Paris Pledge: Γιατί η αντλησιοταμίευση είναι η πλέον πολύτιμη τεχνολογία στην Ε.Ε. – Τι περιλαμβάνει και τι σημαίνει η Διακήρυξη-Δέσμευση του Παρισιού

Στις 9 Σεπτεμβρίου παρουσιάστηκε στο Παρίσι το Paris Pledge, δηλαδή η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που υποστηρίζεται από την IHA και την Eurelectric, και αποτελεί μια συλλογική έκκληση προς τους νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Κρατών-Μελών για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της αντλησιοταμίευσης ως καίριας λύσης για την αποθήκευση μεγάλης διάρκειας.

Γιατί όμως αντλησιοταμίευση;

1) Γιατί η Ευρώπη αντιμετωπίζει ήδη μια επείγουσα και διαρκώς αυξανόμενη ανάγκη για αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μακράς διάρκειας, ώστε να εξασφαλίσει ένα αξιόπιστο, οικονομικά προσιτό και βιώσιμο ενεργειακό μέλλον. Καθώς η ήπειρος μεταβαίνει σε ένα «πράσινο» ενεργειακό σύστημα που κυριαρχείται ολοένα και περισσότερο από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η δυνατότητα αποθήκευσης και, εν συνεχεία, παροχής του αποθηκευμένου ηλεκτρισμού για μεγάλα χρονικά διαστήματα θα είναι ολοένα και πιο κρίσιμη για την εξισορρόπηση της μεταβλητής παραγωγής από αιολικά και φωτοβολταϊκά, για τη διασφάλιση της σταθερότητας και ανθεκτικότητας του ηλεκτρικού συστήματος και για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

2) Γιατί η αντλησιοταμίευση είναι η σημαντικότερη, η πλέον επεκτάσιμη (scalable) και η οικονομικά αποδοτικότερη λύση αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μακράς διάρκειας που υπάρχει σήμερα, παρέχοντας πάνω από το 90% του αποθηκευτικού όγκου ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως. Τα κλασσικά  υδροηλεκτρικά έργα μπορούν να συγκρατούν μεγάλες ποσότητες νερού από φυσική εισροή και να τις απελευθερώνουν γρήγορα για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας όποτε τη χρειάζεται το Σύστημα. Η αντλησιοταμίευση μπορεί να συμβάλλει ακόμη περισσότερο προς την κατεύθυνση αυτή, αποθηκεύοντας την πλεονάζουσα παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άλλες πηγές, μειώνοντας τις περικοπές και αυξάνοντας την ενεργειακή απόδοση.

3) Γιατί μέχρι το 2050, οι μεταβλητές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αντιστοιχούν περίπου στο 86% της συνολικά εγκατεστημένης ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος της Ευρώπης. Αυτή η κολοσιαία «πράσινη» μετάβαση θα επταπλασιάσει (!) τις ανάγκες και τη ζήτηση για ευελιξία σε όλες τις χρονικές κλίμακες -ημερήσια, εβδομαδιαία και εποχική-, ξεπερνώντας τις 2000 TWh ετησίως, σε σύγκριση με τις περίπου 310 TWh που είναι σήμερα. Χωρίς επαρκή αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μακράς διάρκειας, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει ολοένα και μεγαλύτερες περικοπές παραγωγής από μεταβλητές ανανεώσιμες πηγές, πιο έντονες διακυμάνσεις στις τιμές του ηλεκτρισμού και μία συνεχιζόμενη εξάρτηση από ακριβές μονάδες συμβατικών καυσίμων (φυσικού αερίου και άνθρακα). Ήδη, οι περικοπές αιολικής και φωτοβολταϊκής παραγωγής αυξάνονται ραγδαία: μόνο το 2023, πάνω από 12 TWh ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας περικόπηκαν, με κόστος για τους Ευρωπαίους καταναλωτές περίπου €4,3 δισ., ποσό που αναμένεται να δεκαπλασιαστεί(!) μέχρι το 2030. Ταυτόχρονα, τα περιστατικά αρνητικών τιμών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 50% το 2024, ενώ οι μέσες τιμές ηλεκτρισμού παραμένουν ακόμα διπλάσιες από τα προ κρίσης επίπεδα.

