Τι φύλλο έχει μοιραστεί στην Ελλάδα;

Η νέα ελληνική κυβέρνηση μας προϊδεάζει εδώ και καιρό πως κρύβει διπλούς άσους η «pocket rockets» (πυραύλους τσέπης), το δυνατότερο φύλλο συνδυασμός που θα μπορούσε να έχει κανείς στο χόλντεμ πόκερ. Υπενθυμίζεται πως αυτό γίνεται εν μέσω των διαπραγματεύσεων για τις προαπαιτούμενες μεταρρυθμίσεις που ζητούν σαν αντάλλαγμα για βοήθεια οι πιστωτές της χώρας. Παρά ταύτα, η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει προβάλει ακόμη σημαντικές ενδείξεις πέρα από τη κουραστική της ρητορική.

Ενδέχεται να υπάρξουν εξελίξεις όμως, μιας και ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας μπορεί να παίξει αυτό το χαρτί στις 8 Απριλίου όταν και θα μιλήσει στο Κρεμλίνο. Πριν την επίσκεψή του ο κ. Τσίπρας υπογράμμισε ότι «οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας δεν οδηγούν πουθενά» και πως η κυβέρνηση θα επιδιώξει ακόμη στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Tass.

Οι κυρώσεις έχουν πλήξει σοβαρά την οικονομικά ασθενή Αθήνα μιας και η Ρωσία έχει επιβάλει εμπάργκο στις εισαγωγές τροφίμων από τις χώρες της ΕΕ, σε αντίποινα για τις κυρώσεις που επέβαλαν για τη στάση της Μόσχας στην ουκρανική κρίση. Να σημειωθεί πως η Ελλάδα εξάγει πληθώρα αγροτικών προϊόντων προς τη Ρωσία, που αντιστοιχούν σε περίπου 41% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών προς τη χώρα.

Έχοντας μόλις επιστρέψει από διήμερη επίσκεψη στη Μόσχα, ο υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Παναγιώτης Λαφαζάνης συνομίλησε με τον ομόλογο του κ. Αλεξάντερ Νόβακ καθώς επίσης και με τον επικεφαλή της ρωσικής Gazprom Αλέξει Μίλερ. Ο υπουργός [συ]ζήτησε την περαιτέρω μείωση στην τιμή του ρωσικού φυσικού αερίου και την άρση του εμπάργκο στα αγροτικά προϊόντα. «Είναι σαφές ότι εμείς επιδιώκουμε μείωση των τιμών του φυσικού αερίου σε επίπεδα τα οποία είναι αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών», τόνισε σε συνέντευξη τύπου στην Αθήνα ο κ. Λαφαζάνης.

Στην ανακοίνωσή του, ο υπουργός έκανε λόγο για τη συμμετοχή ρωσικών εταιριών στο διαγωνισμό για έρευνες υδρογονανθράκων σε 20 θαλάσσια οικόπεδα στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα οδηγήσει την ελληνική κυβέρνηση να διαμορφώσει ένα δίκαιο και σταθερό πλαίσιο αδειοδότησης, στόχος του οποίου θα είναι η προσέλκυση διεθνών επενδυτών. Η Ελλάδα έχει παρατείνει την ημερομήνια για την υποβολή προσφορών για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στα 20 θαλάσσια οικόπεδα στο Ιόνιο Πέλαγος και στα ανοικτά της νότιας Κρήτης και οι πλειοδότες θα έχουν μέχρι τις 14 Ιουλίου για να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους.

Επιπρόσθετα ο κ. Λαφαζάνης δήλωσε πως η χώρα μας θέλει να αναβαθμίσει τις ενεργειακές σχέσεις με τη Ρωσία και βλέπει θετικά την επέκταση του αγωγού «Turkish Stream» στην Ελλάδα. Μετά την αποτυχία του αγωγού «South Stream», έργο αξίας 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων ο οποίος θα έφθανε στη Βουλγαρία μέσω της Μαύρης Θάλασσας και θα προμήθευε την Ευρώπη με 63 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου ετησίως, η Ρωσία έχει εναποθέσει τις ελπίδες της στη Τουρκία. Η Ρωσία ευελπιστεί πως η Τουρκία θα μπορέσει να ξεκινήσει τη κατασκευή αγωγού ίδιας χωρητικότητας στα σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας μέχρι τα τέλη του 2016.

