Πρώτα Κυπριακό και μετά το αέριο

Αισθητές γίνονται πλέον οι πιέσεις προς τη Λευκωσία να προχωρήσει σε διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού πρώτα και μετά να ασχοληθεί με το φυσικό αέριο, κάτι που προκαλεί δυσφορία στην κυβέρνηση και η ίδια αντιστρέφει το επιχείρημα λέγοντας πως το «αέριο θα πρέπει να είναι παράγοντας λύσης και όχι το αντίστροφο».

Ο διεθνής παράγοντας φαίνεται να ευνοεί τη φόρμουλα αυτή, αφού μια τέτοια «ρύθμιση» αφήνει ικανοποιημένη και την Άγκυρα, ώστε να μην προκαλείται ένταση στην περιοχή. Τα δεδομένα άρχισαν να γέρνουν εναντίον των αρχικών πλάνων της Λευκωσίας, με την Αθήνα να κινδυνεύει να «παραγκωνιστεί» και να «απομονωθεί» από τους γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς της γύρω περιοχής και την Τουρκία να αποκτά και πάλι κεντρικό ρόλο για τις ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.

Ήδη Ευρωπαϊκή Ένωση, ΗΠΑ αλλά και ΝΑΤΟ έκαναν δημόσια «σινιάλο» στη Λευκωσία, με αξιωματούχους όπως οι Όλι Ρεν, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και Άντερς Φογκ Ράσμουσεν να προβαίνουν σε δημόσιες τοποθετήσεις υπέρ της έναρξης διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού και με τον τελευταίο να είναι πιο ξεκάθαρος, διασυνδέοντας το θέμα του φυσικού αερίου με τη λύση του Κυπριακού.

Παράλληλα, διά της διπλωματικής οδού στάλθηκαν τα ανάλογα μηνύματα στο Προεδρικό. Πίσω από το διπλωματικό πέπλο των δηλώσεων και των μηνυμάτων, ο διεθνής παράγοντας στην ουσία στέλνει στη Λευκωσία ισχυρότατο μήνυμα «να μη σχεδιάζει εκμετάλλευση του φυσικού της αερίου χωρίς πρώτα να έχει επιλυθεί το Κυπριακό».

Τα δεδομένα για τη Λευκωσία άλλωστε δεν φαίνεται να διαμορφώνουν συνθήκες, βάσει των οποίων η Κυπριακή Δημοκρατία θα μπορούσε να προχωρήσει σε ένα ολοκληρωμένο σχεδιασμό εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου. Τούτο, διότι:
Πρώτον, η «αναμενόμενη» συνεργασία μεταξύ Λευκωσίας και Τελ Αβίβ στο θέμα εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου δεν φαίνεται να προχωρεί με ρυθμούς που να επιτρέπουν αισιοδοξία ότι η Κύπρος θα βρίσκεται σε θέση σύντομα να μπορεί να εκμεταλλευτεί το φυσικό της αέριο.

Δεύτερον, ο δεύτερος εταίρος της Κύπρου, η Ελλάδα, βρίσκεται σε άθλια οικονομική κατάσταση και συνεπώς δεν μπορεί να προχωρήσει στους όποιους σχεδιασμούς είχε υπόψη, είτε ως «αξιόπιστος τρίτος συνέταιρος» σε μια συμμαχία Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας, είτε διμερώς με τη Λευκωσία.

Τρίτον, από τη στιγμή που οι διπλωματικές σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας επανακαθορίζονται, «υποχρεωτικά» το Τελ Αβίβ δεν μπορεί να προχωρήσει στους όποιους στρατηγικούς σχεδιασμούς χωρίς να λάβει υπόψη και τον «παράγοντα Τουρκία» και τις όποιες ενδεχομένως «πιο συμφέρουσες λύσεις» προσφέρονται στο πεδίο των ενεργειακών θεμάτων.

Τέταρτον, η συνεχής εκκρεμότητα στο Κυπριακό δημιουργεί σοβαρότατα προβλήματα συντονισμού μεταξύ Ε.Ε. και ΝΑΤΟ. Από τη στιγμή που η Άγκυρα εγείρει και το θέμα του φυσικού αερίου «ως σημείο περαιτέρω σύγκρουσης με τη Λευκωσία», αυτομάτως εγείρεται και θέμα συντονισμού τόσο εντός του ΝΑΤΟ όσο και στις σχέσεις της Συμμαχίας με την Ε.Ε., και συνεπώς το όλο ζήτημα αποκτά «συστημικό χαρακτήρα» για όλους τους άμεσα ή έμμεσα εμπλεκόμενους φορείς.

Πέμπτον, από μόνη της η Κυπριακή Δημοκρατία δεν θα μπορούσε να προχωρήσει στην κατασκευή αγωγών αλλά και τερματικού υγροποίησης ώστε να μπορεί να εξάγει το φυσικό αέριο στη διεθνή αγορά, μιας και τέτοιες επενδύσεις είναι ιδιαίτερα δαπανηρές, και ειδικά για την οικονομική κατάσταση της Κύπρου σχεδόν αδύνατες. Συνεπώς προαπαιτείται εξεύρεση «ισχυρών επενδυτών», οι οποίοι όμως κρίνεται αμφίβολο εάν θα ήταν διατεθειμένοι να εμπλακούν σε ένα «παιχνίδι συμφερόντων» με τόσες πολλές παραμέτρους.