4) Γιατί η αντλησιοταμίευση ήδη διαδραματίζει έναν κρίσιμο ρόλο στα ενεργειακά συστήματα της Ευρώπης, με εγκατεστημένη ισχύ 48.000 ΜW στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και την Ελβετία. Ωστόσο, η ισχύς αυτή απέχει πολύ από το να καλύψει τις μελλοντικές ανάγκες ευελιξίας της ηπείρου. Σύμφωνα με τα επίσημα σενάρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ευρώπη χρειάζεται να διπλασιάσει την αντλησιοταμιευτική της ικανότητα μέσα στα επόμενα 25 χρόνια, από τα σημερινά 43-48.000 ΜW σε τουλάχιστον 75.000 ΜW ως το 2040 και άλλα 13.000 ΜW ως το 2050. Ενθαρρυντικό, πάντως, είναι το γεγονός ότι η ΕΕ διαθέτει ήδη ένα ισχυρό χαρτοφυλάκιο 78 νέων έργων αντλησιοταμίευσης που βρίσκονται υπό ανάπτυξη, συνολικής ισχύος άνω των 32.000 ΜW, με επιπλέον 3.000 ΜW σε Ελβετία, Νορβηγία και Τουρκία. Η υλοποίηση των έργων αυτών θα προσέφερε μία πρόθετη συνολική αποθηκευτική ικανότητα πάνω από 700 GWh, δηλ. ισοδύναμη με περισσότερες από 10 ώρες κατανάλωσης δύο μεγάλων οικονομιών της ΕΕ μαζί (όπως π.χ. η Ιταλία και η Ισπανία). Όμως, από τα νέα αυτά έργα, μόλις 2.800 ΜW βρίσκονται υπό κατασκευή και άλλα 3.900 ΜW έχουν εγκριθεί αλλά δεν έχουν ξεκινήσει, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των έργων (19.400 ΜW) συνεχίζει να παραμένει κολλημένο στη φάση της αρχικής έγκρισης.

5) Γιατί η στήριξη της ανάπτυξης του παραπάνω χαρτοφυλακίου νέων αντλησιοταμιευτικών έργων μπορεί να προσφέρει ένα ευρύτατο φάσμα στρατηγικών, οικονομικών και υδρολογικών ωφελειών, όπως:
• Να επιταχύνει την ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών τεχνολογιών, προστατεύοντας τα έργα αυτά από περικοπές και διασφαλίζοντας την επιχειρηματική τους βιωσιμότητα μακροπρόθεσμα.
• Να αυξήσει την ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος και να μειώσει τον κίνδυνο μπλακ-άουτ, καθώς και να συμβάλει στη διαδικασία ανάνηψης/ ανάκαμψης (recovery) μετά από σοβαρές βλάβες.
• Να στηρίξει τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής, βελτιστοποιώντας την ανάπτυξή τους μέσω μέσω της παροχής φυσικής αδράνειας και ευελιξίας.
• Να σταθεροποιήσει τις τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, μειώνοντας τις τιμολογιακές αιχμές, αλλά και το συνολικό κόστος λειτουργίας του συστήματος.
• Να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, μειώνοντας την εξάρτηση από  εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
• Να στηρίξει και να εδραιώσει τη θέση της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας, προσφέροντας μοναδικές ευκαιρίες προβολής βέλτιστων πρακτικών και καινοτόμων λύσεων αιχμής.
• Να μειώσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, προσφέροντας αποδοτικές και αποτελεσματικές λύσεις διαχείρισης των υπερπολύτιμων υδάτινων πόρων.
• Να δημιουργήσει δεκάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας και να τονώσει τις εθνικές οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών.

