλα είχε να διαχειριστεί μεγάλο  όγκο αιτήσεων για νέες συνδέσεις.

ii) Μέχρι σήμερα μόνο η ΡΑΕ έχει εξασφαλίσει διαμοιρασμό «ηλεκτρικού χώρου» με όρους διαφάνειας και χωρίς αντιδικίες μεταξύ των εμπλεκομένων. Το έχει πετύχει τόσο στην περίπτωση μικρών Φ/Β, όσο και σε υποθέσεις επίλυσης συγκρούσεων αιτήσεων μεγάλων έργων ΑΠΕ. Το έχει επίσης πετύχει με αδιάβλητους μειοδοτικούς  ηλεκτρονικούς διαγωνισμούς έργων ΑΠΕ που διεξάγει εδώ και 5 χρόνια. Ο ΔΕΔΔΗΕ διαθέτει εξαιρετική τεχνογνωσία στη  διαχείριση  του Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής ενέργειας και την υλοποίηση νέων συνδέσεων, οπότε από τη φύση του ως «τεχνική εταιρεία» δεν μπορεί να αναλαμβάνει επιπρόσθετα «ρυθμιστικό ρόλο».

Κατά συνέπεια - ασχέτως κατάληξης της σημερινής υπόθεσης Πελοποννήσου/Κρήτης -   παραθέτω δύο προτάσεις:

1) Να εμπλακεί ξανά η ΡΑΕ στο διαμοιρασμό του «ηλεκτρικού χώρου», αφού χάρη στην εμπειρία και εξειδίκευσή της  έχει δείξει ότι μπορεί να εξασφαλίζει αποτελεσματικότερα όρους υγιούς ανταγωνισμού και διαφάνειας. 

2) Να γίνει η Πολιτεία περισσότερο φειδωλή ως προς τα μεγέθη ισχύος ανά έργο, που προκρίνει. Σε προσκλήσεις αιτήσεων αυξημένου ενδιαφέροντος σε δίκτυα ΔΕΔΔΗΕ,  όπως πρόσφατα σε Πελοπόννησο & Κρήτη, καλό θα ήταν να προκρίνονται μικρά έργα ανά παραγωγό (ισχύος 20KW - 100KW). Με αυτό τον τρόπο θα υπάρχει η δυνατότητα διαμοιρασμού του περιορισμένου «ηλεκτρικού χώρου» σε όσο το δυνατόν περισσότερους επενδυτές και να αποφεύγονται φαινόμενα «κανιβαλισμού». Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν θετικό να μην επαναληφθεί  διαδικασία «ταχύτητας πληκτρολόγησης», που παραπέμπει σε τηλεπαιχνίδι oπου κερδίζει  όποιος παίκτης «χτυπήσει» ταχύτερα το κόκκινο κουμπί (buzzer).

*Ο Κωνσταντίνος Βρεττός είναι διπλ. Μηχανολόγος Μηχ/κος, ΜΒΑ, σύμβουλος σε θέματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας