Αθανασόπουλος (Sympower): Αποθήκευση με demand-response το βέλτιστο "μίγμα" για την σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος σήμερα

Την σημασία και τα οφέλη της αγοράς του demand-response ιδίως για τους εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ο Εμπορικός Διευθυντής της Sympower, Κώστας Αθανασόπουλος σε συνέντευξη του στο energypress, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα, την ανάγκη ΑΔΜΗΕ και ΥΠΕΝ να αναλάβουν δράση για την περαιτέρω εδραίωση της απόκρισης-ζήτησης στην ενεργειακή αγορά της Ελλάδας, ως «κρίσιμο» εργαλείο για την εξισορρόπηση του ηλεκτρικού συστήματος.

Ειδικότερα, ο κ. Αθανασόπουλος τόνισε την ανάγκη να προωθηθεί περαιτέρω η υπηρεσία του demand-response συμπληρωματικά στην αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες, ως το ιδανικό «μίγμα» για την ορθή λειτουργία του συστήματος σε συνθήκες αυξημένης διείσδυσης των ΑΠΕ.

Επιπρόσθετα, ο κ. Αθανασόπουλος αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που έχει λάβει η Sympower για την ενημέρωση των συμμετεχόντων, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι κεντρικό ρόλο σε αυτή την διαδικασία θα πρέπει να διαδραματίσουν ο ΑΔΜΗΕ, ως αρμόδιος Διαχειριστής και το Υπουργείο προκειμένου να επικοινωνήσουν τα κατάλληλα «μηνύματα» στους συμμετέχοντες στην αγορά.  

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του κ. Αθανασόπουλου στο energypress:

Η υπηρεσία απόκρισης-ζήτησης είναι κάτι καινούργιο στην ελληνική ενεργειακή πραγματικότητα. Η Sympower αποτελεί έναν μεταξύ λίγων συμμετεχόντων που δουλεύουν σε αυτό με εμπορικούς όρους. Θα ήθελα λοιπόν να ξεκινήσουμε την συζήτηση μας από αυτό το σημείο. Τι είναι η απόκριση ζήτησης και ποια είναι τα βασικά πλεονεκτήματα για την αγορά ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές προκλήσεις της αγοράς; Με άλλα λόγια, η απόκριση-ζήτησης συνιστά μέρος της λύσης ή όχι;

Η απόκριση-ζήτησης δύναται να επιλύσει μία από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ): πως θα σταθεροποιηθεί το δίκτυο και θα αποφευχθούν μπλάκ άουτ σε στιγμές ανισορροπίας του δικτύου.

Ωστόσο, αρχικά, χρειάζεται να κατανοήσουμε πως η ενεργειακή μετάβαση επηρεάζει την λειτουργία του δικτύου. Οι διαχειριστές TSO χρειάζεται να καλύψουν την ζήτηση κατά τις ώρες αιχμής μέσα στη μέρα και κάθε μέρα. Οι αιχμές στη ζήτηση συμβαίνουν τακτικά, επομένως, ιστορικά, έπρεπε να παραχθεί περισσότερη ενέργεια για να αποφευχθούν οι διακοπές ρεύματος. Βέβαια, αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι μονάδες παραγωγής να λειτουργούν λιγότερο αποτελεσματικά για να καλύψουν την εν λόγω αυξημένη ζήτηση.

Το ελληνικό δίκτυο ηλεκτρισμού έχει σχεδιαστεί για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, όπως ο λιγνίτης. Με δεδομένο ότι η Ελλάδα θέτει στόχο να γίνει ουδέτερη σε άνθρακα μέχρι το 2050, το πλέον πρόσφατο σχέδιο μεταρρυθμίσεων της χώρας στον ενεργειακό τομέα δίνει ώθηση στην πράσινη ενέργεια από αιολικά, φωτοβολταϊκά και υδρογόνο. Αν και πρόκειται για βιώσιμες εναλλακτικές επιλογές, τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά αποτελούν στοχαστικές πηγές, γεγονός που ασκεί πίεση στο δίκτυο λόγω της αυξημένης αστάθειας και της μειωμένης προβλεψιμότητας που τις διακρίνουν. Παράλληλα, βλέπουμε μια αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας όσο οι εταιρείες απομακρύνονται από τα ορυκτά καύσιμα και αναπτύσσεται η ηλεκτροκίνηση στη χώρα μας.

