«Ανοσία» των μεγάλων παικτών, όπως η ΔΕΗ, στις αρνητικές τιμές - Η σημασία της καθετοποίησης και των portfolio με γεωγραφική και τεχνολογική διασπορά

Τον Απρίλιο στη Γερμανία καταγράφηκαν για οκτώ ημέρες αρνητικές τιμές και στην Ελλάδα για 11 ώρες. Αλλά το πρόβλημα είναι διαχειρίσιμο για τις μεγάλες ενεργειακές εταιρείες, που έχουν ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ σε διάφορα σημεία της Ευρώπης, γεωγραφική δηλαδή και τεχνολογική διασπορά. 

Ακούγοντας κανείς το πρόεδρο της Eurelectric Λέοναρντ Μπιρνμπάουμ, αλλά και τον αντιπρόεδρο, επικεφαλής της ΔΕΗ Γιώργο Στάσση, να μιλούν για το πρόβλημα των αρνητικών τιμών στη διάρκεια της χθεσινής συνέντευξης τύπου που δόθηκε στο πλαίσιο του «Power Summit 2024», αντιλαμβάνεται τις πολλές και διαφορετικές ταχύτητες στο χώρο, και κυρίως ποιοί παίκτες θα παραμείνουν στο παιχνίδι, ποιοι θα συνθέτουν το αύριο της αγοράς ενέργειας. 

Από τη μια πλευρά, επενδυτική ανασφάλεια, κίνδυνος αποεπένδυσης και πιθανές χρεοκοπίες για τους μεμονωμένους και μη καθετοποιημένους παραγωγούς, όπως οι πληροφορίες που έρχονται όλο και πιο συχνά τελευταίως από την Ισπανία και όχι μόνο. Από την άλλη, «ανοσία» για τις μεγάλες επιχειρήσεις, όπως για παράδειγμα η ΔΕΗ, υψηλός δείκτης προστασίας λόγω της γεωγραφικής και τεχνολογικής διασποράς των χαρτοφυλακίων τους και φυσικά εξαιτίας της δραστηριοποίησης τους στη λιανική του ρεύματος.

Δεν πρέπει να μας εντυπωσιάζει το φαινόμενο των αρνητικών τιμών, είπε ο γερμανός CEO, το «κλειδί» βρίσκεται στα επίπεδα στα οποία αυτές διαμορφώνονται κατά μέσον όρο.

Αλλες ώρες της ημέρας οι εταιρείες θα «γράφουν» ζημιά και άλλες κέρδη, όπως είπε, επιμένοντας στη σημασία του «μέσου όρου» και εξηγώντας γιατί οι μεγάλοι δεν έχουν κανένα θέμα με τις αρνητικές τιμές.

Στα 60-70 ευρώ/ MWh ο μέσος όρος

Ακριβώς όπως υπάρχουν κορυφώσεις των τιμών κατά τη διάρκεια της ημέρας, έτσι υπάρχουν και τα κατώτατα όρια, άρα το ζητούμενο είναι η διαχείριση των μεγάλων διακυμάνσεων, το λεγόμενο volatility.

Άλλωστε, όπως λένε παράγοντες της αγοράς, όλες οι μελέτες που γίνονται από εταιρείες σε Ελλάδα και εξωτερικό, συγκλίνουν στο γεγονός ότι ο μέσος όρος των χονδρεμπορικών τιμών θα κινείται σε επίπεδα ικανά να διασφαλίζει την οικονομική βιωσιμότητα των έργων. Συμφωνούν ότι σε ορίζοντα 20ετίας, ο μέσος όρος των τιμών θα διαμορφώνεται στα επίπεδα των 60- 70 ευρώ / MWh, άρα δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας.

Διότι διαθέτουν μια σειρά από πλεονεκτήματα, που τους θωρακίζουν, τους παρέχουν «ασπίδα» απέναντι στις αρνητικές τιμές και τα οποία αφορούν καταρχήν τη γεωγραφική και τεχνολογική διασπορά των χαρτοφυλακίων τους, κάτι που βέβαια δεν ισχύει για τους μεμονωμένους παραγωγούς.