Επιλογές σε βάθος χρόνου
Κατόπιν τούτων, για τη Λευκωσία φαντάζει ιδιαίτερα δύσκολος ο δρόμος για μονομερή ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου. Ιδιαίτερα το πρώτο δεδομένο, το οποίο θεωρείτο και το πλέον εφικτό, μια κοινή στρατηγική δηλαδή μεταξύ Λευκωσίας και Τελ Αβίβ, εκ των πραγμάτων «δεν προχωρεί» με τους ρυθμούς που θα ήθελε η Κυπριακή Δημοκρατία.

Και τούτο διότι οι σχεδιασμοί του Ισραήλ γίνονται με ιδιαίτερα αργά και σταθερά βήματα, μιας και η ισραηλινή κυβέρνηση γνωρίζει πως θα είναι έτοιμη να προχωρήσει σε εξαγωγές φυσικού αερίου το συντομότερο το 2016 από το οικόπεδο «Λεβιάθαν». Επιπλέον, το Τελ Αβίβ δεν έχει ακόμη αποφασίσει τι ποσοστό φυσικού αερίου θα επιτρέψει στις εταιρείες που έχουν τα δικαιώματα στα δικά του οικόπεδα να εξάγουν στο διεθνές εμπόριο.

Επιπροσθέτως το Ισραήλ δεν έχει καταλήξει στον τρόπο που θα προχωρήσει σε διάθεση του φυσικού αερίου στη διεθνή αγορά. Επ’ αυτού το Τελ Αβίβ φαίνεται να έχει ενώπιον του τέσσερεις επιλογές: Με κινητές μονάδες υγροποίησης φυσικού αερίου εντός της ισραηλινής ΑΟΖ.

Με τερματικό υγροποίησης στο Ισραήλ. Με αγωγό κατευθείαν προς Τουρκία και απ’ εκεί διοχέτευση στην Ευρώπη. Με αγωγό μέχρι την Κύπρο και εγκατάσταση κοινού τερματικού υγροποίησης. Ωστόσο, οι δύο πρώτες επιλογές φαίνονται αρκετά ριψοκίνδυνες για το Ισραήλ λόγω της έκρυθμης κατάστασης στην περιοχή και το ρίσκο κρίνεται αρκετά υψηλό σε συνδυασμό με το τεράστιο κόστος που θα απαιτηθεί για τις εν λόγω εγκαταστάσεις.

Ως εκ τούτου, το Ισραήλ επικεντρώνεται στις δύο τελευταίες επιλογές. Δηλαδή είτε να μεταφέρεται το φυσικό αέριο στην Τουρκία μέσω αγωγού, είτε να γίνει από κοινού με τη Λευκωσία τερματικό στην Κύπρο. Όμως εδώ εντοπίζεται ακόμη ένα πρόβλημα, αφού το Ισραήλ επιθυμεί να έχει τον πρώτο λόγο στο τερματικό, σε αντίθεση με τη Λευκωσία, η οποία προσδοκεί να «εντάξει» στη συγκεκριμένη επένδυση όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες, με την ίδια να έχει τον πρώτο λόγο. Πάντως δεν εκτιμάται ότι το θέμα θα «κλείσει» σύντομα, αλλά αυτό θα αποφασιστεί στα επόμενα δύο χρόνια.

Οι επιδράσεις στο Κυπριακό
Από τη στιγμή που οι όποιες αποφάσεις δεν αναμένονται σύντομα και παράλληλα, όπως έγραψε και η «Κ» (στην ηλεκτρονική της έκδοση και επιβεβαιώθηκε από τον υπουργό Εμπορίου, Γ. Λακκοτρύπη), η Κυπριακή Δημοκρατία γνωρίζει πως οι πρώτες ποσότητες φυσικού αερίου προς εξαγωγή από το οικόπεδο «Αφροδίτη» δεν αναμένονται πριν από το 2020, δημιουργείται «κενό χρόνου», το οποίο ο διεθνής παράγοντας κρίνει ως «χρυσή ευκαιρία» για επίλυση του Κυπριακού.

Τουτέστιν, δεν θα ήταν «λογικό, από τη στιγμή που κανένας σχεδιασμός δεν υπάρχει στο τραπέζι προς υλοποίηση αυτή τη στιγμή, να μη γίνει στο μεσοδιάστημα προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού, κάτι που θα συνέβαλλε στην περαιτέρω σταθεροποίηση της γύρω περιοχής», σημείωσε χαρακτηριστικά στην «Κ» Δυτικός διπλωμάτης, ο οποίος πρόσθεσε: «Η πιο γρήγορη, οικονομική και συμφέρουσα λύση φαίνεται να είναι και για την Κύπρο ο αγωγός στην Τουρκία, συνεπώς γιατί να μη γίνει μια προσπάθεια για το κοινό καλό;».

(Καθημερινή Κύπρου, 12/5/2013)