Εκτίναξη του ενεργειακού κόστους λόγω Ρωσίας φοβάται ο ΣΕΒ – Γιατί ΕΕ και Ρωσία φοβούνται να επεκτείνουν το εμπάργκο στο αέριο

Μπορεί μέχρι στιγμής η κρίση μεταξύ Δύσης και Μόσχας να μην έχει φτάσει στην καρδιά της ρωσικής οικονομίας, δηλαδή στο ρωσικό φυσικό αέριο, ωστόσο ήδη εκφράζονται σοβαροί φόβοι για τις πιθανές επιπτώσεις  που μπορεί να έχει η κρίση στο ενεργειακό κόστος.

Αυτό τουλάχιστον επισημάνθηκε χθες κατά τη διάρκεια της σύσκεψης που έγινε στο υπουργείο εξωτερικών με τη συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας. Αν και εξερχόμενος της σύσκεψης ο πρόεδρος του ΣΕΒ Θ. Φέσσας δήλωσε αισιόδοξος λόγω των ιστορικών δεσμών Ελλάδας Ρωσίας, ο νούμερο ένα φόβος αυτή τη στιγμή στον κλάδο της βιομηχανίας είναι η πιθανότητα να υπάρξει εκ νέου εκτίναξη του ενεργειακού κόστους και αντί για τις μειώσεις που αναμένουν οι επιχειρήσεις, τελικά να δουν τα τιμολόγια να αυξάνονται εκ νέου.

Πάντως ακόμη και με το θερμόμετρο της έντασης να βρίσκεται στα ύψη το σενάριο να υπάρξει διακοπή της ροής του ρωσικού αερίου προς την ΕΕ και να επεκταθεί το εμπάργκο της Δύσης στο εμπόρευμα που αποτελεί το βασικό αιμοδότη της ρωσικής οικονομίας δε φαίνεται πιθανό.

Άλλωστε τα μεγέθη της αλληλεξάρτησης είναι τεράστια:

Η Ρωσία εξάγει το 65% του αερίου της στην Ευρώπη, ενώ οι ρωσικές εισαγωγές στην ΕΕ αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο των καταναλωτικών αναγκών της γηραιάς ηπείρου. Δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής της Ευρώπης είναι η Νορβηγία με συνολικές εξαγωγές 96,45 δις κυβικά μέτρα, που όμως φθίνουν συνεχώς. Η Αλγερία προμήθευσε με 45,87 δις κυβικά μέτρα αερίου την Ευρώπη, κυρίως μέσω αγωγών αλλά και με LNGΟ μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG προς την Ευρώπη είναι το Κατάρ , με 38,57 δις κυβικά μέτρα. Ακόμη 15 δις κυβικά μέτρα εισήχθησαν από την Νιγηρία, ενώ μόλις 2,4 δις κυβικά ήρθαν από τη Λιβύη.

Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα η ΕΕ θα μπορούσε να υποκαταστήσει τις ρωσικές εισαγωγές από την Αλγερία, το Ιράν, τη Νορβηγία και το Κατάρ, σε υψηλότερες ωστόσο τιμές. Όμως το ρίσκο της ύφεσης εκτιμάται ότι είναι χαμηλότερο από ό,τι ήταν στην πετρελαϊκή κρίση του 1970.

Μακροπρόθεσμα το Αζερμπαϊτζάν, οι ΗΠΑ, το Τουρκμενιστάν μπορούν επίσης να ξεδιψάσουν ενεργειακά τις ευρωπαϊκές αγορές, ανάλογα με τους εμπορικούς και τεχνικούς όρους που θα τεθούν. Άλλες ενεργειακές πολιτικές (ΑΠΕ, ενεργειακή αποδοτικότητα, πυρηνικά, shale gas και διασύνδεση των ενεργειακών συστημάτων) μπορούν επίσης να παίξουν ρόλο μειώνοντας ή ακόμη και εξαλείφοντας εντελώς την ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό αέριο.

Ωστόσο στην παρούσα συγκυρία οι δυνατότητες υποκατάστασης του ρωσικού αερίου είναι εξαιρετικά περιορισμένες και πολύ ακριβές για να τις αντέξει η ασθμαίνουσα ευρωπαϊκή οικονομία.

Τα σενάρια

Σύμφωνα πάντως με κάποια σενάρια που είχε εκπονήσει το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο οι εναλλακτικές για την Ευρώπη σε περίπτωση διακοπής της ροής του ρωσικού αερίου οι εναλλακτικές και το κόστος τους για την Ευρώπη και τη Ρωσία είναι οι εξής:

-Αύξηση των εισαγωγών από τη Νορβηγία και τη Β. Αφρική κατά 25 δις κυβικά μέτρα, κοστίζοντας στην ΕΕ επιπλέον 189 εκατ. ευρώ. Η απώλεια για τη Ρωσία θα είναι 6,629 δις ευρώ

-Αύξηση των εισαγωγών LNG κατά 3 δις κυβικά μέτρα που θα κόστιζε στην ΕΕ 4,01 δις ευρώ και θα προκαλούσε απώλεια 7,995 δις ευρώ για τη Ρωσία

-Ενίσχυση περισσότερου LNG με τιμές εισαγωγής Ασίας, θα μπορούσε να φέρει περισσότερα από 60 δις κυβικά μέτρα αερίου κοστίζοντας στην Ε.Ε. 12,273 δις ευρώ επιπλέον. Η απώλεια για τη Ρωσία υπολογίζεται στα 15,909 δις ευρώ

-Αλλαγή του ενεργειακού μείγματος στη βιομηχανία και μείωση της οικιακής χρήσης αερίου θα μείωνε τις ανάγκες για αέριο κατά 75 δις κυβικά μέτρα και θα κόστζιε 303 εκατ. ευρώ. Ο τζίρος που θα έχανε η Ρωσία φτάνει τα 19,886 δις ευρώ

-Αλλαγή του καυσίμου για θέρμανση από αέριο σε πετρέλαιο, θα μείωνε τις ανάγκες κατά 10 δις κυβικά μέτρα και θα κόστιζε 3,03 δις ευρώ. Η Ρωσία θα έχανε 2,652 δις ευρώ.

-Ο περιορισμός της κατανάλωσης είναι επίσης μια ακόμη οδυνηρή και αναπόφευκτη επιλογή, βραχυπρόθεσμα. Τα νοικοκυριά μπορεί να αναγκαστούν να θερμαίνονται σε χαμηλότερη θερμοκρασία και βιομηχανίες μπορεί να αναγκαστούν να σταματήσουν τη λειτουργία τους οδηγώντας σε μείωση της κατανάλωσης κατά 35 δις κυβικά μέτρα.

-Στη χειρότερη περίπτωση, δηλαδή να χρησιμοποιηθεί LNG και πετρέλαιο, η ΕΕ θα έπρεπε να πληρώσει 15 δις επιπλέον και θα διατηρούσε εισαγωγές 68 δις κυβικά μέτρα από τη Ρωσία

Πίνακας: Οι ρωσικές εξαγωγές στην Ευρώπη μέσω Ουκρανίας