Κατά συνέπεια, η εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης στην ηλεκτρική ενέργεια για την αποφυγή διακοπών ρεύματος συνιστά ένα από τα πιο κρίσιμα και σύνθετα ζητήματα στη διαδικασία μετάβασης των δικτυών προς ένα ενεργειακό σύστημα ουδέτερο κλιματικά.

Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για την σταθερότητα του συστήματος, ιδιαίτερα όσο ενσωματώνουμε περισσότερες ΑΠΕ, είναι μέσω των υπηρεσιών εξισορρόπησης και της απόκρισης ζήτησης. Το demand response είναι μια αλλαγή στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τους καταναλωτές, όπως οι εμπορικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις, προκειμένου να βοηθήσουν στη διατήρηση της προσφοράς και της ζήτησης σε ισορροπία, στη σταθεροποίηση του δικτύου και να στην αποτροπή σοβαρών περικοπών ενέργειας.

Τη στιγμή που βλέπουμε μια απόκλιση στη συχνότητα του δικτύου, η οποία προορίζεται να λειτουργεί σταθερά στα 50 Hz, μπορούμε να επιλέξουμε να μειώσουμε ή να αυξήσουμε την κατανάλωση ανάλογα με το τι απαιτείται για την σταθεροποίηση του δικτύου και την αποφυγή ενός μπλακ άουτ.

Όπως προαναφέραμε, η Sympower είναι ένας από τους λίγους συμμετέχοντες στην αγορά που δραστηριοποιείται στο τομέα της απόκρισης ζήτησης στην Ελλάδα. Αν δεν κάνω λάθος, η εταιρεία δραστηριοποιείται επίσης και ως Φο.Σ.Ε. απόκρισης ζήτησης εδώ και μερικούς μήνες. Τι έχετε παρατηρήσει μέχρι στιγμής; Μπορείτε να μας δώσετε ορισμένες λεπτομέρειες αυτής της πορείας;

Η απόκριση ζήτησης στην Ελλάδα είναι μια πολλά υποσχόμενη αγορά που δεν αφορά μόνο στη δημιουργία ενός βιώσιμου ηλεκτρικού δικτύου αλλά προσφέρει επίσης ένα τρόπο για τις βιομηχανίες να συμμετάσχουν στις αγορές εξισορρόπησης και να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος.

Η πορεία μας μέχρι στιγμής, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρά τις προκλήσεις που υπάρχουν. Ήμασταν ο πρώτος ανεξάρτητος aggregator που μπήκαμε στην αγορά τον περασμένο Ιούνιο και φυσικά αποτελέσαμε κατά μία έννοια «πείραμα» για την αγορά αυτή, καθώς βρεθήκαμε στη γέννησή της. Η διαδικασία αδειοδότησης υπήρξε αρκετά μεγάλη, δεδομένου ότι ο ΑΔΜΗΕ ταυτόχρονα δημιούργησε την αγορά και το ρυθμιστικό πλαίσιο. Στην πραγματικότητα, η παρουσία μας στην ελληνική αγορά μετράει ήδη τρία χρόνια, δεδομένου ότι θέλαμε να είμαστε ενεργοί στο τομέα και να στηρίξουμε τις προσπάθειες του ΑΔΜΗΕ να εγκαθιδρύσει μια επιτυχημένη και ανταγωνιστική αγορά στην Ελλάδα.

Θα ήθελα να σημειώσω ότι σε αυτή την προσπάθεια να εδραιωθούμε στην ελληνική αγορά, έχουμε αξιοποιήσει την εκτεταμένη τεχνογνωσία και εμπειρία που διαθέτουμε από την πολύχρονη παρουσία μας στις βόρειες αγορές της Ευρώπης, κυρίως από την σκοπιά να συμβάλουμε στην επίλυση προβλημάτων και προκλήσεων που προκύπτουν. Επίσης έχουμε αφιερώσει χρόνο και πόρους για την επιμόρφωση εταιρειών, δεδομένου ότι η απόκριση-ζήτηση ήταν σχεδόν κάτι άγνωστο στην ελληνική πραγματικότητα. Συνεχίζουμε το εκπαιδευτικό μας έργο, όπου μάλιστα πρόσφατα φιλοξενήσαμε ένα webinar, όπου δείξαμε πως μπορούν εμπορικές και βιομηχανικές εταιρείες να επωφεληθούν των υπηρεσιών του demand-response.

