Πολύ κοντά η εφαρμογή της συμφωνίας για τα πυρηνικά του Ιράν

Όταν επιτεύχθηκε η πυρηνική συμφωνία για το Ιράν, γνωστή ως το Ενιαίο Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) στις 14 Ιουλίου, ήμουν μεταξύ εκείνων που θεωρούσαν ότι δεν θα τεθεί σε ισχύ μέχρι να περάσουν εννέα μήνες ή και περισσότερο. Η ταχύτητα με την οποία το Ιράν προχωράει για να ολοκληρώσει τις απαιτούμενες ενέργειες ωστόσο, σημαίνει οτι η Ημέρα Εφαρμογής τώρα είναι πιθανό να λάβει χώρα τον Ιανουάριο. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, John Kerry, δήλωσε σε συνέντευξή του στις 7 Ιανουαρίου ότι μπορεί να είναι μόνο "μέρες μακριά, εάν όλα πάνε καλά”.

Τα κύρια καθήκοντα του Ιράν έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί. Το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου μεταφέρθηκε στη Ρωσία και στο Καζακστάν τον προηγούμενο μήνα. Η Νορβηγία έπαιξε έναν ρόλο-κλειδί βοηθώντας να πληρωθούν 60 τόνοι φυσικού ουρανίου yellowcake που έλαβε το Ιράν από το Καζακστάν, ως αντάλλαγμα για την προσωρινή εξαγωγή πλεονάζοντος εμπλουτισμένου καυσίμου. Όταν το καύσιμο επιστρέφεται σταδιακά με μικρά βήματα για να αντικαταστήσει το καύσιμο στον αντιδραστήρα στην Τεχεράνη, το Ιράν θα ¨πληρώσει” για αυτό εμμέσως, με έκτακτες (εκτός προϋπολογισμού) συνεισφορές προς το Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), όπως μου είπε μια πηγή που γνωρίζει. Υπήρξε μια αναστάτωση τα Χριστούγεννα όταν το Τουρκμενιστάν υπαναχώρησε στη δέσμευση που είχε δώσει για την μεταφορά, εξαιτίας του κινδύνου του να περάσει ουράνιο πάνω απο τον εναέριο χώρο του. Το Αζερμπαϊτζάν, πείστηκε στη συνέχεια να επιτρέψει μια π΄τηση από τον εναέριο χώρο της πάνω από την Κασπία Θάλασσα στις 27 Δεκεμβρίου.

Η απομάκρυνση περίπου 14.000 συσκευών φυγοκέντρησης και των σχετικών υποδομών, βρίσκονται σε τροχιά που αναμένεται να ολοκληρωθεί πολύ σύντομα. Παρομοίως, η αντιδραστήρα στο Αράκ θα πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα. Το φθινόπωρο, ένα αίτημα από το Ιράν για την υπογραφή μιας σύμβασης από όλα τα μέρη της JCPOA για τον επανασχεδιασμό του αντιδραστήρα, απείλησε να καθυστερήσει την απομάκρυνση του αντιδραστήρα, καθώς τα μέρη επιδίωξαν να βρουν μια πιο αποδεκτή ρητορική. Μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις του Ιράν βρήκαν ένα νέο τρόπο να ικανοποιήσουν το αίτημα του ανώτατου ηγέτη για μια σύμβαση. Τα τρία καθήκοντα, ως εκ τούτου, μπορεί να ολοκληρωθούν μέχρι τα μισά του μήνα, και μετά η ΙΑΕΑ θα χρειαστεί εννέα ημέρες για να διαπιστώσει τη συμμόρφωση.

Κάποια ζητήματα είναι ακόμη σε εξέλιξη. Εκτός των τριών βασικών θεμάτων που περιγράφτηκαν παραπάνω, το Ιράν πρέπει επίσης να εξάγει κάποιες δεκάδες τόνους πλεονάζοντος βαρέος ύδατος. Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας έχει συμφωνήσει να αγοράσει 6 τόνους και να διευκολύνει την πώληση επιπλέον 34 τόνων στον ιδιωτικό τομέα. ΟΙ ρυθμίσεις των συμβάσεων για αυτές τις πωλήσεις μπορεί να χρειαστούν κάποιο χρόνο, αλλά το Ιράν θα μπορούσε να κανονίσει το να στείλει τα βαρέα ύδατα στο Ομάν εν τω μεταξύ.

Όταν προκύπτουν ζητήματα, συνήθως λύνονται από το Ιράν και τις ΗΠΑ συχνά μέσω email και από τηλεφώνου μεταξύ μελών του υπουργικού συμβουλίου και στη συνέχεια επιβεβαιώνονται από τις άλλες πλευρές μέσω της ΚΟινής Επιτροπής. Δεδομένης της εχθρότητας που έχει προκύψει μεταξύ των δύο χωρών εδώ και 35 χρόνια, ο βαθμός συνεργασίας είναι εξαιρετικός. Ποιος θα το πίστευε ότι το Ιράν θα πωλούσε βαρέα ύδατα στην αμερικανική κυβέρνηση ή ότι οι ΗΠΑ θα μεσολαβούσαν για τις πτήσεις πάνω από την Κασπία Θάλασσα.

Οι βαθιές ρωγμές μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ παραμένουν για ζητήματα εκτός των πυρηνικών, ιδιαίτερα για την αδικαιολόγητη φυλάκιση Αμερικανών πολιτών από το Ιράν, για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις πυραυλικές δοκιμές και για τον ρόλο του στην ενίσχυση του καθεστώτος του Assad. Η εμπιστοσύνη που οικοδομείται μεταξύ εκείνων που είναι υπεύθυνοι για το πυρηνικό θέμα, δεν είχε ακόμη καμία αισθητή επίπτωση στο να διευκολύνει τα άλλα προβλήματα. Δεν είναι ωστόσο παράλογο να περιμένει κανείς ότι η χαλάρωση των κυρώσεων που θα έλθει με την εφαρμογή της συμφωνίας του Ιράν, θα ενισχύσει την εσωτερική στήριξη για την κυβέρνηση του Hassan Rouhani. Αυτό θα επηρεάσει τις εκλογές Majles που θα διεξαχθούν στις 26 Φεβρουαρίου και θα ενισχύσει τον ρόλο του Rouhani σε άλλους σημαντικούς τομείς για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους. Μεταξύ όλων των άλλων προβλημάτων στην περιοχή για το νέο έτος, υπάρχει μια αχτίδα φωτός.

(του Mark Fitzpatrick, capital.gr)