Αξιοποιώντας στο μέγιστο τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες: γιατί η συμμετοχή σε πολλαπλές αγορές είναι το μέλλον

To «να μη βάζεις όλα τα αυγά σε ένα καλάθι» έχει γίνει το κλειδί της επιτυχίας για τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας (BESS). Σε πιο αναπτυγμένες αγορές, όπως αυτές των Σκανδιναβικών χωρών, τα έργα μπαταριών δεν περιορίζονται πλέον σε βραχυπρόθεσμες στρατηγικές που επικεντρώνονται σε μία αγορά, αλλά στρέφονται στη βελτιστοποίηση μέσω της συμμετοχής σε πολλαπλές αγορές (Multi- Market Optimization). Τι συμβαίνει όμως σε αναδυόμενες αγορές όπως η Ελλάδα; Παρότι η χώρα έχει τους δικούς της παράγοντες ανάπτυξης, προκλήσεις και ιδιαιτερότητες στη δομή της αγοράς, όλα τα σημάδια συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα: η βελτιστοποίηση (optimization)  μέσω της συμμετοχής σε πολλαπλές αγορές (multi-market) είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία των έργων μπαταριών μεγάλης κλίμακας (BESS).

Το σημείο καμπής για το ενεργειακό σύστημα της Ελλάδας

Οι ανάγκες ευελιξίας στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα αυξάνονται σημαντικά. Με την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ και την αυξανόμενη μεταβλητότητα των συνθηκών του δικτύου, τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (BESS) καλούνται να μεταβούν από την απλή συμμετοχή στις αγορές εξισορρόπησης σε μια ολιστική αξιοποίηση του value stack, με ενεργή βελτιστοποίηση που εκτείνεται από το mFRR έως την προημερήσια και ενδοημερήσια αγορά.

Στις σκανδιναβικές χώρες, ο κορεσμός στις αγορές απόκρισης συχνότητας, όπως η FCR, έχει αναγκάσει τους ιδιοκτήτες μπαταριών να διαφοροποιηθούν συμμετέχοντας σε πιο ολοκληρωμένες αγορές, όπως η mFRR, η aFRR και οι χονδρεμπορικές αγορές. Στην Ελλάδα, η δυναμική της αγοράς είναι διαφορετική.

Αν και οι αγορές εξισορρόπησης (όπως οι aFRR και mFRR) θα αποτελέσουν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πηγή εσόδων, ένα σημαντικό μέρος των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (BESS) θα βασιστεί επίσης στη χονδρεμπορική αγορά. Καθώς οι όγκοι των BESS αυξάνονται, η συμμετοχή τους θα μετατοπίζεται όλο και περισσότερο προς το χονδρεμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας. Με την εισαγωγή νέων σχημάτων εξισορρόπησης (PICASSO για aFRR και MARI για mFRR) και την εξέλιξη του ρυθμιστικού πλαισίου, η ελληνική αγορά ανοίγει τον δρόμο για πιο σύνθετες αλλά και αποδοτικές ευκαιρίες εμπορίας.

Η βελτιστοποίηση μέσω της συμμετοχής σε πολλαπλές αγορές είναι καθοριστικής σημασίας για τον κλάδο των μπαταριών

Στην Ελλάδα, πολλοί παράγοντες καθιστούν αναγκαία τη συμμετοχή σε πολλαπλές αγορές:

Οι αγορές εξισορρόπησης από μόνες τους δεν θα αρκούν. Παρότι οι αγορές εξισορρόπησης, όπως η aFRR και η mFRR, εξακολουθούν να αποτελούν βιώσιμες πηγές εσόδων, το βάθος τους είναι περιορισμένο και η συχνότητα και διάρκεια ενεργοποίησής τους μπορούν να είναι απρόβλεπτες. Η FCR προσφέρει μόνο αμοιβές για διαθέσιμα φορτία και προς το παρόν παραμένει σχετικά περιορισμένης εμβέλειας, αν και υπάρχουν ορισμένες ενθαρρυντικές πρωτοβουλίες για το μέλλον της FCR. 

Οι χονδρεμπορικές αγορές προσφέρουν όλο και περισσότερες δυνατότητες. Καθώς στην Ευρώπη αρχίζουν να επικρατούν τα παράθυρα διαπραγμάτευσης 15 λεπτών, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, οι ιδιοκτήτες μπαταριών θα έχουν όλο και περισσότερες δυνατότητες arbitrage στις χονδρεμπορικές αγορές. Αυτή η αλλαγή επιτρέπει την αγορά ενέργειας σε χαμηλές τιμές και την πώλησή της σε υψηλές τιμές εντός σύντομων χρονικών διαστημάτων, γεγονός το οποίο είναι κρίσιμης σημασίας για τα φορτία αποθήκευσης ενέργειας μικρής διάρκειας.

