Μελέτη Carbon Limits και DNV: Τα δίκτυα της Ευρώπης είναι κατάλληλα για υδρογόνο και CCS - Η ελληνική συμμετοχή του ΔΕΣΦΑ και οι κινήσεις της ΔΕΔΑ

Κατάλληλο για την μεταφορά υδρογόνου και διοξειδίου του άνθρακα εκτιμάται ένα μεγάλο μέρος από το υφιστάμενο ευρωπαϊκό δίκτυο αερίου και πετρελαίου τόσο το χερσαίο όσο και το θαλάσσιο, σύμφωνα με νέα μελέτη, υπογραμμίζοντας τις ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης των εν λόγω τεχνολογιών στην ευρωπαϊκή αγορά.

Με σταθερό ζητούμενο ακόμη την μείωση του κόστους τόσο ως προς την παραγωγή υδρογόνου όσο και ως προς την τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, ωστόσο, η ύπαρξη, όπως προκύπτει από την μελέτη, κατάλληλων υποδομών συνιστά μεγάλο «ατού» για την γοργή ανάπτυξη των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων.

Η συμμετοχή του ΔΕΣΦΑ

Μεταξύ των διαχειριστών που συμμετείχαν στην μελέτη με την παροχή των αναγκαίων στοιχείων είναι και ο ΔΕΣΦΑ, γεγονός που επιβεβαιώνει για ακόμη μια φορά το στρατηγικό ενδιαφέρον του Διαχειριστή να δραστηριοποιηθεί στην αγορά υδρογόνου. Αναφερόμενος στο ρόλο του ΔΕΣΦΑ ο Διευθυντής Ενεργειακής Μετάβασης του ΔΕΣΦΑ Παναγιώτης Πανούσος, μιλώντας στο πρόσφατο συνέδριο Renewable & Storage Forum, τόνισε ότι ο Διαχειριστής επιδιώκει να έχει ρόλο και λόγο τόσο στη μεταφορά του υδρογόνου όσο και στη διαμόρφωση του μελλοντικού πλαισίου. Για το λόγο αυτό, όπως είχε αναφέρει, ο ΔΕΣΦΑ συμμετέχει στα διεθνή φόρα και στους οργανισμούς ενώ σε εθνικό επίπεδο συμμετέχει στην εθνική επιτροπή που σχεδιάζει τη στρατηγική για το υδρογόνο. Στο «μικροσκόπιο» του Διαχειριστή βρίσκεται και το βιομεθάνιο. 

Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης

Η μελέτη εκπονήθηκε από την Carbon Limits και την DNV και αφορά σε μια αρχική τεχνική επισκόπηση του δικτύου με βάση τα στοιχεία που παραχώρησαν οι επιμέρους διαχειριστές ανά την Ευρώπη και αφορούν την κατασκευή και τον σχεδιασμό των αγωγών, τις εσωτερικές συνθήκες του αγωγού, ζητήματα ασφάλειας, διάρκεια ζωής και μεταφορική ικανότητα. Να σημειώσουμε ότι στην μελέτη με την ονομασία «Re-Stream» συμμετείχαν συνολικά 65 διαχειριστές, ενώ το συνολικό μήκος αγωγών που τέθηκε υπό αξιολόγηση στα πλαίσια του προγράμματος φτάνει τα 58,000 χιλιόμετρα (41,700 χιλιόμετρα χερσαίου δικτύου και 16,300 χιλιόμετρα offshore δικτύου).

Σε ότι αφορά τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης, αυτά συνοψίζονται στα εξής:

Για το CO2:

Δεν εντοπίζονται εμπόδια για την μεταφορά CO2 σε αέρια μορφή στους υφιστάμενους χερσαίους και θαλάσσιους αγωγούς.

Η μεταφορά διοξειδίου του άνθρακα σε συμπυκνωμένη μορφή (dense phase) είναι δυνατή στους περισσότερους από τους μισούς offshore αγωγούς με δεδομένο το διαθέσιμο επίπεδο γνώσεων και προδιαγραφών. Ένα πρόσθετο 40% του θαλάσσιου δικτύου χρειάζεται να δοκιμαστεί περαιτέρω, να γίνουν αναλύσεις ή/και να αναβαθμιστεί προκειμένου να είναι σε θέση να επαναχρησιμοποιηθεί.

Ένα πολύ μικρό κομμάτι του χερσαίου δικτύου μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί για την μεταφορά CO2 σε συμπυκνωμένη μορφή με βάση το υφιστάμενο επίπεδο γνώσης και προδιαγραφών. Περίπου το ¼ του χερσαίου τμήματος δικτύου μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί παρέχοντας θετικά αποτελέσματα από περαιτέρω λεπτομερείς αναλύσεις και/ή test.

Σε ότι αφορά το υδρογόνο:

Το μεγαλύτερο κομμάτι του θαλάσσιου δικτύου μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί για την μεταφορά υδρογόνου

Ως προς το χερσαίο κομμάτι, σχεδόν το 70% του δικτύου μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί, λαμβάνοντας υπόψη το υφιστάμενο επίπεδο γνώσεων και προδιαγραφών. Το υπόλοιπο κομμάτι μπορεί εν δυνάμει να αξιοποιηθεί, ωστόσο, απαιτείται να προηγηθούν περισσότερα test ή/και αναβαθμίσεις σε αυτό. Ωστόσο αξίζει να αναφερθεί ότι κανένας αγωγός από όσους τέθηκαν υπό αξιολόγηση στα πλαίσια της μελέτης, δεν κρίθηκε ως μη κατάλληλος για επαναχρησιμοποίηση από σήμερα.

