Eurelectric: Καταλύτης για την πράσινη μετάβαση, οι γενναίες επενδύσεις στην ηλεκτροπαραγωγή – Πόσα χρήματα απαιτούνται για το «net zero»

Tον καθοριστικό ρόλο του καθαρού εξηλεκτρισμού στην επιτάχυνση της πορείας της Ευρώπης προς την κλιματική ουδετερότητα, και τον καταλυτικό ρόλο που παίζουν σε αυτήν την πορεία οι επενδύσεις επιβεβαιώνει η μελέτη «Decarbonisation Speedways» της Eurelectric, υπογραμμίζοντας τις δυνατότητες που υπάρχουν στη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας των νοικοκυριών.

Ο ευρωπαϊκός επαγγελματικός φορέας της βιομηχανίας ηλεκτρικής ενέργειας, αναφέρει σε μελέτη του ότι η επιτυχία της Ευρώπης εξαρτάται, από κρίσιμους παράγοντες συμπεριλαμβανομένων της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, της αδειοδότησης, των δικτύων και της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας.

Η δράση για το κλίμα, η ενεργειακή ανεξαρτησία και η επανεκβιομηχάνιση απαιτούν μια φιλόδοξη, αλλά ρεαλιστική και ισορροπημένη στρατηγική αποανθρακοποίησης για την Ευρώπη. Και σε αυτήν την πορεία οι μαζικές επενδύσεις στην ηλεκτροπαραγωγή και τις υποδομές είναι απαραίτητες για μια επιτυχημένη ενεργειακή μετάβαση. 

Τα τρία σενάρια

Η έκθεση παρουσιάζει τρία σενάρια που απεικονίζουν ένα μέλλον στο οποίο τα κράτη μέλη της ΕΕ αναλαμβάνουν σοβαρή και άμεση ευθύνη για το κλίμα. 

Με βάση τις πιο πρόσφατες πολιτικές και τάσεις της αγοράς, τα σενάρια δείχνουν τον δρόμο για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας εντός ή πριν από το 2050 και την επίτευξη ήδη πολύ φιλόδοξων στόχων από το 2030. 

Οι κύριοι τομείς που καλύπτονται είναι τα κτίρια, οι μεταφορές και οι βιομηχανίες.

Τα σενάρια εμπνέονται από δύο πακέτα πολιτικής.

Περιγραφή των τριών σεναρίων

1. Το εμπνευσμένο από το Fit for 55 βασίζεται στο σύνολο δεδομένων TYNDP Distributed Energy (DE) 2022. Eίναι σύμφωνο με ευρωπαϊκούς φιλόδοξους στόχους, επιτυγχάνοντας ουδετερότητα άνθρακα το 2050.

2. Εμπνευσμένο από το REPowerEU είναι στενά ευθυγραμμισμένο με το σχέδιο πολιτικής του REPowerEU και τους πιο πρόσφατους στόχους για επιτάχυνση τόσο της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας από τη ρωσική ενέργεια όσο και της μετάβασης στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες  πηγές ενέργειας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερη ηλεκτροδότηση και απανθρακοποίηση το 2030 και μερική χαλάρωση του ρυθμού απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές μεταξύ 2030 και 2050, φτάνοντας στο καθαρό μηδέν το 2050.

3. Το σενάριο της Ριζοσπαστικής Δράσης αντικατοπτρίζει μια επιταχυνόμενη πορεία προς το καθαρό μηδέν το 2040. Αν και είναι ξεκάθαρα απαιτητικό, στοχεύει να περιγράψει σε ποιο σημείο η επιταχυνόμενη απανθρακοποίηση που προβλέπει  το REPowerEU θα εξελισσόταν μετά το 2030. Μέχρι το 2030, το σενάριο είναι σύμφωνο με REPowerEU. Ωστόσο, μετά το 2030, η Radical Action συνεχίζει την τάση από το REPowerEUinspired για την επίτευξη καθαρού μηδενός το 2040. Μπορεί να θεωρηθεί ως σενάριο stress test, που δείχνει τις  επιπτώσεις της ταχείας δράσης.