Αυτή η γεωγραφική εξάπλωση σε περισσότερες από μια χώρα, αλλά και εντός της ίδιας χώρας, διασφαλίζει μεγαλύτερη διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου και μεγαλύτερη ασφάλεια απέναντι στις καιρικές συνθήκες. Αρα, ένα τέτοιο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ μπορεί να αξιοποιεί τις διαφοροποίησεις στις επιμέρους αγορές ενέργειας, κυρίως όμως αποκτά μια πιο σταθερή παραγωγή.

Η τεχνολογική διαφοροποίηση

Εδώ έρχεται και η τεχνολογική διαφοροποίηση. Άλλες δυνατότητες έχει μια εταιρεία με μείγμα χαρτοφυλακίου τόσο φωτοβολταϊκά, όσο και αιολικά και άλλες αυτή που έχει παρουσία μόνο στα πρώτα.

Το χαρτοφυλάκιο που είναι πιο ισορροπημένο, δηλαδή ποντάρει τόσο στον ήλιο, όσο και στον άνεμο, αυξάνει τη προβλεψιμότητα και ως προς τις δυνατότητες trading.

Το μείγμα από έργα που ποντάρουν τόσο σε φωτοβολταικά, όσο και σε αιολικά, διασφαλίζουν παραγωγή σε ευρύτερες «ζώνες» του 24ωρου. Την ίδια στιγμή που μπορεί να βρέχει στη περιοχή όπου η εταιρεία έχει εγκατεστημένο το φωτοβολταϊκό της, μπορεί να φυσάει στη περιοχή που βρίσκεται το αιολικό της, κ.ό.κ.

Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί μεγάλοι παίκτες κάνουν ό,τι μπορούν για να προσθέσουν στο χαρτοφυλάκιο των φωτοβολταϊκών τους και αιολικά με καλή απόδοση. Σχηματίζουν ένα pipeline έργων, από το οποίο θα αναπτύξουν τελικά ένα συγκεκριμένο αριθμό, όχι όλα, με στόχο να αποκτήσουν ένα ποιοτικό διαφοροποιημένο portfolio με όσο πιο ψηλές αποδόσεις.

Η σημασία της καθετοποίησης

Αν το φυσικό αυτό πλεονέκτημα ενισχυθεί και με επενδύσεις σε μπαταρίες ή αντλιοσιοταμίευση, τότε είναι προφανές ότι οι μεγάλοι παίκτες κινούνται σε άλλο επίπεδο.

Το άλλο στοιχείο θωράκισης αφορά τη καθετοποίηση. Αν μια εταιρεία πουλάει ηλεκτρική ενέργεια και στη λιανική, όταν οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά καταρρέουν λόγω των ΑΠΕ, αυτή αποκομίζει σημαντικά κέρδη από τη προμήθεια.

Ακριβώς επειδή η κατάρρευση των χονδρεμπορικών τιμών λόγω των πράσινων μεγαβατωρών δημιουργεί πρόσθετο περιθώριο κέρδους στην προμήθεια, της παρέχεται η δυνατότητα μείωσης του ανταγωνιστικού σκέλους των λογαριασμών ρεύματος. 

Ο νέος ρόλος των μονάδων αέριου και ο μηχανισμός στήριξης

Αυτή ακριβώς η αθρόα διείσδυση των ΑΠΕ αλλάζει και το ρόλο των θερμικών μονάδων φυσικού αερίου. Αποκτούν πλέον άλλη αποστολή σε σχέση με το παρελθόν, αυτή του να αντισταθμίζουν τη στοχαστικότητα των έργων σε ανανεώσιμες πηγές, παρέχοντας υπηρεσίες εξισορρόπησης.

Στο παρελθόν, περιορίζονταν να λειτουργούν ως σταθμοί βάσης, όπως εκτιμάτο πριν από μερικά χρόνια ότι θα γίνει με την απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων.

Αλλά βέβαια, όπως λένε παράγοντες της αγοράς, σε αυτό το νέο τοπίο είναι απαραίτητο να υπάρχει ένας μηχανισμός στήριξης (Μηχανισμός Διαθεσιμότητας Ισχύος) καθώς αποκλειστικά και μόνο με τη συμμετοχή τους στις χονδρεμπορικές αγορές, δεν μπορεί να είναι οικονομικά βιώσιμες.