Χωρίς να μπαίνουν σε ειδικές λεπτομέρειες, οι συγγραφείς της μελέτης επιχειρούν να καταδείξουν ορισμένες επιχειρηματικές ευκαιρίες που συνδέονται με το υδρογόνο και την αγορά CO2, καταγράφοντας στοιχεία που αφορούν την κατανάλωση, τα μέρη παραγωγής, αποθήκευσης και κατανάλωσης.

Πιο συγκεκριμένα στο παρακάτω διάγραμμα αποτυπώνεται η εξέλιξη της ζήτησης υδρογόνου στην ευρωπαϊκή ήπειρο ανά τομέα για το 2030 και το 2050.

hydrogen_consumption_2.png

Ενδιαφέρον έχει να επισημάνουμε ότι η χρήση υδρογόνου στον οικιακό τομέα αφορά κυρίως τις χώρες εκείνες που έχουν υψηλή διείσδυση φυσικού αερίου και επομένως το υδρογόνο θα αποτελέσει το νέο καύσιμο σε αντικατάσταση του «βρώμικου» φυσικού αερίου.

Στον οδικό χάρτη υδρογόνου για την Ευρώπη (Hydrogen Roadmap Europe From Fuel Cells and Hydrogen 2 Joint Undertaking), τέσσερις χώρες βρίσκονται στην πρωτοπορία για την συγκεκριμένη αντικατάσταση (Γαλλία, Ολλανδία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο) και είναι αυτές που εξετάζονται για το 2030. Όπως σημειώνεται, η μετάβαση από το ένα καύσιμο στο άλλο ενδέχεται να μην αγκαλιάσει πρώτα τις μεγάλες πόλεις παρά να εξαπλωθεί η χρήση H2 το 2030 σε πόλεις με πληθυσμό κάτω των 500 χιλιάδων κατοίκων σε ότι αφορά τις προαναφερόμενες χώρες. Για το 2050, εξετάζονται όλες οι πόλεις και οι χώρες. Στον παρακάτω πίνακα απεικονίζεται η εξέλιξη της κατανάλωσης υδρογόνου το 2030, 2040 και 2050 ανά την Ευρώπη. Τέλος, να αναφέρουμε πως οι τερματικοί σταθμοί ΥΦΑ εξετάζονται ως πύλες εισαγωγών υδρογόνου.

hydrogen_consumption.png

Ανάλογη μεθοδολογία ακολουθήθηκε και ως προς το διοξείδιο του άνθρακα, όπως αποτυπώνεται στους παρακάτω πίνακες.

emissions_sources.png

Σε μια ειδικότερη παρατήρηση, η μελέτη αναγνωρίζει ότι τα λιμάνια αναμένεται να παίξουν σημαντικό ρόλο ως υποδομή διανομής διοξειδίου του άνθρακα από την στιγμή που μπορούν να λειτουργήσουν ως hubs που συγκεντρώνουν τις εκπομπές από τα διάσπαρτα σημεία πριν την μεταφορά τους μέσω πλοίου ή αγωγού. Στον σχετικό χάρτη που περιλαμβάνει η έκθεση, ως τέτοιες υποδομές αναγνωρίζονται το λιμάνι του Πειραιά και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.

carbon_locations.png

Η ΔΕΔΑ και τα ανεώσιμα αέρια

Να θυμίσουμε ότι η ΔΕΔΑ τρέχει τρία πιλοτικά προγράμματα αναβάθμισης δικτύων φυσικού αερίου με μείγμα βιομεθανίου και υδρογόνου στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης. Σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει ο επικεφαλής της εταιρείας Μάριος Τσάκας, μιλώντας στο συνέδριο του Economist τον Σεπτέμβριο, το ένα πιλοτικό πρόγραμμα θα αφορά την παραγωγή, διανομή και χρήση υδρογόνου σε κατοικίες.

Για τις ανάγκες μάλιστα του έργου θα αξιοποιηθεί ένας οικισμός, ο οποίος στο πλαίσιο του προγράμματος θα τροφοδοτείται με H2. Ο χρόνος εκπόνησης του έργου θα εξαρτηθεί από τις μελέτες που εκπονούνται σε συνεργασία με το ΚΑΠΕ αλλά και από το θεσμικό πλαίσιο που είναι ακόμη υπό διαμόρφωση.

Τα άλλα δύο πιλοτικά έργα προβλέπουν την μετατροπή δύο μονάδων βιοαερίου σε μονάδες παραγωγής βιομεθανίου, το οποίο θα παράγεται από την επεξεργασία υπολειμμάτων αγροτικής παραγωγής.

Τέλος να συμπληρώσουμε πως η ΔΕΔΑ συμμετέχει μαζί με άλλες εταιρείες διανομής αερίου από 12 ευρωπαϊκές χώρες, στην Πρωτοβουλία «Ready4H2» («Έτοιμοι για Υδρογόνο») με την συνεργασία τους να αποσκοπεί σε δύο πράγματα:

• Να προτείνουν τους τρόπους με τους οποίους τα δίκτυα διανομής φυσικού αερίου σε όλη την Ευρώπη θα υποστηρίξουν τη δημιουργία μιας ισχυρής αγοράς υδρογόνου και
• Να δημιουργήσουν μια κοινή ευρωπαϊκή αντίληψη για το μέλλον αναφορικά με την προσαρμογή των εταιρειών διανομής φυσικού αερίου στις απαιτήσεις της κλιματικής ουδετερότητας.