Το κείμενο για την ανάγκη μηχανισμού παρέμβασης κατά των ακραίων τιμών ρεύματος «γράφουν» οι τρεις - Τι συμφώνησαν Ελλαδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και γιατί είναι δύσκολο να αλλάξει η Οδηγία

Στοχεύοντας να αναδείξουν το παράλογο των υπερβολικών αποκλίσεων στις τιμές μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης, αλλά και με την επίγνωση ότι δεν αλλάζουν εύκολα οι Οδηγίες, οι κυβερνήσεις Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας συντάσσουν το κείμενο για το μηχανισμό παρέμβασης κατά των ακραίων τιμών ρεύματος.

Σε τηλεδιάσκεψη που έγινε σύμφωνα με πληροφορίες τη Τρίτη, τα υπουργεία Ενέργειας των τριών χωρών συμφώνησαν στη διάγνωση του προβλήματος και ετοιμάζονται να αποστείλουν την επόμενη εβδομάδα στην Κομισιόν, κείμενο με τις βασικές τους θέσεις, θέτοντας μεταξύ άλλων, θέμα δημιουργίας ενός μηχανισμού παρέμβασης κατά των ακραίων τιμών.

Σύμφωνα με πηγές που συμμετείχαν στη σύσκεψη, το κείμενο, που σε αυτή τη φάση θα έχει περισσότερο τον χαρακτήρα ενός memo, οι τρεις κυβερνήσεις της Βαλκανικής, θα ζητούν ευελιξία από την Κοινοτική Οδηγία, ώστε, όταν κρίνεται απαραίτητο, να μπορεί να τεθεί σε ισχύ ένας μηχανισμός παρέμβασης (clawback mechanism) κατά των υψηλών αποκλίσεων. Στο κείμενο θα περιγράφεται σε αδρές γραμμές, χωρίς λεπτομέρειες, η ανάγκη να μπορεί να επιβληθεί ένα πλαφόν στα έσοδα των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, ανά τεχνολογία, με δυνατότητα ανάκτησης των υπερεσόδων, όπως ακριβώς είχε συμβεί και κατά τη περίοδο της ενεργειακής κρίσης.

Στόχος της κίνησης είναι να αναδείξει το θέμα στη περιφερειακή του διάσταση, στη λογική ότι δεν νοείται, σε περιόδους κρίσεων, οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής να αμείβονται με την οριακή τιμή του συστήματος. Ο σκοπός είναι να ανοίξει ενδεχομένως μια συζήτηση, να κληθεί η νέα ηγεσία της Κομισιόν να αναλάβει δράση, όπως είχε πει από τη ΔΕΘ και ο πρωθυπουργός σχετικά με την επιστολή που ετοιμάζεται να στείλει ο ίδιος προς την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάινεν, με την ελληνική πάντως πλευρά να κρατά χαμηλά τον πήχη των προσδοκιών.   

«Δεν αναμένω ότι θα υπάρχουν άμεσες λύσεις στο πρόβλημα αυτό, αλλά τουλάχιστον ας ασχοληθεί κάποιος σοβαρά, να το αναδείξουμε ώστε να φροντίσουμε να μην έχουμε τέτοιες στρεβλώσεις ξανά στο μέλλον», είχε αναφέρει κατά τη συνέντευξη του στη ΔΕΘ και ο Κυρ. Μητσοτάκης, δίνοντας και ο ίδιος το στίγμα ότι δεν περιμένει πως η κίνηση θα έχει κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα.

Η δυσκολία αλλαγής της Οδηγίας

Στη πραγματικότητα, κύκλοι που έχουν πολύ καλή γνώμη του ευρωπαικού πλαισίου, εξηγούν ότι είναι πολύ δύσκολο να τροποποιηθεί μια νέα Οδηγία (1711/2024), λίγους μάλιστα μήνες μετά την ψήφιση της, η οποία προβλέπει, πρώτον πάρα πολύ αυστηρές προϋποθέσεις για το τι λογίζεται ως κρίση, είτε περιφερειακή, είτε ευρωπαική, και δεύτερον για το πώς μια χώρα δικαιούται να παρεμβαίνει στις τιμές.

Ανεξάρτητα του γεγονότος ότι αποτελεί κοινή παραδοχή πως η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας θα εμφανίζει ολοένα και συχνότερα περιφερειακές ή μικρής διάρκειας κρίσεις, εντούτοις οι συνομιλητές μας επισημαίνουν ότι δεν αλλάζουν έτσι εύκολα οι ευρωπαϊκές Οδηγίες. Απαιτείται να περάσουν τουλάχιστον 2-3 χρόνια από την ψήφιση τους για να αρχίσουν να συζητούνται τροποποιήσεις, να έχουν αποτέλεσμα οι ζυμώσεις, και κυρίως το αίτημα να προέρχεται από πολλές χώρες, έχοντας παράλληλα αυτές εξασφαλίσει την ανοχή ή τη σιωπηρή αποδοχή από ένα σημαντικό αριθμό άλλων.