Σύμφωνα, πάντα, με τις δηλώσεις του υπουργού κ. Λαφαζάνη, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο ζωτικής σημασίας στις διμερείς ενεργειακές σχέσεις Ελλάδας-Ρωσίας, λαμβάνοντας υπόψη τις κρίσιμες συνθήκες που επικρατούν στην ευρύτερη περιοχή και στην Ευρώπη. Ο κ. Λαφαζάνης επισήμανε επίσης την αντίθεσή του όσον αφορά τις κυρώσεις και την «ενεργειακή καραντίνα» τις οποίες είχε υποβάλει η ΕΕ στη Ρωσία.

Ο Αλέξης Τσίπρας αναμένεται να αναπτύξει τη ρητορική του υπουργού του και να συζητήσει την ανανεωμένη σχέση Ελλάδας-Ρωσίας. Μεταξύ άλλων θεμάτων, οι συναντήσεις του Έλληνα πρωθυπουργού στη Μόσχα πρέπει να εστιάσουν στις ενεργειακές σχέσεις και την άρση του εμπάργκο της Ρωσίας. Οι συναντήσεις είναι εξαιρετικής σημασίας για την ελληνική κυβέρνηση μιας και ο κ. Τσίπρας τις επέσπευσε και θα διεξαχθούν ένα μήνα νωρίτερα απ’ ότι ήταν αρχικά προγραμματισμένες, στο «αδελφικό» ορθόδοξο έθνος.

Εντούτοις, ο κ. Τσίπρας βρίσκεται σε επισφαλή κατάσταση και με τη πλάτη σ’ ένα τείχος εσωτερικών και εξωτερικών υποστηρικτών του. Οι εσωτερικοί υποστηρικτές είναι η κυβέρνηση, μέλη του Σύριζα καθώς επίσης και οι δεξιοί εταίροι του, οι Ανεξάρτητοι Έλληνες. Οι εξωτερικοί υποστηρικτές είναι αυτοί που έδωσαν τη ψήφο τους στον Αλέξη Τσίπρα στις 25 Ιανουαρίου αλλά και όλοι αυτοί που πλέον τον βλέπουν με θετικό μάτι.

Σύμφωνα με τη τελευταία δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (25-27 Μαρτίου), ο Αλ. Τσίπρας συγκεντρώνει 69,5% θετικές και πολύ θετικές γνώμες, σημειώνοντας αύξηση 42% σε σύγκριση με την προηγούμενη μέτρηση (10-12 Ιανουαρίου 2015).

Με τη πλάτη στον τοίχο μόνο μπροστά μπορείς να πας. Επομένως, αυτά τα ποσοστά θα μπορούσαν να ενδυναμώσουν το οπλοστάσιο και την αυτοπεποίθηση του Τσίπρα στις επόμενες διαπραγματεύσεις με τους εταίρους του. Η ευρύτερη υποστήριξη δεν αφήνει και πολλά περιθώρια για κριτική, εντός και εκτός ελληνικών συνόρων, ειδικότερα όσον αφορά την εκπροσώπηση της πλειονότητας των Ελλήνων από τον Τσίπρα.

Είναι σίγουρο πως η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν καταγράψει αυτά τα στοιχεία και θα παρακολουθούν στενά τις συνομιλίες Τσίπρα-Πούτιν όπως εξελίσσονται. Η ΕΕ φαίνεται πως επιμένει με σκληρή στάση προς την Ελλάδα, και προσφέρει σχεδόν καμία παραχώρηση. Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, γνωρίζουν πολύ καλά ότι η γεωπολιτική αξία της Ελλάδας ξεπερνά οποιαδήποτε κακή δημοσιονομική επίδοση και εκφράζει ανοικτά τη δυσαρέσκεια της όπως διαδραματίζεται η κατάσταση.

