Συγκρατημένη αισιοδοξία για τον Κάθετο Διάδρομο παραμονές του ραντεβού της Ουάσινγκτον - Τι προκύπτει από τις συναντήσεις του Μπόρχαρντ με Τσάφο, ΡΑΑΕΥ, ΔΕΣΦΑ

Συγκρατημένη αισιοδοξία στη λογική ότι η Κομισιόν ναι μεν δείχνει να κατανοεί τα ρυθμιστικά και άλλα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο Κάθετος Διάδρομος, ωστόσο ακόμη δεν έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις στο τραπέζι, προκύπτει από τις επαφές που είχε στην Αθήνα ο Κλάους - Ντίτερ Μπόρχαρντ, ειδικός εντεταλμένος των Βρυξελλών για το θέμα.

Ο στόχος των επαφών που είχε το τελευταίο 48ωρο στην ελληνική πρωτεύουσα ο Γερμανός απεσταλμένος της Κομισιόν, ήταν να ακούσει καταρχήν τους stakeholders του εγχειρήματος και αφού συλλέξει όλες τις απόψεις - θα επισκεφτεί ακολούθως Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία και Μολδαβία - να υποβάλει τη τελική του εισήγηση στις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η εικόνα που προκύπτει από τις συναντήσεις που είχε χθες με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκο Τσάφο και τον αντιπρόεδρο της ΡΑΕΕΥ, Δημήτρη Φούρλαρη και προχθές με την ηγεσία του ΔΕΣΦΑ, δείχνει ότι οι Βρυξέλλες αντιλαμβάνονται τα πολλά ρυθμιστικά και άλλα εμπόδια που πρέπει να αρθούν για να κερδηθεί το στοίχημα.

Στη κατεύθυνση δηλαδή ότι πρέπει να πάψει η αβεβαιότητα για τους traders και προμηθευτές που οδήγησε στο αρνητικό ενδιαφέρον των δύο τελευταίων δημοπρασιών και η διαδρομή να λειτουργήσει ως μια «λεωφόρος ταχείας κυκλοφορίας» αμερικανικού LNG από το Αιγαίο προς την Ουκρανία, αντί για ένα άθροισμα πολλών και διαφορετικών υποδομών, κάθε μια με άλλες ταρίφες και διαφορετικό φορολογικό και ρυθμιστικό καθεστώς.

«Εμπορικός ρεαλισμός σημαίνει προσιτές τιμές, επαρκείς προσφορές, ανταγωνιστικές αγορές LNG, αλλά και διασυνοριακές συνδέσεις», όπως είχε σχολιάσει πρόσφατα και ο ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου, κάνοντας ειδική αναφορά στη σημασία της χρηματοδότησης από αμερικανικά τραπεζικά κεφάλαια (υποδομών όπως ενός δεύτερου FSRU), δεδομένου ότι η DFC θα είναι παρούσα στην Ουάσιγκτον.

Αλλά για να γίνουν όλα αυτά απαιτούνται κεφάλαια και αυτοί που θα βάλουν τα χρήματα, δηλαδή οι τράπεζες, πρέπει να δουν πάνω στο τραπέζι όχι μόνο σημαντικά σε αριθμό και μεγάλα σε διάρκεια συμβόλαια LNG με «κλειδωμένους» πελάτες από την Κεντρική και Αν.Ευρώπη, αλλά και ένα Κάθετο Διάδρομο που θα έχει λύσει τις πολλές «παιδικές του ασθένειες».

Η καταγραφή των… απόψεων και τα εμπόδια

Τούτων δοθέντων, το γεγονός ότι μια εβδομάδα πριν το ραντεβού στην Ουάσινγκτον, η Κομισιόν ακούει ακόμη απόψεις και συλλέγει σχόλια από τους εμπλεκόμενους μάλλον δείχνει ότι δεν είμαστε κοντά σε ένα roadmap για τις αλλαγές στο πλαίσιο, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για την συνάντηση στο Λευκό Οίκο, για την οποία ο πήχης έχει ανέβει ψηλά.

Ειδικά όταν όπως μεταφέρουν άνθρωποι που συνομίλησαν τα τελευταία 24ωρα με τον γερμανό απεσταλμένο της Ε.Επιτροπής, η τελευταία φαίνεται να επιμένει στην αρχική της θέση ότι για να γίνουν συμβατά τα προϊόντα «Route» με τη κοινοτική νομοθεσία, πρέπει πρώτα να αλλάξουν οι σχετικοί Κανονισμοί που διέπουν την αγορά αερίου της ΕΕ, διαδικασία προφανώς άκρως χρονοβόρα.