Συγκεκριμένα, η τρέχουσα Οδηγία δίνει τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις να επιβάλουν πλαφόν στις τιμές του ρεύματος, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις :

1. Η ύπαρξη πολύ υψηλών μέσων τιμών χονδρικής, πολλαπλάσιες τουλάχιστον κατά 2,5 φορές σε σχέση με τη μέση τιμη των προηγούμενων 5 ετών και ύψους τουλάχιστον 180 €/MWh για 6 μήνες και 
2. Ταυτόχρονα, να σημειώνονται αυξήσεις των τιμών λιανικης της τάξης του 70% οι οποίες αναμένεται να συνεχιστούν για τουλάχιστον 3 μήνες
3. Αναφορικά με τον υπολογισμό της μέσης τιμής κατά τα προηγούμενα 5 έτη δεν λαμβάνονται υπόψη οι περίοδοι εκείνες για τις οποίες κηρύχθηκε περιφερειακή ή ενωσιακή κρίση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Στο θέμα είχε αναφερθεί από το πάνελ του συνεδρίου South East Energy Forum, στο περιθώριο της ΔΕΘ, ο ΥΠΕΝ, Θ.Σκυλακάκης, λέγοντας ότι συμφώνησε με τους ομολόγους του υπουργούς Ενέργειας Βουλγαρίας και Ρουμανίας ότι το θέμα των υψηλών τιμών στην Ν.Α Ευρώπη είναι θέμα ευρωπαϊκό και απαιτείται κοινή δράση, μιλώντας για τις αποκλίσεις 200, 300 και 400 ευρώ η μεγαβατώρα ακόμη και σε διπλανές χώρες, δηλαδή ανάμεσα σε μια που βρίσκεται στη Κεντρική Ευρώπη, και μια διπλανή της στην Ανατολική.

Στην πράξη, η επιστολή αποτελεί τη συνέχεια όσων ο ίδιος είχε πει τον περασμένο Ιούλιο, ότι η κυβέρνηση αναζητά μια φόρμουλα που θα ενεργοποιείται όταν χρειάζεται, με λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις από την Οδηγία, και θα επιτρέπει την επιβολή πλαφόν στη χονδρική του ρεύματος κατά τρόπο ανάλογο με αυτόν που ίσχυσε κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Όσο δε, για την ενσωμάτωση της Οδηγίας στην εθνική νομοθεσία, αυτή αναμένεται να γίνει σύντομα και πάντως πριν από τη λήξη της προθεσμίας τον Ιανουάριο του 2025.

Στο θέμα πάντως αναφέρθηκε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, λέγοντας ότι με πρωτοβουλία της κυβέρνησης, προχωρά, μια κοινή κίνηση από την Ελλάδα, την Βουλγαρία και την Ρουμανία, με σκοπό τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού παρέμβασης, κάθε φορά που θα καταγράφονται ακραίες τιμές, που οφείλονται στην αποκοπή της ΝΑ Ευρώπης από την υπόλοιπη ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.

Σε ό,τι αφορά την επιστολή Μητσοτάκη, καλά πληροφορημένες πηγές πηγές εξηγούν ότι ο στόχος είναι να ασκηθεί πίεση στη Κομισιόν να δει που πάσχει η αρχιτεκτονική του target model και να αναλάβει δράση. Στη λογική ότι η σύζευξη των αγορών δεν λειτουργεί ικανοποιητικά, ότι δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για μία ενιαία αγορά, όταν το ίδιο αγαθό, εν προκειμένω η ηλεκτρική ενέργεια, πωλείται με τεράστια απόκλιση μεταξύ των κρατών-μελών της Δ. Ευρώπης και εκείνων της Ανατολικής.

Εχει δηλαδή και αυτή, όπως ακριβώς και η επιστολή των τριών βαλκανικών χωρών, περισσότερο ως στόχο να βολιδοσκοπήσει τις προθέσεις της νέας Ευρωπαικής Επιτροπής και να κάνει ευρύτερα γνωστό το θέμα των παράλογων αποκλίσεων στα χρηματιστήρια της Αν. Ευρώπης, παρά να υιοθετηθεί από την πρόεδρο φον ντερ Λαίνεν στην κατεύθυνση νομοθετικών αλλαγών.

(φωτογραφία: pixabay.com)