IEA: Η Ασία «κινητήρια δύναμη» στην αύξηση της ζήτησης άνθρακα

Για δεκαετίες, η κινεζική κατανάλωση άνθρακα έχει γνωρίσει μόνο μία κατεύθυνση: την ανιούσα, σχολιάζει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ), ενώ κατά τη διάρκεια των τελευταίων 30 ετών, η χρήση του άνθρακα σε ετήσια βάση στην Κίνα μειώθηκε μόνο 2 φορές, με την πιο πρόσφατη να σημειώνεται το 1997.

Λαμβάνοντας υπόψη τον προσανατολισμό της κινεζικής πολιτικής για τη από-ανθρακοποίηση του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας και την ιδιαίτερη βαρύτητα που δίνεται στην ποιότητα του αέρα, το ερώτημα είναι -σύμφωνα με τον IEA- αν αυτή η τάση θα τερματιστεί σύντομα.

Όπως επισημαίνεται σε έκθεση του οργανισμού με τίτλο «Medium-Term Coal Market Report (MTCMR)», η Κίνα θα συνεχίσει να ευθύνεται για τα 3/5 της αύξησης στην ζήτηση άνθρακα, παρά τις προσπάθειές της να περιορίσει την κατανάλωση.

Μάλιστα, η έκθεση του ΙΕΑ τονίζει ότι, μαζί με την Κίνα, κατά την περίοδο αναφοράς, η Ινδία, οι χώρες της ΝΑ Ασίας, καθώς και άλλα ασιατικά κράτη, θα αποτελέσουν τις «κινητήριες δυνάμεις» της αύξησης στη ζήτηση άνθρακα, αναπληρώνοντας τις αντίστοιχες μειώσεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Η Εκτελεστική Διευθύντρια του IEA, Maria van der Hoeven δήλωσε ότι «έχουμε ακούσει πολλές δεσμεύσεις και πολιτικές που στοχεύουν στον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, αλλά για τα επόμενα πέντε χρόνια δεν θα καταφέρουν, κατά το μεγαλύτερο μέρος, να περιορίσουν την αύξηση στην ζήτηση άνθρακα», και συμπλήρωσε: «Παρότι η συμβολή του άνθρακα στην ενεργειακή ασφάλεια και την πρόσβαση στην ενέργεια είναι αναμφίβολη, πρέπει να υπογραμμίσω για άλλη μια φορά ότι η χρήση του άνθρακα στην παρούσα μορφή της απλώς δεν είναι βιώσιμη. Για να αλλάξει αυτό, χρειάζεται να επιταχύνουμε ριζικά την ανάπτυξη της δέσμευσης άνθρακα».

Η ίδια απηύθυνε έκκληση για περαιτέρω επενδύσεις σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής άνθρακα υψηλής αποδοτικότητας, ιδίως στις αναδυόμενες οικονομίες, καθώς όπως δήλωσε «νέες μονάδες κατασκευάζονται, σε μία ακτίνα από την Ν. Αφρική ως την ΝΑ Ασία, αλλά πάρα πολλές από αυτές βασίζονται σε τεχνολογίες παλαιότερων δεκαετιών. Δυστυχώς θα καίνε κάρβουνο με μη βιώσιμο τρόπο για πολλά χρόνια ακόμη».

Η παγκόσμια αύξηση της ζήτησης άνθρακα σημείωσε επιβράδυνση τα τελευταία χρόνια και η έκθεση του ΙΕΑ δείχνει ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί. Η ζήτηση άνθρακα θα αυξάνεται κατά μέσο όρο με 2,1% ετησίως ως το 2019, σύμφωνα με την νέα έκθεση, ενώ η αντίστοιχη έκθεση του Οργανισμού το 2013 προέβλεπε ετήσια αύξηση 2,3% ως το 2018. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης την περίοδο 2010-2013 υπολογίζεται σε 3,3%.

Όπως συνέβαινε για πάνω από μια δεκαετία, το μέλλον της αγοράς άνθρακα θα συνεχίσει, κατά μεγάλο μέρος, να εξαρτάται από την Κίνα. Ο μεγαλύτερος παραγωγός άνθρακα του πλανήτη έχει ξεκινήσει εκστρατεία διαφοροποίησης του ενεργειακού του μείγματος στην παραγωγή και μείωσης της ενεργειακή έντασης, με αύξηση στην κατανάλωση αερίου, πυρηνικής ενέργειας και ΑΠΕ. Ωστόσο, η έκθεση του ΙΕΑ προβλέπει ότι, παρά τις προσπάθειες αυτές, και υπό κανονικές μακροοικονομικές συνθήκες, η κινεζική κατανάλωση άνθρακα δεν θα έχει αγγίξει το μέγιστο σημείο της στο τέλος της επόμενης πενταετίας.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Διεθνούς Οργανισμού, οι αρχές στην Κίνα, αλλά και σε άλλες βασικές αγορές, όπως η Ινδονησία, η Κορέα, η Γερμανία και η Ινδία, έχουν ανακοινώσει αλλαγές πολιτικής που θα μπορούσαν να επιδράσουν σε πολύ μεγάλο βαθμό στα θεμελιώδη της αγοράς άνθρακα. Η υλοποίηση των πολιτικών αυτών έχει να αντιμετωπίσει, ωστόσο, την αβεβαιότητα που προκαλεί το τρέχουν οικονομικό κλίμα.

Το ζήτημα των χαμηλών τιμών άνθρακα παραμένει φλέγον για τους παράγοντες της αγοράς. Η περυσινή έκθεση έδινε έμφαση στο γεγονός ότι πολλοί ανθρακοπαραγωγοί παρουσίαζαν ζημίες, κυρίως λόγω των συμβολαίων take-or-pay ή των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων. Οι τιμές άνθρακα έχουν σημειώσει πτώση ακόμη περισσότερο τον τελευταίο χρόνο, αλλά πολλοί παράγοντες έχουν βοηθήσει τους παραγωγούς από το να υποστούν περαιτέρω οικονομικές επιβαρύνσεις.

Η χρήση άνθρακα στις χώρες του ΟΟΣΑ προβλέπεται να μειωθεί την περίοδο αναφοράς της έκθεσης, καθώς η αύξηση στην Τουρκία, την Κορέα και την Ιαπωνία δεν θα μπορέσει να αντισταθμίσει τις μειώσεις σε Ευρώπη και Αμερική.

Στις ΗΠΑ, η απόσυρση δυναμικότητας άνθρακα και ο ανταγωνισμός από το αέριο σχιστών θα οδηγήσει σε μείωση 1,7% ετησίως κατά μέσο όρο την περίοδο αναφοράς.

Στην Αυστραλία αναμένεται να έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στις εξαγωγές άνθρακα, καθώς η Ινδονησία, εξαιτίας της αύξησης στην εγχώρια ζήτησή της και των κυβερνητικών πολιτικών, πρόκειται να μειώσει τις δικές της εξαγωγές.