Στο αυριανό συμβούλιο υπουργών Ενέργειας η πρώτη «μάχη» για το ρεύμα - Τα επιχειρήματα Ελλάδας - Ρουμανίας - Βουλγαρίας ότι η αποσύζευξη των αγορών κοστίζει πολύ ακριβά και στην Ουκρανία

Στην αυριανή σύνοδο των υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο πρόκειται να δοθεί η πρώτη «μάχη» των τριών βαλκανικών χωρών, Ελλάδας- Ρουμανίας -Βουλγαρίας για το ρεύμα και την ανάγκη υιοθέτησης ενός έκτακτου μηχανισμού φορολόγησης των υπερεσόδων που θα ενεργοποιείται υπό συγκεκριμένες προυποθέσεις.

Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, λίγες μέρες μετά, τη Πέμπτη και Παρασκευή 17-18 Οκτωβρίου, στη συνεδρίαση του Ευρωπαικού Συμβουλίου, με αντικείμενο τις εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μ.Ανατολή, μπορεί το ίδιο θέμα να αναδείξει και ο Πρωθυπουργός.

Στα επιχειρήματα των τριών υπουργών Ενέργειας, του Θ. Σκυλακάκη, του ρουμάνου Sebastian-Ioan Burduja και του βούλγαρου Vladimir Malinov, το βασικό σκεπτικό θα είναι ότι παρά τη πτώση των τιμών που οφείλεται στη συγκυριακή χαμηλή κατανάλωση του φθινοπώρου, κανείς από τους δομικούς λόγους που προκάλεσαν την πλήρη «αποσύζευξη» των ενεργειακών χρηματιστηρίων της Κ. Ευρώπης με την Ανατολική και τα Βαλκάνια, δεν έχει εκλείψει.

Στην ατζέντα τους ωστόσο, λέγεται ότι θα υπάρχει και ένα επιπλέον επιχείρημα που συνδέεται με την επιβάρυνση της Ουκρανίας. Εφόσον το φαινόμενο των «τρελών» τιμών επανεμφανιστεί, όπως φοβούνται οι τρεις χώρες, τότε παραμονεύει για την Ουκρανία, για την οποία σημειωτέον η ΕΕ αναζητά τρόπους να ενισχύσει ενεργειακά, ο κίνδυνος να αναγκαστεί το χειμώνα να αγοράσει πανάκριβα ρεύμα για να καλύψει τις ανάγκες της, μέσω του λεγόμενου «βαλκανικού διαδρόμου».

Ένα θέμα που θα πρέπει να προβληματίσει την ΕΕ, ειδικά σε μια συγκυρία που ψάχνει πώς θα στηρίξει τον ενεργειακό τομέα της χώρας και τις κρίσιμες υποδομές της μετά τους συνεχείς βομβαρδισμούς τους από τη Ρωσία, κάτι που αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα στη συζήτηση των 27 ηγετών στο Ευρωπαικό Συμβούλιο της Πέμπτης και της Παρασκευής, όπως προκύπτει από τα θέματα της ημερήσιας διάταξης.

Δεύτερο θέμα στην αυριανή ατζέντα

Εχει τη σημασία του πάντως ότι σε συνέχεια της κοινής επιστολής των τριών υπουργών Ενέργειας που ζητούν μηχανισμό για τα ουρανοκατέβατα κέρδη των παραγωγών, το θέμα των αποκλίσεων στις τιμές χονδρικής του ρεύματος εντός της κοινής αγοράς, μπήκε ως 2ο θέμα στην επίσημη ατζέντα του αυριανού συμβούλιου υπουργών.

«Εχουμε πολύ σημαντικά επιχειρήματα που συνδέονται και με τα μεγάλα κόστη που πληρώνει η Ουκρανία, ως απόρροια της ασυμμετρίας μεταξύ των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων ενέργειας», αναφέρει κορυφαία πηγή του ΥΠΕΝ.

Και σημειώνει ότι στο αυριανό συμβούλιο οι τρεις υπουργοί θα επικαλεστούν το τεχνικό υπόμνημα, καθώς και το κοινό σημείωμα των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ελλάδας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας, που συνόδευαν την επιστολή τους, τα οποία δείχνουν ότι ο κίνδυνος δεν έχει παρέλθει.