Φυσικά μένουν ακόμη πολλά θέματα να διευθετηθούν, ωστόσο ο ΑΔΜΗΕ εργάζεται σκληρά για την επίλυσή τους. Πιστεύουμε ακράδαντα στο μέλλον της απόκρισης ζήτησης και θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα θετικό περιβάλλον για τους ΦοΣΕ να συμμετέχουν σε αυτό. Ο ΑΔΜΗΕ έχει μάθει μέσα από την συμμετοχή μας στην αγορά του demand response, και είμαστε περήφανοι που δουλεύουμε στενά με τους ανθρώπους του Διαχειριστή, για να εγκαθιδρύσουμε ένα επιτυχημένο μοντέλο στα πλαίσια της ελληνικής αγοράς.

Σε συνέχεια των όσων έχουν πει μέχρι τώρα, τι νομίζετε ότι χρειάζεται να βελτιωθεί στην ελληνική αγορά προκειμένου να προωθηθεί με καλύτερους όρους η υπηρεσία του demand-response;

Η απόκριση ζήτηση είναι ακόμη σε νηπιακό στάδιο επομένως χρειάζεται να σταθεί σε γερές βάσεις προτού προχωρήσει σε επόμενα στάδια ανάπτυξης. Υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης, ωστόσο πρέπει να θυμόμαστε ότι αποτελεί μια εντελώς καινούργια αγορά.

Μέχρι στιγμής, τα πρώτα δεδομένα που έχουμε στην διάθεσή μας, είναι πολλά υποσχόμενα και δείχνουν ότι η ελληνική αγορά του demand-response θα αποτελέσει μια από τις πιο συναρπαστικές σε οικονομικούς όρους αγορές στην Ευρώπη.

Υπάρχουν ακόμη πολλές πτυχές της αγοράς που χρήζουν βελτίωσης προκειμένου να αντιστοιχηθεί αυτή με το προφίλ πιο ώριμων αγορών όπως τις αγορές των βόρειων χωρών της Ευρώπης. Το εγχειρίδιο για την λειτουργία της αγοράς, οι κανονισμοί και οι διαδικασίες εκκαθάρισης πρέπει να βελτιωθούν, όπως επίσης και η συνολική επικοινωνία με τον ΑΔΜΗΕ και την ενσωμάτωση νέων παικτών στην πλατφόρμα του.

Παρά τις όποιες βελτιώσεις καταγράφουμε πως πρέπει να γίνουν, μπορούμε ήδη να πούμε με περίσσεια βεβαιότητα ότι η ελληνική αγορά απόκρισης ζήτησης έχει αρχίσει ήδη να κινείται και να αναπτύσσεται. Ναι, χρειάζεται να προστατέψουμε την εν λόγω αγορά, όμως ήδη αποτελεί σημείο αναφοράς για τις εταιρείες στα επιχειρηματικά τους σχέδια και εξετάζουν την προοπτική δραστηριοποίησής τους ως μέσο για να μειώσουν το κόστος ενέργειας και το κόστος παραγωγής.

Η απόκριση ζήτησης ήρθε για να μείνει. Το δίκτυο θα έχει ολοένα και μεγαλύτερες ανάγκες εξισορρόπησης όσο αυξάνεται το μερίδιο των ΑΠΕ και ως εκ τούτου η υπηρεσία απόκρισης ζήτησης θα καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαία. Η αποθήκευση μέσω μπαταριών και η απόκριση ζήτησης μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά για την κάλυψη των αναγκών του δικτύου, που σε διαφορετική περίπτωση όποια από τις δύο λύσεις προκρινόταν θα κατέληγε ανεπαρκής.