Τα έσοδα από BESS διαφοροποιούνται και εξελίσσονται. Για να είναι βιώσιμο και ανταγωνιστικό, ένα ισχυρό business case στην Ελλάδα πρέπει να ενσωματώνει βαθύτερες, ενεργειακά βασισμένες ροές εσόδων. Έργα που στηρίζονται αποκλειστικά στη χονδρεμπορική αγορά ή σε μονοδιάστατες στρατηγικές διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο υποαπόδοσης, καθώς οι συνθήκες και οι δυναμικές της αγοράς μεταβάλλονται ταχύτατα. 

Η μεταβλητότητα του δικτύου μετατρέπεται σε στρατηγική ευκαιρία. Με την ταχεία διείσδυση των ΑΠΕ, οι διαφοροποιήσεις τιμών στις αγορές εξισορρόπησης διευρύνονται, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο προηγμένες και κερδοφόρες στρατηγικές BESS.

Για να αποφύγουν τον κορεσμό, οι επιχειρήσεις ανάπτυξης μπαταριών και οι ιδιοκτήτες έργων μπαταριών πρέπει να μπορούν να βελτιστοποιήσουν τις μπαταρίες τους σε πολλαπλές αγορές ενέργειας, τόσο στις αγορές εξισορρόπησης όσο και στις χονδρεμπορικές αγορές.

Όσον αφορά το κόστος εξισορρόπησης, το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων στην Ελλάδα, το οποίο μεταφράζεται σε έσοδα για τους συμμετέχοντες, προέρχεται από την ενέργεια. Το γεγονός αυτό διαφοροποιεί την Ελλάδα από άλλες αγορές με πολύ ενεργά προγράμματα. Σημαίνει ότι ενώ αναμένονται σημαντικά έσοδα από τη διαθέσιμη ισχύ, θα υπάρχει σημαντική ευκαιρία για κέρδη από έσοδα που βασίζονται στην ενέργεια. Τα προϊόντα υψηλής ενεργοποίησης αναδεικνύουν τον ρόλο του παρόχου βελτιστοποίησης (optimiser)  σε πραγματικό χρόνο να μεγιστοποιεί έσοδα που βασίζονται στην κατάσταση φόρτισης των φορτίων. Τέλος, το ενδεχόμενο κορεσμού αναδεικνύει την ανάγκη για αξιοποίηση διαφόρων πηγών εσόδων από τη συμμετοχή στις επικουρικές υπηρεσίες και τις χονδρεμπορικές αγορές.

Τι μάθαμε από τις σκανδιναβικές χώρες και το εφαρμόζουμε στην Ελλάδα

Στις ώριμες αγορές, όπως οι Σκανδιναβικές, τα αρχικά κέρδη από το FCR ήδη μειώνονται. Η Ελλάδα εξακολουθεί να προσφέρει σημαντική αξία στις αγορές εξισορρόπησης, αλλά αυτό δεν θα διαρκέσει για πάντα. Οι πολυ-αγοραστικές στρατηγικές δεν αποτελούν απλώς ένα “nice-to-have”, αλλά τον δρόμο για την εξασφάλιση επενδύσεων, τη βελτιστοποίηση της διάρκειας ζωής του asset και τη μέγιστη απόδοση (ROI) σε ορίζοντα 10–15 ετών ενός έργου BESS.

Ένα κρίσιμο μάθημα από τις αγορές της Βόρειας Ευρώπης είναι ότι οι διαδικασίες προ-επιλεξιμότητας (pre-qualification), η διαχείριση του state-of-charge της μπαταρίας και η στρατηγική συμμετοχής στις αγορές πρέπει να υλοποιούνται από έμπειρους συνεργάτες. Καθώς η πολυπλοκότητα του trading για BESS αυξάνεται, η συνεργασία με έναν έμπειρο πάροχος βελτιστοποίησης (optimiser) καθίσταται αναπόσπαστο στοιχείο του επιχειρηματικού πλάνου..

Πώς ξεχωρίζει ένα κορυφαίος πάροχος βελτιστοποίησης (optimiser);

Καθώς η αγορά των μπαταριών στην Ελλάδα ωριμάζει, η επιλογή του κατάλληλου παρόχου βελτιστοποίησης (optimiser) είναι αποφασιστικής σημασίας για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιτυχίας των έργων. 