Οι εξαγωγές προς Ουκρανία θα αυξηθούν

Ενα στοιχείο στην επιχειρηματολογία τους θα είναι η πεποίθηση ότι η Ουκρανία, της οποίας οι δυνατότητες παραγωγής ηλεκτρισμού έχουν μειωθεί σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, ακόμη και κατά 70%, θα συνεχίσει να απορροφά τεράστιους όγκους. Ο κάποτε καθαρός εξαγωγέας 0,2 GW στην περιοχή, εισήγαγε το καλοκαίρι ηλεκτρική ενέργεια με ένα μέσο ρυθμό 0,7-0,8 GW, ισχύς που καθ’ οδόν προς τον χειμώνα αναμένεται να αυξηθεί.

Ένα δεύτερο στοιχείο θα αφορά την αβεβαιότητα ως προς την αναπλήρωση των εξαιρετικά χαμηλών υδάτινων αποθεμάτων στην περιοχή, που σημαίνει ότι ειδικά τις απογευματινές ώρες που η παραγωγή από φωτοβολταϊκά πέφτει στο μηδέν, ο αντίκτυπος από την απουσία υδροηλεκτρικών μονάδων στις τιμές του ρεύματος θα γίνεται όλο και εντονότερος.

Το κάδρο συμπληρώνουν οι διασυνδέσεις που υστερούν σε δυναμικότητα, ο προβληματισμός ότι παρ’ ότι η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη εκείνης του καλοκαιριού, εντούτοις τα κόστη ηλεκτρισμού παραμένουν ψηλά (39-40 ευρώ/MWh το φυσικό αέριο, 64-65 ευρώ/τόνος το CO2), αλλά και ότι οι πρακτικές που φράζουν τις διασυνδέσεις ανάμεσα στις αγορές της Κ. Ευρώπης με τις ανατολικοευρωπαϊκές, κόβοντας στην ουσία την ήπειρο στη μέση, δεν έχουν εγκαταλειφθεί.

Οι τρεις προϋποθέσεις

Η ανησυχία ότι μπορεί να βρεθούμε στο «μάτι» ενός νέου κυκλώνα ακραίων τιμών θα έχει ως αποτέλεσμα οι τρεις υπουργοί να επαναλάβουν στους συναδέλφους τους αυτό που ζητούν στην επιστολή τους προς την επίτροπο Ενέργειας της ΕΕ.

Δηλαδή τη δυνατότητα φορολόγησης των υπερεσόδων των παραγωγών και εμπόρων ηλεκτρικής ενέργειας, ως βραχυπρόθεσμο μέτρο, μέσα από ένα μηχανισμό επιβολής πλαφόν ανά τεχνολογία στην αγορά χονδρικής, όπως και στην κρίση του 2022, που θα ενεργοποιείται με τρεις συγκεκριμένες προυποθέσεις:

1. Ξαφνική (μέσα σε 3 μήνες) και απότομη (τουλάχιστον 50%) αύξηση των μηνιαίων τιμών χονδρικής.
2. Σημαντική αποσύζευξη των ενεργειακών αγορών της Κ. Ευρώπης με αυτές της ΝΑ Ευρώπης. Εφόσον, δηλαδή, ο αριθμός ωρών υψηλής και μέτριας σύγκλισης μεταξύ των αγορών πέφτει στο 50%. Σύμφωνα με τον φορέα που εκπροσωπεί τους ευρωπαίους ρυθμιστές (ACER), οι ενεργειακές αγορές της ΕΕ θεωρείται ότι έχουν υψηλό επίπεδο σύγκλισης, όταν οι τιμές ανάμεσα στην ακριβότερη και τη φθηνότερη είναι κάτω του 1 ευρώ/MWh και μέτριο επίπεδο, όταν η διαφορά τιμής κινείται μέχρι τα 10 ευρώ/MWh. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι τον Ιούλιο ήταν ελάχιστες οι ώρες που είχαμε πραγματική σύζευξη των ευρωπαϊκών αγορών.
3. Σημαντικός αριθμός ωρών (10%) με ακραίες αποκλίσεις τιμών πάνω από 50 ευρώ/MWh.

(φωτογραφία: pixabay.com)