Η συνάντηση του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης αναδιατάσσει και τις ενεργειακές ισορροπίες - Που οδηγεί η νέα σελίδα στις σχέσεις της Ινδίας με την Κίνα

Την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ταλανίζει οικονομίες, εμπορικές σχέσεις και αγορές, ο Κινέζος ομόλογός του Σι Τζινπίνγκ έχει εντοπίσει μια χρυσή ευκαιρία σε όλη αυτή την αναστάτωση: παρουσίασε το όραμά του για μια νέα παγκόσμια ασφάλεια και οικονομική τάξη που θα δίνει προτεραιότητα στον «Παγκόσμιο Νότο».

«Πρέπει να συνεχίσουμε να λαμβάνουμε σαφή θέση ενάντια στον ηγεμονισμό και την πολιτική ισχύος και να εφαρμόζουμε πραγματικό πολυμερισμό», δήλωσε ο Σι, σε μια ελαφρώς συγκαλυμμένη επίθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες και την δασμολογική πολιτική του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

«Η παγκόσμια διακυβέρνηση έχει φτάσει σε ένα νέο σταυροδρόμι», πρόσθεσε.

Ο Σι φιλοξένησε περισσότερους από 20 ηγέτες μη δυτικών χωρών σε μια σύνοδο κορυφής στην κινεζική πόλη-λιμάνι Τιαντζίν για τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, μια πρωτοβουλία που υποστηρίζεται από την Κίνα και η οποία έλαβε νέα ώθηση από την παρουσία του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι.

«Χορογραφία»

Κι επειδή στο παιχνίδι του εντυπωσιασμού τίποτα δεν είναι τυχαίο, η «χορογραφία» σχεδιάστηκε με κάθε λεπτομέρεια  για να μεταδώσει μια ατμόσφαιρα αλληλεγγύης: Πούτιν και Μόντι κρατιούνται χέρι-χέρι καθώς περπατούν χαρούμενα προς τον Σι πριν από την έναρξη της συνόδου κορυφής. Οι τρεις άνδρες στέκονταν ώμο με ώμο, γελώντας και περιτριγυρισμένοι από διερμηνείς.

«Είναι δύσκολο να καταλάβουμε αν η σκηνή ήταν χορογραφημένη ή αυτοσχέδια, αλλά δεν έχει και τόση σημασία», έγραψε ο Έρικ Ολάντερ, αρχισυντάκτης του ερευνητικού οργανισμού The China-Global South Project.

«Αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ και οι ακόλουθοί του πίστευαν ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν δασμούς για να πιέσουν την Κίνα, την Ινδία ή τη Ρωσία να υποταχθούν, αυτή (η συνάντηση) δείχνει το αντίθετο».

Μετά τη σύνοδο κορυφής, ο Μόντι μοιράστηκε μια βόλτα με τον Πούτιν στη θωρακισμένη λιμουζίνα Aurus του Ρώσου ηγέτη καθ' οδόν προς τη διμερή τους συνάντηση.

«Οι συζητήσεις μαζί του είναι πάντα διορατικές», έγραψε ο Μόντι στο X. Στη διμερή συνάντηση, ο Πούτιν προσφώνησε τον Μόντι στα ρωσικά ως «Αγαπητέ κύριε Πρωθυπουργέ, αγαπητέ φίλε».

Το πετρέλαιο και οι δασμοί

Η Κίνα και η Ινδία είναι οι μεγαλύτεροι αγοραστές αργού πετρελαίου από τη Ρωσία, τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα στον κόσμο. Ο Τραμπ έχει επιβάλει πρόσθετους δασμούς στην Ινδία για τις αγορές αυτές, αλλά όχι στην Κίνα.

Οι δύο χώρες με τον μεγαλύτερο πληθυσμό έχουν βοηθήσει στην ενίσχυση της οικονομίας της Μόσχας μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, η οποία την άφησε αποκομμένη από το μεγαλύτερο μέρος του δυτικού εμπορίου.

