Νεφέλη Τζανετάκου: Χρηματιστηριακή μπάνκα η ηλεκτρική ενέργεια στην Ε.Ε.

Χρηματιστηριακό προϊόν, οι τάσεις του οποίου επηρεάζονται άμεσα από τη στιγμή που ο καταναλωτής πατά το διακόπτη, αποτελεί το ηλεκτρικό ρεύμα, καθώς «παίζεται» στα χρηματιστήρια ενέργειας.

Ρυθμιστικό ρόλο στις τιμές αλλά και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας βάσει της κατανάλωσης σε κάθε χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά και των τάσεων της αγοράς έχουν τα χρηματιστήρια ενέργειας στην Ευρώπη.

Η προβλεπόμενη από την Ευρωπαϊκή Ενωση απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας, όσον αφορά τη βιομηχανία ηλεκτρισμού, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα, η οποία περιλαμβάνεται στο γ' ενεργειακό πακέτο (σε ισχύ από τις 3 Μαρτίου του 2011), αφήνει την πόρτα ανοιχτή για την ανάπτυξη της «δράσης» αυτών των χρηματιστηρίων...

Πιο συγκεκριμένα, το χρηματιστήριο ενέργειας (ηλεκτρικής, φυσικού αερίου ή ρύπων) είναι μια «ουδέτερη» πλατφόρμα όπου αξίες, προϊόντα, αλλά και χρηματοπιστωτικά μέσα αποτελούν αντικείμενα διαπραγμάτευσης.

Η κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση της εύρυθμης διεξαγωγής των συναλλαγών στον ενεργειακό κλάδο.

Τα χρηματιστήρια ενέργειας παρέχουν τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις και κυβερνήσεις να διαπραγματεύονται αξίες με ενδιαφερόμενους επενδυτές, προσφέροντας χαμηλό κόστος συναλλαγών, ανωνυμία και υπηρεσίες σε περίπτωση ανάγκης διαμεσολάβησης, προωθώντας, ταυτόχρονα, στην ενεργειακή αγορά τις «απαραίτητες» πληροφορίες.

Επί του παρόντος η διαχείριση της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι ισομερώς «κατανεμημένη» στα χρηματιστήρια ενέργειας που δραστηριοποιούνται εντός της Ε.Ε.

Τα κυριότερα χρηματιστήρια ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι τα εξής:

* NordPool

Πρόκειται για το μεγαλύτερο και ισχυρότερο χρηματιστήριο ενέργειας στην Ευρώπη, με «πεδίο δράσης» τη Νορβηγία (όπου και η έδρα του, από το 2002), τη Σουηδία, τη Φινλανδία και τη Δανία, με παρουσία όμως και στη Γερμανία.

Το 2008, 319 ενδιαφερόμενοι «χρησιμοποίησαν» την πλατφόρμα του συγκεκριμένου χρηματιστηρίου ενέργειας, ενώ «από τα χέρια του» πέρασε το 60% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των παραπάνω χωρών.

* ΕΕΧ (European Energy Exchange)

Πρόκειται για το πιο «δραστήριο» χρηματιστήριο ενέργειας της Κεντρικής Ευρώπης, με έδρα τη Φρανκφούρτη και έτος ίδρυσης το 2002.

Το 2010, καταγράφηκαν 147 «παρουσίες» από τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Γαλλία και την Ελβετία.

* ΙΡΕΧ (Italian Power Exchange)

Πρόκειται για το χρηματιστήριο ενέργειας της Ιταλίας, «ενεργό» από το 2004.

Συστάθηκε με αφορμή την προσπάθεια της τότε κυβέρνησης να απελευθερώσει την εγχώρια ενεργειακή αγορά και με στόχο την προσέλκυση του ενδιαφέροντος ξένων επενδυτών.

Ομως, το σχετικό νομοσχέδιο το οποίο οριοθετούσε το πλαίσιο λειτουργίας του είχε εγκριθεί από το ιταλικό κοινοβούλιο το 1999!

Μέσα σε μία τριετία, από το 2002 έως το 2007, οι «συμμετοχές» αυξήθηκαν από τις 73 στις 127.

* Powernext

Πρόκειται για το χρηματιστήριο ενέργειας της Γαλλίας, με έδρα το Παρίσι και έτος ιδρύσεως το 2001.

Το Powernext προσφέρει κυρίως ηλεκτρονικές πλατφόρμες διαπραγμάτευσης που αφορούν στον ευρωπαϊκό ενεργειακό τομέα.

Τα κεφάλαια για την ίδρυσή του προσέφεραν δώδεκα ευρωπαϊκές εταιρείες διαχείρισης δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, μεταξύ των οποίων οι RTE, GRTgaz, EDF, GDF Suez, αλλά και ενεργειακοί όμιλοι όπως η Total.

* ΑΡΧ-ENDEX

Παρέχει δυνατότητες διαπραγμάτευσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου στη Βρετανία, στην Ολλανδία και στο Βέλγιο.

Ιδρύθηκε το 1999 με έδρα το Αμστερνταμ και αριθμεί 340 «μέλη» από περισσότερες από 15 χώρες.

Οι συναλλαγές ξεκίνησαν στην ουσία το Μάιο του 1999 στο Amsterdam Power Exchange (ΑΡΧ), τον προκάτοχο του ΑΡΧ-ENDEX.

Πρόκειται για το πρώτο χρηματιστήριο ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.

Το ENDEX είναι το χρηματιστήριο ενέργειας της Ολλανδίας, με έτος ίδρυσης το 2002.

Τα μέλη του είναι εταιρείες παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας, εταιρείες διανομής, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, βιομηχανίες και hedge funds.

* Belpex

Πρόκειται για το χρηματιστήριο ενέργειας του Βελγίου, το οποίο λειτούργησε για πρώτη φορά στις 22 Νοεμβρίου 2006. Το Belpex, όπως διαπίστωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι το λιγότερο «αυτόνομο», καθώς ακολουθεί κατά 90% τα άλλα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, επηρεάζεται, δε, κυρίως από το ΑΡΧ και το Powernext.

Το 2009 «παίχτηκαν» στο συγκεκριμένο χρηματιστήριο 7.588 GWh.

* Omel

Το Omel είναι ο ισπανικός φορέας για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η «αδυναμία» του ισπανικού χρηματιστηρίου ενέργειας οφείλεται στο γεγονός της έλλειψης της φυσικής διασύνδεσης, λόγω της γεωγραφικής ιδιομορφίας της, της Ιβηρικής χερσονήσου, με την υπόλοιπη ηπειρωτική Ευρώπη, γεγονός που δυσχεραίνει την «εναρμόνιση» των εγχώριων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας με εκείνες που διαπραγματεύονται τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια.

* ΕΧΑΑ

Πρόκειται για το χρηματιστήριο ενέργειας της Αυστρίας, το οποίο «ρυθμίζει» με έδρα τη Βιέννη την εγχώρια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από τον Οκτώβριο του 2002.

* Towarowa Gielda Energii

Πρόκειται για το χρηματιστήριο ενέργειας της Πολωνίας, το οποίο, με έδρα τη Βαρσοβία, από το 2002, «προσφέρει» πιστοποιητικό «πράσινων συναλλαγών».

(Ελευθεροτυπία, 26/3/2011)