Το πλαφόν των 180 ευρώ, οι «αστερίσκοι» για τις ελεύθερες εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές και πως θα αντιδράσουν οι αγορές

Σε πολιτικό επίπεδο το μήνυμα της χθεσινής συμφωνίας για το πλαφόν είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Εστω με καθυστέρηση πολλών μηνών, η Ευρώπη των 27 κάνει ένα μεγάλο βήμα για να προστατεύσει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της απέναντι στην άκρατη κερδοσκοπία, διαμηνύοντας στις αγορές ότι δεν είναι διατεθειμένη να αγοράζει το αέριο σε οποιαδήποτε τιμή.

Στο αμιγώς ενεργειακό σκέλος, το ανώτατο όριο των 180 ευρώ η μεγαβατώρα μπορεί να αποτελέσει ένα κρίσιμο εργαλείο απέναντι σε ένα νέο ράλι, όπως εκείνο του περασμένου καλοκαιριού, ωστόσο αφενός δεν πρόκειται να ρίξει άμεσα τις τιμές, αφετέρου μένει να φανεί πως θα αντιδράσουν οι αγορές, με τον δείκτη TTF πάντως να υποχωρεί χθες στα 107 ευρώ μετά τη συμφωνία. Το ερώτημα ωστόσο του ενός εκατομμυρίου παραμένει: Μπορεί το πλαφόν να στείλει τέτοια μηνύματα στα χρηματιστήρια και στους traders, ώστε οι τιμές να πέσουν μόνιμα σε επίπεδα αρκετά κάτω των 100 ευρώ / μεγαβατώρα και να σταματήσει το τρελό volatility ακόμη και πάνω από 30 ευρώ μέσα στην ίδια ημέρα;

Και επειδή «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», το ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν κάποια στιγμή τους επόμενους μήνες αυξηθεί πολύ η ζήτηση και οι τιμές προσεγγίσουν τα 180 ευρώ;  Αφού, σε πρώτη φάση το πλαφόν δεν θα περιλαμβάνει εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές, (όπου οι συμμετέχοντες συναλλάσσονται απευθείας, χωρίς να μεσολαβεί χρηματιστήριο), ποιός εμποδίζει σε συνθήκες αυξημένης ζήτησης, πωλητές και αγοραστές να συνάπτουν διμερή συμβόλαια σε όποια τιμή συμφωνήσουν, πάνω από τα 180 ευρώ, ακυρώνοντας στην πράξη την συμφωνία;

Εξάλλου, αυτό τον κίνδυνο έχει επισημάνει και ο ICE, ο φορέας εκμετάλλευσης του δείκτη TTF, μην αποκλείοντας οι traders να παρακάμπτουν το πλαφόν μέσω εξωχρηματιστηριακών συναλλαγών. Αυτός είναι και ένας από τους αστερίσκους της δύσκολης χθεσινής συμφωνίας που επετεύχθη στις Βρυξέλλες. Στις εκπλήξεις, το «ναι» της Γερμανίας, η οποία μέχρι πρότινος επέμενε να οριστεί πλαφόν σε τέτοια επίπεδα, που ουσιαστικά «δεν θα χρειαζόταν να εφαρμοστεί ποτέ», όπως είχε πει ο Σολτς.

Βασικά χαρακτηριστικά της συμφωνίας

Η συμφωνία προβλέπει ότι το πλαφόν θα ενεργοποιηθεί από τις 15 Φεβρουαρίου και σε πρώτη φάση δεν θα περιλαμβάνει τις συναλλαγές που γίνονται εξωχρηματιστηριακά (OTC). Θα ενεργοποιείται όταν :