Το επιχειρηματικό σχέδιο για την απόκριση-ζήτησης έχει ήδη αποδειχθεί ως προς την ορθότητά του, ενώ, εκτιμάμε ότι θα συνεχίσει να είναι ελκυστικό από οικονομική άποψη για τις εταιρείες όσο η αγορά αναπτύσσεται περαιτέρω. Το δίκτυο θα επεκταθεί και επομένως και η υπηρεσία της απόκρισης ζήτησης.   

Κατά την γνώμη μου, η υπηρεσία της απόκρισης ζήτησης είναι κάτι «άγνωστο» σε μεγάλο μέρος της αγοράς. Πιστεύετε ότι οι φορείς χάραξης πολιτικής και το Υπουργείο χρειάζεται να αναλάβουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για να αλλάξει η κατάσταση αυτή; Έχετε κάτι να προτείνετε;

Πράγματι, υπάρχει ακόμη γενική άγνοια για το θέμα. Εμείς εργαζόμαστε ήδη τρία χρόνια στην Ελλάδα και βλέπουμε ότι μια σειρά βιομηχανίες χρειάζεται να ενημερωθούν για το θέμα και τις ευκαιρίες που προσφέρει η ανάπτυξη του demand-response στις δραστηριότητές τους.

Ο ΑΔΜΗΕ και το Υπουργείο αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο για να αλλάξει η συγκεκριμένη εικόνα στην αγορά, ωστόσο χρειάζεται να εντείνουν τις προσπάθειες τους το επόμενο διάστημα. Να σημειώσουμε ότι υπάρχουν όλα τα αναγκαία δεδομένα προκειμένου να τρέξουν επιμορφωτικές καμπάνιες, να υπάρξουν case studies και σχετική αρθρογραφία προκειμένου να καταδειχθούν τα αναμενόμενα έσοδα που μπορεί να αποκομίσει μια βιομηχανία ή επιχείρηση ανάλογα με το μέγεθός της.

Μέχρι στιγμής, εμείς έχουμε αναλάβει τον ρόλο των εκπαιδευτών, δημοσιεύοντας σειρά άρθρων επί του θέματος αλλά και μέσα από ειδικά webinar, όπως προαναφέραμε, που στοχεύουν σε αυτό ακριβώς. Φυσικά, αναγνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε να φτάσουμε πολύ πλατιά παρά σε ένα περιορισμένο κομμάτι των ενδιαφερομένων, επομένως εδώ χρειάζεται να αναλάβουν δράση το Υπουργείο και ο Διαχειριστής ώστε να υπάρξει μια ευρύτερη πληροφόρηση στο σύνολο της αγοράς, εξηγώντας τι είναι οι αγορές εξισορρόπησης και το demand-response, ποια οφέλη μπορεί να αποκομίσει ένα συμμετέχων στην αγορά μέσα από την δραστηριότητά του σε αυτές τις αγορές. Παρόλο που είμαστε εξειδικευμένοι σε αυτό τον τομέα με κορυφαία θέση ως aggregator σε Φινλανδία και Σουηδία, γνωρίζουμε ότι ο ΑΔΜΗΕ και το Υπουργείο μπορεί να προσεγγίσει τις βιομηχανίες ταχύτερα και με καλύτερο τρόπο.

Προτείνω επίσης ο ΑΔΜΗΕ και το αρμόδιο Υπουργείο να προωθήσουν την απόκριση-ζήτησης σε αντίστοιχα φόρουμ του κλάδου. Για παράδειγμα, το 2023, συμμετείχαμε στο Power & Gas Supply Forum που διοργάνωσε το Energypress, όπου και παρουσιάσαμε τις υπηρεσίες εξισορρόπησης. Οι εμπορικές και βιομηχανικές εταιρείες με τα ανάλογα assets για δραστηριότητα στην υπηρεσία απόκρισης-ζήτησης παρευρίσκονται σε τέτοια συνέδρια και επομένως προκύπτει μια σπουδαία ευκαιρία να ανοίξει η σχετική συζήτηση και από θεσμικό επίπεδο πέρα από τους ίδιους τους φορείς της αγοράς.