Η Διακήρυξη/Δέσμευση του Παρισιού (Paris Pledge)

Η παρουσίαση του Paris Pledge στις 9 Σεπτεμβρίου στο Παρίσι, δηλ. της νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας που υποστηρίζεται από την IHA και την Eurelectric, αποτελεί μια συλλογική έκκληση προς τους νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Κρατών-Μελών για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της αντλησιοταμίευσης ως καίριας λύσης για την αποθήκευση μεγάλης διάρκειας. Με φόντο την εκρηκτική αύξηση των ΑΠΕ και την επείγουσα ανάγκη για αποθήκευση μεγάλης διάρκειας, το Paris Pledge βάζει στο τραπέζι συγκεκριμένα αιτήματα και προειδοποιήσεις. Οι περισσότεροι από 50 ενεργειακές εταιρείες και συλλογικοί φορείς που το συνυπογράφουν ζητούν από τις Βρυξέλλες και τις εθνικές κυβερνήσεις να κινηθούν άμεσα, επισημαίνοντας ότι χωρίς την ανάπτυξη νέων έργων αντλησιοταμίευσης, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με ασταθείς τιμές ρεύματος, αυξανόμενες περικοπές πράσινης παραγωγής και παρατεταμένη εξάρτηση από το φυσικό αέριο και τον άνθρακα.

Στο επίκεντρο των αιτημάτων του Paris Pledge βρίσκονται τέσσερις (4) κρίσιμες παρεμβάσεις πολιτικής: α) ξεχωριστό νομοθετικό πλαίσιο για την αποθήκευση μεγάλης διάρκειας, ώστε να μην «μπαίνει στο ίδιο καλάθι» με τις μπαταρίες βραχυχρόνιας λειτουργίας, β) κατάργηση της διπλής χρέωσης δικτύου, που σήμερα επιβαρύνει τα έργα αποθήκευσης σαν να είναι και καταναλωτές και παραγωγοί, γ) αμοιβή για την παροχή κρίσιμων υπηρεσιών Συστήματος και ασφάλειας εφοδιασμού (από την αδρανειακή στήριξη έως τη δυνατότητα black start), και δ) επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, με fast-track διαδικασίες που θα μειώσουν τις σημερινές καθυστερήσεις ετών.

Πιο συγκεκριμένα, οι προτάσεις του Paris Pledge περιλαμβάνουν:

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης:

1.      Τη διαμόρφωση μιας στοχευμένης πρωτοβουλίας-συνολικού πακέτου, ειδικά για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

2.      Τη διασφάλιση, στις αξιολογήσεις της ΕΕ και των Κρατών-Μελών, ότι οι νομοθετικές προτάσεις που αφορούν την παροχή ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα θα αντιμετωπίζουν χωριστά την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μακράς διάρκειας από την αποθήκευση βραχείας διάρκειας ή/και άλλες λύσεις αποθήκευσης.

3.      Την προώθηση της ταχείας υιοθέτησης τόσο της Οδηγίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RED III), όσο και και της Μεταρρύθμισης του Σχεδιασμού της Αγοράς (MDR).

Σε επίπεδο Κρατών-Μελών:
4. Την εφαρμογή των πρόσφατων ευρωπαϊκών ενεργειακών οδηγιών και μεταρρυθμίσεων.
5. Τη διασφάλιση εύλογης αμοιβής για την παροχή υπηρεσιών συστήματος και ασφάλειας εφοδιασμού σε όλες τις χρονικές κλίμακες που απαιτούνται (ημερήσια, εβδομαδιαία και εποχική).

6. Τη διασφάλιση της δυνατότητας συμμετοχής της αντλησιοταμίευσης σε όλους τους μηχανισμούς σταθεροποίησης εσόδων που θεσμοθετούνται σε εθνικό επίπεδο.
7. Την κατάργηση των διπλών τελών δικτύου στις τεχνολογίες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, έτσι ώστε να ενισχυθεί η οικονομική τους βιωσιμότητα.
8. Την εισαγωγή ταχύτερων (fast-streamed) διαδικασιών αδειοδότησης για την ανάπτυξη έργων αντλησιοταμίευσης.