Οποιαδήποτε γενναία δήλωση την επόμενη εβδομάδα στη Μόσχα θα μοίραζε στην ελληνική κυβέρνηση «ρωσικούς πυραύλους τσέπης» για τις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ελλάδας στο επόμενο Eurogroup. Αν υποθέσουμε πως η Ρωσία θα συμφωνήσει στην άρση του εμπάργκο και θα προσφέρει οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα, τότε θα ενισχυόταν η διαπραγματευτική δύναμη του Τσίπρα αλλά όχι κατ 'ανάγκη η θέση του. Αυτό θα εξαρτηθεί εξ ολοκλήρου από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στις Βρυξέλλες, ωστόσο.

Κάτι που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι το γεγονός ότι, καθώς η ΕΕ πασχίζει να απελευθερωθεί από τη Ρωσική ενεργειακή εξάρτηση και να βρει εναλλακτικούς διαδρόμους και προμηθευτές, η Ρωσία θέτει τα θεμέλια για να διασφαλίσει πως η τροφοδοσία του φυσικού της αερίου στην Ευρώπη παραμένει αδιάλειπτη. Η Ρωσία το σχεδιάζει αυτό μέσω του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream, που θα ενισχύσει και τη θέση της Ελλάδας ως ενεργειακό κόμβο. Επιπλέον, αν η Ρωσία ενδιαφερθεί για κάποιο από τα θαλάσσια οικόπεδα στο Ιόνιο Πέλαγος και στα ανοικτά της νότιας Κρήτης αυτό θα περιόριζε σημαντικά τη πολιτική διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού της ΕΕ. Κατά πάσα πιθανότητα, η ΕΕ λαμβάνει ήδη υπόψη αυτές τις πιθανές μελλοντικές εξελίξεις.

Αντιθέτως, εάν οι συναντήσεις του Τσίπρα δεν αποδώσουν σημαντικά αποτελέσματα, τότε θα είναι σαν να μοιράστηκε η Ελλάδα το «ρωσικό σφυρί» (the hammer), η αλλιώς 7-2, το χειρότερο αρχικό φύλλο στο χόλντεμ πόκερ. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γίνει εάν οι προσδοκίες του Έλληνα πρωθυπουργού δεν ευοδωθούν μετά τη συνάντηση με τον εταίρο του, Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο Πούτιν μπορεί να μην θελήσει να άρει το εμπάργκο που επιβλήθηκε στην Ελλάδα, καθώς η Ελλάδα είναι μέλος της Δύσης, που επέβαλε τις κυρώσεις στη Ρωσία. Αυτό θα σήμαινε, επίσης, ότι η Ελλάδα δεν θα λάμβανε καμία οικονομική ενίσχυση. Τα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν ακόμα χειρότερα για τον Τσίπρα, εάν το μόνο που εισέπραττε ήταν μια χειραψία, ένα Σπασίμπα (ευχαριστώ στα ρωσικά), και ένα μπουκάλι βότκα για τον εορτασμό της εκδήλωσης.

Όπως και να’ χει, ο Τσίπρας θα πρέπει να παίξει οποιοδήποτε φύλλο του μοιραστεί, επομένως αναμένουμε τις εξελίξεις από την επίσκεψη του στη Μόσχα.

* Ο Χρήστος Μπρακούλιας είναι αναπληρωτής επικεφαλής του Greek Energy Forum στις Βρυξέλλες, του συνδέσμου Ελλήνων και Κυπρίων επαγγελματιών στο χώρο της ενέργειας.

Οι απόψεις που εκφράζονται είναι αποκλειστικά προσωπικές και δεν αντανακλούν τις απόψεις του συνόλου του Forum ή τις επιχειρήσεις που απασχολούν τον συγγραφέα.