Ο πυρήνας του προβλήματος ήταν και παραμένει ότι μέσω των συγκεκριμένων προϊόντων, ένας trader ή προμηθευτής, μπορεί να δεσμεύσει χωρητικότητα σε ολόκληρη την αλυσίδα υποδομών του Vertical Corridor, π.χ. με το «Route 1» από τη Ρεβυθούσα μέχρι την Ουκρανία.

Το παραπάνω προσκρούει στο ευρωπαϊκό πλαίσιο που προβλέπει τη χωριστή κατανομή capacity σε κάθε επιμέρους υποδομή των οδεύσεων. Κατά τη Κομισιόν, αυτή η οριζόντια δέσμευση μπορεί να νοθεύει τον ανταγωνισμό, και γι’ αυτό η DG Ener έχει δώσει εξαίρεση στην εφαρμογή των Κανονισμών μέχρι τον Απρίλιο, επιτρέποντας μέχρι τότε δημοπρασίες μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, στη λογική να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες της Ουκρανίας για το φετινό χειμώνα.

Στη πράξη ωστόσο, όπως είχαν επισημάνει οι Ρυθμιστές των χωρών της διαδρομής σε συνάντηση τον Ιανουάριο στη Βιέννη (CESEC), οι Κανονισμοί της ΕΕ φτιάχτηκαν σε άλλες εποχές. Είχαν τη λογική να ρυθμίζουν την ευρωπαική αγορά αερίου όταν ακόμη υπήρχαν οι ρωσικές ροές και τώρα που αυτές τελειώνουν οριστικά από το Νοέμβριο του 2027, χρειάζεται να επανασχεδιαστούν ώστε να προετοιμαστεί η Ευρώπη για τη νέα αυτή πραγματικότητα.

Συζητήσεις για παράταση διάθεσης των προϊόντων για 6 μήνες

Το μόνο βέβαιο, όπως προκύπτει και από τις συναντήσεις Μπόρχαρντ στην Αθήνα, είναι ότι η Κομισιόν φέρεται να συζητά τη συνέχιση της διάθεσης των συγκεκριμένων προϊόντων που κανονικά λήγουν τον Απρίλιο, για 6 ακόμη μήνες, δηλαδή μέχρι και τον Οκτώβριο του 2026.

Τα προϊόντα ωστόσο αυτά, πρέπει κανονικά να επανασχεδιαστούν προκειμένου να μην είναι πλέον μηνιαία, όπως σήμερα, αλλά να γίνουν ετήσια, κάτι που ζητά επιτακτικά η αγορά για να αποκτήσει επενδυτική ορατότητα. «Οσο αυξάνεται η διάρκεια των προϊόντων, τόσο φθηνότερα καθίστανται για τους τελικούς πελάτες», όπως είχε εξηγήσει πρόσφατα και η πρώην Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Ρίτα Γκάλι.

Τα παραπάνω έχουν τη δική τους σημασία ενόψει της επόμενης δημοπρασίας για τον Κάθετο Διάδρομο, που κανονικά προβλέπεται για τη Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου, παραμονές δηλαδή της Συνόδου και κατά την οποία τη παρτίδα αναμένεται να σώσει η «Atlantic See LNG», το κοινό σχήμα των AKTOR - ΔΕΠΑ, που έχει ανακοινώσει ότι θα στείλει στην ουκρανική Naftogaz φορτίο για το Μάρτιο. Θα είναι η πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG στην Ουκρανία από την εταιρεία που θα γίνει μέσω του συγκεκριμένου άξονα.

Πολωνική «σφήνα» με δύο νέους αγωγούς

Την ίδια ώρα ο ανταγωνισμός που δέχεται ο Κάθετος Διάδρομος μια εβδομάδα μόλις πριν το κρίσιμο ραντεβού στο Λευκό Οίκο (24 Φεβρουαρίου), μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο.

Το στίγμα των εξελίξεων δίνει η νέα πολωνική «σφήνα» με τη ταχύτατη έκδοση χθες από τη Βαρσοβία των αδειών για τη κατασκευή δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου, μήκους 280 χλμ.

Στόχος, να αυξηθεί η transit μεταφορά ποσοτήτων από το εθνικό σύστημα της χώρας προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία -  δηλαδή την απόληξη του Κάθετου Διάδρομου - κι όλα αυτά όταν οι ταρίφες για να «ταξιδέψει» το αμερικανικό αέριο μέσω Πολωνίας προς το Κίεβο ανέρχονται σε 4,4 €/ MWh έναντι των 7 €/MWh από Ελλάδα μέσω της Ρεβυθούσας, όπως δείχνουν τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία από τους Διαχειριστές της όδευσης.

Διαφορά που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την αποτυχία των δημοπρασιών δέσμευση δυναμικότητας στο Κάθετο Διάδρομο για τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο, εικόνα που τουλάχιστον όσον αφορά το προιόν «Route1» (Ρεβυθούσα) το Μάρτιο θα είναι διαφορετική.