Πολλές επιχειρήσεις ανάπτυξης μπαταριών υποτιμούν την πολυπλοκότητα της διαχείρισης ενός έργου μπαταριών. Η επιτυχία του έργου δεν έγκειται απλά στη λήψη της προέγκρισης και τη διαπραγμάτευση (trading). Προϋποθέτει βαθιά γνώση της αγοράς, εξελιγμένες προβλέψεις και την τεχνογνωσία για γρήγορη προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς. Καθώς οι ελληνικές αγορές ευελιξίας ωριμάζουν, ο ρόλος του παρόχου βελτιστοποίησης (optimiser) εξελίσσεται από ενδιάμεσος σε στρατηγικός εταίρος. 

Οι κορυφαίοι πάροχοι βελτιστοποίησης (optimisers)  μπαταριών μπορούν να μειώσουν τους κινδύνους του έργου σε όλες τις φάσεις του, από την προέγκριση έως την απόδοση των εσόδων και την κατάσταση των φορτίων. Ορισμένα βασικά σημεία προσοχής:

• Μεγιστοποίηση εσόδων: πώς μεγιστοποιούν τις αποδόσεις σε όλα τα επίπεδα του energy stacking (συνδυασμός ενεργειακών πηγών), από τις αγορές εξισορρόπησης (mFRR, aFRR) έως τις χονδρεμπορικές αγορές (αγορά επόμενης ημέρας, ενδοημερήσια αγορά).
• Πρόσβαση στην αγορά: οι κορυφαίοι πάροχοι βελτιστοποίησης (optimisers)  μπαταριών ξεκλειδώνουν τη συμμετοχή σε νέες και μεταβαλλόμενες αγορές, όπως η aFRR (μέσω του PICASSO) ή τα παράθυρα διαπραγμάτευσης 15 λεπτών στις χονδρεμπορικές αγορές, διασφαλίζοντας την ανταγωνιστικότητα των μπαταριών καθώς οι συνθήκες της αγοράς αλλάζουν. 
• Μείωση των κινδύνων: γνωρίζουν πώς να προστατεύουν την υγεία της μπαταρίας με προηγμένες στρατηγικές κατάστασης φόρτισης (SoC), να ελαχιστοποιούν τη φθορά και να αποφεύγουν πρόστιμα λόγω μη εκπλήρωσης της απαιτούμενης παράδοσης.
• Δυνατότητες χρηματοδότησης: υποστήριξη της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης των έργων με αξιόπιστες επιχειρηματικές προτάσεις βάσει δεδομένων και σαφή μοντέλα εσόδων. 

Ουσιαστικά, ο πάροχος βελτιστοποίησης (optimiser) μπαταριών αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την οικονομική απόδοση. Για τη μεγιστοποίηση των εσόδων από ενεργειακά προϊόντα και προϊόντα εφεδρείας υψηλής ευκαιρίας και υψηλής ενεργοποίησης, απαιτούνται πάροχοι βελτιστοποίησης (optimisers)  ικανοί για πολύπλοκες διαπραγματεύσεις (trading) σε πολλαπλές αγορές (multi-market), προκειμένου να εξασφαλίζονται σταθερές αποδόσεις τόσο στις αγορές εξισορρόπησης όσο και τις χονδρεμπορικές αγορές.

Η Sympower, για παράδειγμα, ήταν η πρώτη εταιρεία που διαχειρίστηκε ενεργοποιούμενο χαρτοφυλάκιο στην αγορά mFRR της Ελλάδας. Με εμπειρία στη διαχείριση 2,5 GW ευέλικτων φορτίων σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων πιο αναπτυγμένων αγορών όπως αυτές των σκανδιναβικών χωρών, έχουμε αναπτύξει την απαραίτητη εξειδίκευση και τα εργαλεία για να καθοδηγήσουμε τους Έλληνες ιδιοκτήτες μπαταριών στη νέα φάση εξέλιξης της αγοράς.

Από τις προβλέψεις και την υποβολή προσφορών έως την προηγμένη αλγοριθμική διαπραγμάτευση και στήριξη στη φάση της προέγκρισης, η πλατφόρμα μας σάς βοηθά να ξεκλειδώσετε το σύνολο των δυνατοτήτων εσόδων, ενώ παράλληλα διαχειρίζεται κινδύνους, όπως η φθορά της μπαταρίας, ο κορεσμός της αγοράς και το κόστος συμφόρησης δικτύου. 

*Ο Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος είναι Regional Director, Greece της Sympower