Επιτακτική ανάγκη η λήψη διαρθρωτικών μέτρων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Όλοι συμφωνούμε για την ανάγκη της σταδιακής μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και την απεξάρτηση της οικονομίας μας από τα ορυκτά καύσιμα, μέρος της  οποίας αποτελεί και ο «πράσινος» μετασχηματισμός  της βιομηχανίας, για την επίτευξη του οποίου απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις. 

Μιας μετάβασης όμως, η οποία  δεν μπορεί να επιτευχθεί ταχύτερα από την εξασφάλιση των πόρων και της απαραίτητης τεχνολογίας, την ώρα μάλιστα που τα μέσα αυτά δεν θα  είναι ισομερώς  διαθέσιμα σε όλα κράτη της Ε.Ε, καθώς πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη εντάξει στα εθνικά σχέδια Ανάκαμψης τους ειδικά  προγράμματα στήριξης του «πράσινου» μετασχηματισμού της βιομηχανίας 

Ο πενταπλασιασμός των χρηματιστηριακών τιμών του φ.α (αύξηση 450%), ως προς τις τιμές στην αρχή του έτους, και ο τριπλασιασμός των τιμών των βιομηχανικών τιμολογίων Μέσης (αύξηση 150εκ/μήνα) έχει σαν αποτέλεσμα  την αύξηση του κόστους παραγωγής κατά 20-40%.

Εάν λάβουμε επίσης υπόψη μας  ότι σε όλη την περίοδο της μετάβασης το καύσιμο «γέφυρα»  για τη χώρα μας θα είναι το φυσικό αέριο, του οποίου η συμμετοχή στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής θα υπερβαίνει το 50%, αντιλαμβανόμαστε πόσο σημαντικό είναι να έχει εξασφαλιστεί μέσω μακροχρόνιων συμφωνιών η επάρκεια σε ανταγωνιστικές τιμές φυσικού αερίου. 

Αντίθετα, οι επιπτώσεις για τις βιομηχανίες  στην υπόλοιπη Ευρώπη από τις αυξήσεις που καταγράφονται στις χονδρεμπορικές αγορές είναι πολύ μικρότερες, καθώς οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες έχουν τη δυνατότητα να  καλύπτουν μεγάλο μέρος των αναγκών τους με διμερή συμβόλαια με σταθερές ανταγωνιστικές τιμές, που υπογράφουν με μεγάλους παραγωγούς.

Την ίδια στιγμή σημαντικές ποσότητες φθηνού φ.α  εισάγονται στη χώρα μας (ΤΑΠ, Gazprom) βάσει συμφωνιών που βασίζονται σε ρήτρα πετρελαιοειδών. Οι ποσότητες αυτές είναι υπεραρκετές για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες των μεγάλων βιομηχανιών της χώρας, πλην όμως φαίνεται ότι κατευθύνονται στους ηλεκτροπαραγωγούς,  οι προσφορές των οποίων όμως  δεν προκύπτουν αναλογικά μειωμένες στη χονδρεμπορική αγορά.

Όλα αυτά οδηγούν σε μια πρωτοφανή αύξηση του κόστους παραγωγής που είναι αδύνατον να απορροφήσουν στο σύνολό της οι ίδιες οι επιχειρήσεις στη χώρα μας. Δημιουργούνται κατά συνέπεια σοβαροί κίνδυνοι περιορισμού της παραγωγής αλλά και αναστολής λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων.

Ακόμη και  εάν η παρούσα κρίση διαρκέσει μερικούς μήνες ακόμη, τίποτα δεν μας βεβαιώνει ότι δεν θα επαναληφθεί και το πιο σημαντικό ότι οι τιμές ενέργειας θα επανέλθουν στα προ κρίσης επίπεδα. 

Οι χώρες του Νότου, μεταξύ αυτών και η χώρα μας, έχουν συμφωνήσει ότι απαιτούνται διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά επόμενης ημέρας, έτσι ώστε το μέσο κόστος του μείγματος παραγωγής να αντανακλάται στα τιμολόγια των καταναλωτών.  

Στη χώρα μας η λήψη διαρθρωτικών μέτρων στην αγορά είναι περισσότερο επιτακτική, καθώς  η παρούσα κρίση μεγεθύνει τα χρόνια δομικά προβλήματα της ελληνικής αγοράς ενέργειας, μιας αγοράς που εμφανίζει χαρακτηριστικά ολιγοπωλίου.  

Χαρακτηριστική στρέβλωση στην αγορά αποτελεί το γεγονός ότι τα τιμολόγια μεταφέρουν πλέον 100% τις τιμές της αγοράς στις βιομηχανίες, κάτι που καθιστά τους προμηθευτές αδιάφορους ως προς τιμές που διαμορφώνουν οι ίδιοι, ως παραγωγοί, στη  χονδρεμπορική αγορά, οι οποίες κατά πολύ υπερβαίνουν το κόστος παραγωγής μιας μονάδας συνδυασμένου κύκλου, όπως χαρακτηριστικά φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα.

Επίσης επισημαίνουμε, ότι οι παραγωγοί έχοντας εξασφαλισμένη τη λειτουργία των μονάδων τους και την αποζημίωση τους σε ικανοποιητικές τιμές δεν προχωρούν σε σύναψη  διμερών συμβάσεων με φυσική παράδοση, κάτι που θα επέτρεπε στις βιομηχανίες να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο από την διακύμανση των τιμών του χρηματιστηρίου.

Από τα παραπάνω, εύκολα συνάγεται ότι οι παραγωγοί ουδόλως επιβαρύνονται από την έκρηξη των τιμών, ενώ αντίθετα η τεράστια επιβάρυνση από τον τριπλασιασμό των τιμών στις βιομηχανίες πλήττει πλέον τη βιωσιμότητα τους. 

Την ίδια στιγμή, τα όποια μέτρα προωθούνται από τους αρμοδίους με στόχο τη σύναψη συμβάσεων παραγωγών ΑΠΕ με μεγάλες βιομηχανίες(ΡΡΑ), αυτοαναιρούνται στην πράξη από την διατήρηση έως το 2025 των δημοπρασιών επιδότησης έργων ΑΠΕ με σταθερές τιμές  για 20 έτη. 

Θα πρέπει κατ’ ελάχιστο οι μονάδες ΑΠΕ, οι οποίες θα συμμετέχουν στους διαγωνισμούς για σταθερές τιμές να διαθέτουν το 50% της παραγόμενης ενέργειας τους σε ΡΡΑ με βιομηχανίες.

Στις διαμορφούμενες συνθήκες τίθεται θέμα επιβίωσης για πολλές βιομηχανίες, και ως εκ τούτου  κρίνεται επιτακτική  η λήψη διαρθρωτικών μέτρων που να διασφαλίζουν ότι η μετάβαση στην πράσινη εποχή για τη βιομηχανία θα είναι ασφαλής και ανταγωνιστική. 

----------------

* Ο κ. Αντώνης Κοντολέων είναι πρόεδρος του ΔΣ  της Ένωσης Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες ενόψει του 2022.