Τον Σεπτέμβριο το νέο ραντεβού των Διαχειριστών για τον Vertical Corridor - «Μονόδρομος» ο Κάθετος Διάδρομος για Σερβία και Βόρεια Μακεδονία

Σε τροχιά υλοποίησης φέρεται να μπαίνει το σχέδιο διεύρυνσης του Κάθετου Διαδρόμου με την ένταξη των Βόρεια Μακεδονία και Σερβία χωρίς βέβαια αυτό να αναιρεί, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, ότι μένει ακόμη πολύ δουλειά να γίνει, ώστε να φτάσουμε σε ένα ολοκληρωμένο και λειτουργικό σύστημα κατά τα υφιστάμενα πρότυπα των Ελλάδα-Βουλγαρία-Ρουμανία-Μολδαβία-Ουκρανία.

Τα παραπάνω συνιστούν το βασικό συμπέρασμα της συνάντησης που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή ανάμεσα στους διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου, όπου πέραν από τις προαναφερόμενες χώρες, μέρος έλαβαν και η Σλοβακία και η Ουγγαρία ως εν δυνάμει μέρος του project. Υπενθυμίζεται ότι στη συνάντηση παρευρέθηκαν ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η Βουλγάρα ομόλογός του Ηβα Πέτροβα με τον Έλληνα Υπουργό να ανακοινώνει ενώπιων των διαχειριστών την πρόθεση αμφότερων των δύο πλευρών Ελλάδας και Βουλγαρίας να συντάξουν ένα έγγραφο πολιτικής (policy paper) για το Συμβούλιο υπουργών Ενέργειας.

Σε αυτό θα αποτυπώνεται τι πρέπει να γίνει σε υποδομές και άλλα ζητήματα προκειμένου να προχωρήσει η εδραίωση και ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου που πλέον αποκτά περισσότερο παρά ποτέ πριν μια ευρύτερη περιφερειακή διάσταση με προοπτική τόσο προς τα Δυτικά Βαλκάνια όσο και προς την Κεντρική Ευρώπη. Χρειάζεται να σημειωθεί, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του θέματος, ότι το έγγραφο πολιτικής πιθανόν παραμείνει σε γενικό επίπεδο διακηρύξεων, καταγράφοντας τις βασικές αρχές και στόχους που διέπουν και θα διέπουν το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου.

Με άλλα λόγια, δύσκολα, όπως εκτιμάται, θα υπεισέλθει σε λεπτομέρειες ως προς το «hardware» ή και το «software» του Κάθετου Διαδρόμου, πράγμα που βέβαια μελετάται και εξετάζεται από τους διαχειριστές που ήδη κανονίζουν επόμενες τεχνικές συναντήσεις, θέλοντας να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τι χρειάζεται προκειμένου η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία να αποτελέσουν μέρος του Κάθετου Διαδρόμου.

Σε κάθε περίπτωση, όπως σχολιάζουν παράγοντες της αγοράς με γνώση της λειτουργίας των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου στην περιοχή της Βαλκανικής, η ένταξη των Βόρεια Μακεδονία και Σερβία στον Κάθετο Διάδρομο συνιστά λίγο μονόδρομο και μόνη διέξοδο για την προμήθειά τους ιδίως στην περίπτωση που επέλθει οριστική διακοπή του ρωσικού αερίου αρχής γενομένης από το φθινόπωρο του 2027.

Ενδεικτικά, η Βόρεια Μακεδονία διατηρεί ένα διασυνδετήριο αγωγό με την Βουλγαρία που ωστόσο είναι ιδιοκτησίας Gazprom και διαθέτει ελάχιστη διαθέσιμη δυναμικότητα για να μεταφέρει πρόσθετες ποσότητες, στοιχεία που συνηγορούν, όπως επισημαίνεται σχετικά, σε μια κατ’ ουσίαν απομονωμένη χώρα από την άποψη των οδεύσεων φυσικού αερίου. Η εικόνα αναμένεται να αλλάξει με την θέση σε λειτουργία του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας που βρίσκεται υπό κατασκευή και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2027, ενώ ανάλογο «άνοιγμα» σχεδιάζεται από Βόρεια Μακεδονία προς Σερβία με διασυνδετήριο αγωγό.

Ο τελευταίος βρίσκεται ακόμη στη φάση του σχεδιασμού με το επικρατέστερο σενάριο να θέλει να ολοκληρώνεται περί τα τέλη του 2028 παρά τις πιο αισιόδοξες επίσημες δηλώσεις για τα τέλη του 2027. Ανάλογα προβληματική εικόνα παρουσιάζει η Σερβία που προμηθεύεται φυσικό αέριο κατά βάση από την Turkstream. Χρειάζεται να σημειωθεί ότι το κομμάτι του TurkStream επί της σέρβικης επικράτειας ανήκει στην Gazprom ενώ την ίδια στιγμή, η ρωσική εταιρεία έχει δεσμεύσει όλη την δυναμικότητα μη αφήνοντας περιθώριο για τρίτες ποσότητες. Εναλλακτικά η Σερβία διαθέτει ένα διασυνδετήριο αγωγό με την Βουλγαρία, ωστόσο είναι μικρής δυναμικότητας και αδύνατον να στηρίξει με ασφάλεια ένα εγχείρημα υποκατάστασης του ρωσικού αερίου που σήμερα φτάνει στην χώρα και την περιοχή.

Κατά συνέπεια, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, η υφιστάμενη κατάσταση και τα δεδομένα επί του πεδίου αναδεικνύουν την σημασία του Κάθετου Διαδρόμου ενώ ερωτηματικό παραμένει τι θα κάνει η Gazprom μετά το φθινόπωρο του 2027 με όλα αυτά τα (στρατηγικά) assets που διαθέτει στην περιοχή.

Σε κάθε περίπτωση, οι διαχειριστές, κατά την συνάντηση της περασμένης Παρασκευής στην Αθήνα, συμφωνήσαν να προχωρήσουν στην κατάρτιση ενός οδικού χάρτη που θα περιγράφει όλες τις αναγκαίες τεχνικές αναβαθμίσεις στα επιμέρους εθνικά συστήματα μεταφοράς. Προς επίρρωση της κατεύθυνσης και της δέσμευσης όλων, οι Διαχειριστές σχεδιάζουν να υπογράψουν Μνημόνιο Κατανόησης τον Σεπτέμβριο πράγμα που ωστόσο μένει ακόμη να οριστικοποιηθεί.