Πέρυσι, η Κίνα αγόρασε ποσότητα ρεκόρ άνω των 100 εκατομμυρίων τόνων ρωσικού αργού πετρελαίου, η οποία αντιπροσώπευε σχεδόν το 20% των συνολικών εισαγωγών ενέργειας.

Ομοίως, οι εξαγωγές πετρελαίου προς την Ινδία, οι οποίες αποτελούσαν μόνο ένα μικρό κλάσμα των εισαγωγών της πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, έχουν έκτοτε αυξηθεί σε περίπου 140 δισεκατομμύρια δολάρια (103,5 δισεκατομμύρια λίρες) από το 2022.

Μαζί, η Κίνα και η Ινδία αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών εξαγωγών της Ρωσίας.

Η Ρωσία βασίζεται στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου για περίπου το ένα τέταρτο των εσόδων του προϋπολογισμού της, τα οποία χρηματοδοτούν το πολεμικό της ταμείο.

Δεν θα ήταν έκπληξη αν η Μόσχα προσφέρει περαιτέρω εκπτώσεις προκειμένου να εξασφαλίσει περισσότερο εμπόριο με την Ινδία και την Κίνα, δήλωσε στο BBC ο ειδικός δημόσιας πολιτικής Μάνταρ Όουκ.

Σανίδια σωτηρίας

Το Νέο Δελχί είχε προσφέρει στη Ρωσία μια σανίδα σωτηρίας, αφού μεγάλο μέρος των προμηθειών πετρελαίου που είχαν εκτοπιστεί από τις δυτικές κυρώσεις εκτράπηκε στην Ινδία, η οποία επωφελήθηκε από φθηνότερη ενέργεια.

Η Ινδία θα μπορούσε τώρα να είναι σε καλό δρόμο για να αγοράσει ακόμη περισσότερο πετρέλαιο από τη Ρωσία, παρά την καταδίκη της Ουάσινγκτον.

Ο Μόντι επιβεβαίωσε τη Δευτέρα τους δεσμούς με τη Μόσχα, λέγοντας στον Πούτιν ότι οι χώρες τους «έχουν συμπορευτεί ώμο με ώμο». Αξιωματούχοι του Νέου Δελχί έχουν επίσης δηλώσει ότι το Νέο Δελχί θα αγοράζει ενέργεια από εκεί που θα πετύχει « την καλύτερη συμφωνία ».

Η Ινδία ήταν κάποτε βασικός πελάτης της Μέσης Ανατολής, αλλά στράφηκε σε μειωμένο πετρέλαιο από τη Ρωσία μετά την επιβολή δυτικών κυρώσεων στη Μόσχα μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Τα ινδικά διυλιστήρια έχουν έκτοτε απολαύσει χαμηλότερο κόστος λόγω φθηνότερων προμηθειών, με το ρωσικό πετρέλαιο να είναι φθηνότερο από τις εναλλακτικές λύσεις της Μέσης Ανατολής.

Γεωπολιτικές εντάσεις

Η σύνοδος κορυφής έφερε κοντά τρεις χώρες των οποίων οι οικονομικοί δεσμοί περιπλέκονται εδώ και καιρό λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, δήλωσε ο καθηγητής Όουκ.

Αλλά απέναντι στην οικονομική απειλή των αμερικανικών δασμών, οι χώρες έχουν «ισχυρά οικονομικά συμφέροντα να ενώσουν τα χέρια», είπε.

Οι συμφωνίες Κίνας - Ινδίας

Σε μια σειρά θετικών εξελίξεων το τελευταίο διάστημα, Κίνα και Ινδία συμφώνησαν να επαναλάβουν τις απευθείας πτήσεις και να ενισχύσουν το εμπόριο και τις επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένης της επανέναρξης του συνοριακού εμπορίου σε τρία καθορισμένα σημεία και της διευκόλυνσης της έκδοσης θεωρήσεων.

Η Ινδία και η Κίνα αντιπροσωπεύουν μαζί το 37% της ανθρωπότητας και αποτελούν τις βάσεις του μπλοκ BRICS. «Μια στενότερη ευθυγράμμιση μεταξύ των δύο θα μπορούσε να ενισχύσει τη φωνή του Παγκόσμιου Νότου σε ζητήματα που κυμαίνονται από το εμπόριο και το κλίμα έως την τεχνολογία και την οικοδόμηση της ειρήνης», δήλωσε ο Harshal Dasani, Επικεφαλής Επιχειρήσεων στην INVasset PMS.

