Προτάσεις για συμμετοχή των traders στην ενδοημερήσια αγορά - Θα δώσουν μεγαλύτερη ρευστότητα και θα μειώσουν τις ανάγκες εφεδρειών και εξισορρόπησης

Με αφορμή την ιδιαίτερα δυσμενή κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην αγορά εξισορρόπησης, από την έναρξη του Χρηματιστηρίου Ενέργειας έως σήμερα, παράγοντες της αγοράς επαναφέρουν το ερώτημα των λόγων αποκλεισμού εξ’ αρχής, βάσει κανονιστικού πλαισίου, της συμμετοχής των εταιρειών εμπορίας (traders) στην ενδο-ημερήσια αγορά της Ελλάδας. Τη στιγμή μάλιστα που αυτό συμβαίνει εδώ και χρόνια, με μεγάλη επιτυχία, σε όλες τις χρηματιστηριακές αγορές ενέργειας της Ευρώπης συμπεριλαμβανομένων των όμορων με την Ελλάδα χωρών που διαθέτουν χρηματιστήριο ενέργειας (Βουλγαρία, Ιταλία, Τουρκία κλπ) καθώς και του χρηματιστήριου ενέργειας της Ουγγαρίας που παρουσιάζει την υψηλότερη ρευστότητα και αποτελεί το μέτρο αναφοράς της ευρύτερης περιοχής της ΝΑ Ευρώπης.

Όπως αναφέρεται, η συμμετοχή αυτή θα προσέφερε σημαντικά οφέλη στην αγορά εξισορρόπησης μειώνοντας ουσιωδώς το αντίστοιχο κόστος, όπως έχει παρατηρηθεί εδώ και χρόνια στις αναπτυγμένες Ευρωπαϊκές χώρες. 

Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό σύνδεσμο ENTSO-Ε(European Network of Transmission System Operators for Electricity) https://www.entsoe.eu/network_codes/cacm/implementation/sidc/, η συμμετοχή των traders στην αγορά intraday προσδίδει πολύ αυξημένη ρευστότητα στην αγορά και δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους συμμετέχοντες να διορθώνουν τις θέσεις τους πολύ πιο κοντά στον πραγματικό χρόνο, μειώνοντας ριζικά τις αποκλίσεις που καταλήγουν προς διευθέτηση στην αγορά εξισορρόπησης καθώς τις σχετικές ανάγκες και το κόστος για εφεδρείες του συστήματος.

Το γεγονός αυτό, το οποίο είναι πραγματικά άξιο απορίας, έχει αναδειχθεί επανειλημμένα, από το 2018 έως σήμερα, από τις εταιρείες εμπορίας και προμήθειας αλλά και τον Ευρωπαϊκό σύνδεσμο εταιρειών εμπορίας EFET (http://www.rae.gr/site/file/categories_new/about_rae/activity/global_consultation/history_new/2018/2108_lix_0207?p=file&i=2) προς τους αρμόδιους φορείς (ΕΧΕ, ΑΔΜΗΕ, ΡΑΕ, ΥΠΕΝ), ήδη από την εποχή της διαβούλευσης των κανονισμών της νέας αγοράς, χωρίς ποτέ να λάβουν σαφείς απαντήσεις ως προς την τεκμηρίωση μιας παρόμοιας παρέκκλισης από το Ευρωπαϊκό μοντέλο στόχο (EU Target Model), το οποίο εφαρμόζεται μερικώς και αποσπασματικά έως σήμερα στην Ελλάδα εν σχέσει με τις αντίστοιχες οδηγίες και Ευρωπαϊκές πρακτικές.  

Είναι, δε, εντελώς παράλογο να συμμετέχουν ήδη οι Ελληνικές εταιρείες εμπορίας στις ενδο-ημερήσιες αγορές άλλων χωρών, όπως το GME στην Ιταλία, το HUPX της Ουγγαρίας και το ΙΒΕΧ της Βουλγαρίας αλλά να μην μπορούν να κάνουν το ίδιο στην ίδια τους τη χώρα.

Μια άλλα σοβαρή παρέκκλιση από το Ευρωπαϊκό Target model η οποία ενσωματώθηκε, χωρίς καμία τεκμηρίωση, στο αντίστοιχο πλαίσιο των νέων αγορών ενέργειας της Ελλάδας είναι η απαγόρευση διενέργειας διμερών συμφωνιών εντός του Ελληνικού δικτύου H/E (grid) εκ μέρους των εταιρειών εμπορίας, κάτι που ισχύει σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες, ακόμα και σε εκείνες που δεν έχουν καν χρηματιστήριο ενέργειας, όπως τα Σκόπια και η Αλβανία.

Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς ηλεκτρισμού, την ίδια στιγμή που στην Ελλάδα δεν επιτρέπεται η συμμετοχή των εμπόρων στην ενδο-ημερησία αγορά, η υπόλοιπη Ευρώπη συμμετέχει με φαινομενική επιτυχία στο SIDC (SingleIntra-DayCoupling), το coupling δηλαδή των ενδο-ημερησίων αγορών. 

Στον παρακάτω πίνακα με πορτοκαλί χρώμα φαίνονται οι χώρες που συμμετέχουν από το 2018, με μοβ αυτές από το 2019 ενώ με πράσινο (η Ιταλία και η Ελλάδα) αυτές που προβλέπεται να ενσωματωθούν το 2021. Από το 2019, συμμετέχουν 22 χώρες. 

http://www.nemo-committee.eu/sidc

Η εφαρμογή του μέτρου δραστηριοποίησης των εταιρειών εμπορίας στην ενδο-ημερήσια αγορά μπορεί να υλοποιηθεί άμεσα - αρκεί απλώς μία απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής η οποία θα επιτρέψει στο ΕΧΕ να ενεργοποιήσει τη συμμετοχή των traders στην ενδοημερήσια αγορά, καθώς από πλευράς ΑΔΜΗΕ και χρήσης διασυνδετικών δικαιωμάτων η υφιστάμενη διαδικασία επαρκεί για την εν λόγω δραστηριότητα. 

Την ίδια στιγμή η άμεση συμμετοχή των εμπόρων στην ενδο-ημερησία αγορά πριν την συμμετοχή της χώρας στον SIDC, θα μπορούσε να λειτουργήσει και σαν ένα άτυπο dry-run μέχρι τότε. 

Εξάλλου και στις υπόλοιπες γειτονικές αγορές οι έμποροι μπορούν να συμμετάσχουν στις ενδο-ημερήσιες αγορές, κάνοντας χρήση των ημερήσιων διασυνδετικών δικαιωμάτων (daily PTRs) που έχουν αγοράσει, χωρίς να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση η θέσπιση ή ύπαρξη ενδο-ημερησιων διασυνδετικών δικαιωμάτων.

Παράλληλα η επιτυχής ενσωμάτωση της Ελληνικής αγοράς στο SingleIntra-Day Coupling εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος (πρώτο τρίμηνο του 2021) θα μπορούσε να συνδεθεί, όπως αναφέρεται, και με την σταδιακή άρση των όποιων προσωρινών μέτρων αποφασιστούν για το σοβαρότατο πρόβλημα της εξισορρόπησης που βιώνει η αγορά, ως ένα από τα συγκεκριμένα ορόσημα (milestones) που θα πρέπει να επιτευχθούν για να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία του συστήματος και να αποφευχθεί η εκ νέου εκτίναξη του κόστους. 

"Σε κάθε άλλη περίπτωση θα μιλάμε για επιλεκτική εφαρμογή, προς όφελος λίγων, του target model στη χώρα μας" τονίζουν οι παραπάνω παράγοντες.