Ανάγκες για επενδύσεις

• Σε όλα τα σενάρια απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις για τη μετατόπιση προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας

• Για το 2050 τα σωρευτικά κεφαλαία σε τεχνολογίες καθαρής παραγωγής κυμαίνονται από 2.459 δισ. ευρώ σε 3.506 δισ. ευρώ αναλόγως σεναρίου.

• Ριζική δράση: Προκειμένου να απελευθερωθεί το ενεργειακό σύστημα από τον άνθρακα ήδη από το 2040, οι σωρευτικές επενδύσεις μέχρι το 2040 είναι ιδιαίτερα απαιτητικές.

Ειδικότερα, μέχρι το 2030 ανέρχονται σε 1,591 δισ. ευρώ, και μέχρι το 2040 ανεβαίνουν στα 2,975 δισ. ευρώ για να εκτιναχθούν στα 3,506 δισ. ευρώ το 2050

Οι συνολικές επενδύσεις

Οι επενδύσεις σε τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και καθαρής ενέργειας είναι περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού κόστους του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας.

Το δεύτερο μεγαλύτερο μέρος είναι η απαιτούμενη επένδυση στο Δίκτυο Διανομής. 

Προκειμένου να μπορέσει ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας βασισμένο στις Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να λειτουργεί είναι απαραίτητος ο εκσυγχρονισμός και ο μετασχηματισμός του δικτύου διανομής.

Τα λειτουργικά έξοδα δεν πρέπει να παραμεληθούν στην ενεργειακή μετάβαση.

Για να μπορεί να γίνει μία σύγκριση το συνδυασμένο ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2021 ήταν 17,089 τρισ. ευρώ.

Σύμφωνα με την έκθεση οι συνολικές επενδύσεις είναι περίπου του 54-67% του συνδυασμένου ΑΕΠ των 27 του 2021.

'Ετσι με βάση το πρώτο σενάριο, αυτό που ταυτίζεται με τον Fit for 55, οι συνολικές επενδύσεις του βασικού τομέα ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο 2020-2050 θα διαμορφωθούν σε 9,2 τρισ. ευρώ 

Με βάση το δεύτερο σενάριο που εμπνέεται από το RePowerEU , οι συνολικές επενδύσεις του βασικού τομέα ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο 2020-2050 θα διαμορφωθούν σε 9,99 τρισ. ευρώ 

Και με βάση το τρίτο πιο δραστικό σενάριο οι επενδύσεις θα εκτιναχθούν σε 11,414 τρισ. ευρώ

Οι έξι πυλώνες 

Έξι πυλώνες είναι βασικοί για την επίτευξη ταχείας απαλλαγής από τον άνθρακα στον τομέα της ενέργειας σύμφωνα με την έκθεση

1. Σχεδιασμός της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με στόχο τις μηδενικές εκπομπές άνθρακα που θα εκπέμπει τα τα κατάλληλα επενδυτικά σήματα 

2. Βελτιωμένα δημοσιονομικά πλαίσια που θα λειτουργούν ως καταλύτες για τις απαραίτητες επενδύσεις καθώς και το κατάλληλο περιβάλλον για καινοτομία όπως για παράδειγμα η τεχνολογία παραγωγής ενέργειας χωρίς άνθρακα, π.χ. μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες και πλωτά υπεράκτια αιολικά πάρκα.

3. Επαρκείς και επενδύσεις  ιδίως σε επίπεδο διανομής, για να καταστεί δυνατή η ηλεκτροδότηση και η ενσωμάτωση νέων χρηστών  στους τομείς των μεταφορών και σε άλλους οικονομικούς τομείς

4. Δεξιότητες & εκπαίδευση: Επένδυση στο προσωπικό ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτούμενες βασικές τεχνολογίες για την εγκατάσταση και συντήρηση των έργων.

5. Επιταχυνόμενες πολιτικές αδειοδότησης και χρήσης γης για την οικοδόμηση νέωνδικτύων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας

6. Μια συνεκτική βιομηχανική πολιτική για την υπεράσπιση της ανταγωνιστικότητας και της ηγετικής τεχνολογίας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλούς προμήθειας πρώτων υλών και της ενίσχυσης των βιομηχανικών αλυσίδων εδοφιασμού