Ο ίδιος πιστεύει ότι οι εμπορικές συνομιλίες Ινδίας-Κίνας και τα προοδευτικά σημάδια σε άλλα μέτωπα έρχονται σε μια εποχή που η παγκόσμια οικονομία δέχεται πιέσεις από δασμολογικούς πολέμους και προστατευτισμό, και έχει το βάρος να μετατοπίσει την ισορροπία στην παγκόσμια διακυβέρνηση.

Στρατηγική μετατόπιση

Οι πρόσφατες συνομιλίες Ινδίας-Κίνας σηματοδοτούν μια στρατηγική μετατόπιση παράλληλα με την αυξανόμενη πίεση από τους δασμούς του Τραμπ, δήλωσε ο Ρος Μάξγουελ, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής στην VT Markets. 

Ο Μόντι επισκέφθηκε την Κίνα τελευταία φορά το 2018 κατά τη διάρκεια μιας σύντομης αναθέρμανσης των σχέσεων μεταξύ των χωρών, αλλά αυτό το άνοιγμα κατέρρευσε μετά από θανατηφόρες συγκρούσεις μεταξύ Ινδών και Κινέζων στρατιωτών κατά μήκος των αμφισβητούμενων συνόρων το 2020. Τον Μάιο, η Ινδία υπέστη σοβαρές ζημιές σε έναν σύντομο πόλεμο με το υποστηριζόμενο από το Πεκίνο Πακιστάν. Η ανώτερη απόδοση των κινεζικής κατασκευής όπλων του Πακιστάν, τα οποία κατέρριψαν τουλάχιστον ένα γαλλικής κατασκευής Rafale στην πρώτη δοκιμή μάχης σύγχρονων κινεζικών όπλων εναντίον δυτικού εξοπλισμού, έχει έκτοτε τροφοδοτήσει μια νέα αίσθηση εμπιστοσύνης στο κατεστημένο ασφαλείας της Κίνας.

Ο συμβολισμός

Αν και το ίδιο το γεγονός της επίσκεψης του Μόντι στην Κίνα φέρει τεράστιο συμβολισμό, ο αντίκτυπος του ταξιδιού δεν πρέπει να υπερεκτιμάται, συμφωνούν Ινδοί και Κινέζοι αναλυτές. Οι σχέσεις παραμένουν ψυχρές , με τη συνοριακή διαμάχη να σιγοβράζει και τους συνεχιζόμενους περιορισμούς στα ταξίδια, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των απευθείας πτήσεων μεταξύ των δύο πολυπληθέστερων εθνών στον κόσμο. Οποιαδήποτε βελτίωση στις σχέσεις είναι πιθανό να είναι πολύ περιορισμένη.

«Η Ινδία δεν βλέπει τις ΗΠΑ ως αντίπαλο, αλλά ο Τραμπ φαίνεται να βλέπει την Ινδία ως αντίπαλο. Και, αν σας χτυπήσει ο Τραμπ, είναι λογικό να κάνετε μια πίπα ειρήνης με τους Κινέζους για λίγο», αναφέρει ο Ιντράνι Μπάγκτσι, διευθύνων σύμβουλος του think tank Ananta Centre στο Νέο Δελχί. «Αλλά κανείς δεν έχει ψευδαισθήσεις για τον άλλον. Οι Κινέζοι είναι πεπεισμένοι ότι η Ινδία βρίσκεται στο αμερικανικό στρατόπεδο και καμία επανεκκίνηση με την Κίνα δεν θα σημαίνει ότι η Ινδία και η Κίνα θα βρίσκονται στην ίδια πλευρά. Ας δούμε τα βασικά: Γνωρίζουμε πολύ καλά, για πολύ περισσότερο καιρό από τον Τραμπ, ότι η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος στρατηγικός μας αντίπαλος».