1. Το συμβόλαιο TTF του επόμενου μήνα ξεπερνά το ανώτατο όριο τιμής των 180 ευρώ/MWh για τρεις συνεχόμενες ημέρες.
2. Η τιμή TTF για τον επόμενο μήνα είναι 35 ευρώ υψηλότερη από μια τιμή αναφοράς για το LNG στις παγκόσμιες αγορές (με βάση ένα διεθνές καλάθι κόμβων συναλλαγών) για τις ίδιες τρεις εργάσιμες ημέρες.
3. Πρακτικά δεν μιλάμε για ένα σταθερό αλλά για ένα «δυναμικό» πλαφόν Το «δυναμικό όριο προσφοράς» είναι η τιμή αναφοράς για το LNG στις παγκόσμιες αγορές συν 35 €/MWh. 
4. Οταν ενεργοποιείται ο μηχανισμός θα μένει ενεργός για τουλάχιστον 20 εργάσιμες ημέρες. 
5. Το δυναμικό όριο υποβολής προσφορών θα απενεργοποιείται αυτόματα, ανά πάσα στιγμή, εάν το απαιτήσει η Κομισιόν σύμφωνα με τον κανονισμό για την ασφάλεια του εφοδιασμού. Ο ACER θα δημοσιεύσει μια «σημείωση απενεργοποίησης» στον ιστότοπό του.
6. Ο «μηχανισμός διόρθωσης» της αγοράς, όπως αποκαλείται το πλαφόν, θα αναστέλλεται, εάν η ζήτηση φυσικού αερίου αυξηθεί κατά 15% σε ένα μήνα ή 10% σε δύο μήνες, οι εισαγωγές LNG μειωθούν σημαντικά ή ο όγκος συναλλαγών στο TTF μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πριν από ένα χρόνο.
7. Έως τις 23 Ιανουαρίου 2023, η ESMA και ο ACER θα δημοσιεύσουν μια προκαταρκτική έκθεση δεδομένων σχετικά με την εισαγωγή του μηχανισμού διόρθωσης της αγοράς. 
8. Ο κανονισμός περιλαμβάνει μηχανισμό αναστολής, αν εντοπιστούν κίνδυνοι για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, τις ροές φυσικού αερίου εντός της ΕΕ ή κίνδυνοι αυξημένης ζήτησης αερίου.

Πως θα επηρεάσει τις αγορές και ο κίνδυνος διμερών συμβολαίων

Ανθρωποι πάντως με γνώση των αγορών παρατηρούν τα παρακάτω: 

• Σε συνθήκες υψηλής ζήτησης και εκτίναξης των τιμών κοντά στα 180 ευρώ, τότε εφόσον υπάρχουν αγοραστές που θα «καίγονται» να αγοράσουν φυσικό αέριο, είναι πολύ πιθανό να συνάψουν διμερές συμβόλαιο  με τον πωλητή σε όποια τιμή συμφωνήσουν.
• Ακόμη δεν αποκλείουν, εάν η τιμή απειλήσει να ξεπεράσει τα 180 ευρώ και κινδυνεύσει να απαξιωθεί ο ολλανδικός κόμβος TTF ως δείκτης, τότε, εφόσον υπάρχουν κάποιοι διατεθειμένοι να αγοράσουν πάνω από την τιμή αυτή, ο όγκος των συναλλαγών θα μπορούσε να μεταφερθεί στο Λονδίνο (σσ: με απόφαση του Τheice που είναι ο φορέας εκμετάλλευσης  του TTF). Σημειωτέον ότι η Ολλανδία δήλωσε αποχή στην λήψη της απόφασης για τη συμφωνία.
• Από τη στιγμή που είναι γεμάτες οι ευρωπαϊκές αποθήκες, και ο φετινός χειμώνας δεν είναι ιδιαίτερα οξύς, η τιμή δύσκολα θα φτάσει στα 180 ευρώ. Οσο ουτοπιστική ήταν η εκτίμηση να εκτιναχθεί η τιμή στα 275 ευρώ, όσο η αρχική πρόταση για πλαφόν της Κομισιόν, άλλο τόσο ουτοπιστικό είναι και τώρα ότι θα φτάσει στα 180 ευρώ.
• Όσο για το επιχείρημα ότι το πρόβλημα θα εμφανιστεί από τον επόμενο χειμώνα, όταν δεν θα υπάρχει ρωσικό αέριο, αυτό δεν ισχύει, απαντούν οι συνομιλητές μας. Ρωσικό αέριο θα υπάρχει και τότε, όπως και σήμερα, με την Ευρώπη να συνεχίζει να αγοράζει bypass ποσότητες, όχι απευθείας μέσω της Gazprom, αλλά πλέον μέσω τρίτων.