Δ. Αντωνίου: «Παρατεταμένη άνοιξη», αλλά οι καρποί στο μέλλον

Η αναθέρμανση των σχέσεων της Ελλάδας με τη Ρωσία είναι το άμεσο, απτό αποτέλεσμα της επίσκεψης του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στη Μόσχα. Η προοπτική να διαμορφωθεί κλίμα «παρατεταμένης άνοιξης» στις διμερείς σχέσεις προσμετρείται σαφώς στα θετικά, όπως και η διαμόρφωση από την Αθήνα πλέγματος πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, χωρίς μονομερείς προσανατολισμούς. Ο πρωθυπουργός φρόντισε να οριοθετήσει τη συνεργασία με τη Ρωσία όχι ως «ευκαιριακή λύση» για την Ελλάδα, αλλά ως «στρατηγική επιλογή, σημαντικό μέρος της ενεργητικής, πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής».

Η θερμή υποδοχή του κ. Τσίπρα στη Μόσχα και τα θετικά σχόλια στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αντικατοπτρίζουν και την επιθυμία της ρωσικής πλευράς να καλλιεργήσει τις σχέσεις με την Αθήνα. Βεβαίως, τόσο ο Ελληνας πρωθυπουργός όσο και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν απευθύνθηκαν στις δημόσιες τοποθετήσεις τους και στο διεθνές ακροατήριο, θέλοντας να κατευνάσουν τις όποιες ανησυχίες διατυπώθηκαν τις προηγούμενες ημέρες για δημιουργία ενός άξονα αμφισβήτησης κεντρικών πολιτικών επιλογών της Ε.Ε.

Ανώτατη κυβερνητική πηγή έκανε αναφορά σε «ιστορική ευκαιρία για την Ελλάδα και τη Ρωσία», εξηγώντας ότι η ελληνική πλευρά έχει ανάγκη από ισχυρούς συμμάχους προκειμένου να αναβαθμίσει τη διαπραγματευτική ικανότητά της εντός της Ευρωζώνης. Ταυτόχρονα, προσέθεσε η ίδια πηγή, η Ρωσία αναζητεί και αυτή συμμάχους για την προώθηση των ενεργειακών σχεδίων της προς την Ευρώπη. Η Αθήνα, απαντώντας στις επικρίσεις που έχουν διατυπωθεί για την προσέγγιση με τη Μόσχα, επικαλείται το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, που σε διμερές επίπεδο επιδιώκουν και επιτυγχάνουν σημαντικές συμφωνίες με τη ρωσική πλευρά, και κυβερνητικά στελέχη αναφέρουν ότι η Ελλάδα δεν πράττει κάτι διαφορετικό.

Αποσύνδεση

Ο κ. Τσίπρας φρόντισε να αποσυνδέσει τις συζητήσεις που είχε στη ρωσική πρωτεύουσα από τη διαπραγμάτευση για το χρέος, λέγοντας ότι για το ζήτημα αυτό υπάρχει η εξελισσόμενη διαδικασία με τους εταίρους και επαναλαμβάνοντας ότι πρόκειται για ευρωπαϊκό πρόβλημα που απαιτεί ευρωπαϊκή λύση. Ο Ρώσος πρόεδρος έσπευσε να επισημάνει ότι ενδεχόμενα οφέλη της Αθήνας από τη συνεργασία με τη Ρωσία θα είναι προς όφελος της Ευρώπης συνολικά, καθώς θα λειτουργήσουν σταθεροποιητικά. Σε απτό επίπεδο, όσον αφορά το φλέγον για την Ελλάδα ζήτημα ρευστότητας, δεν προέκυψε κάτι. Ο Ρώσος πρόεδρος ανέφερε ότι δεν ετέθη από ελληνικής πλευράς αίτημα για οικονομική βοήθεια.

Η Αθήνα προκρίνει ως ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη την κατ’ αρχήν συμφωνία σε πολιτικό επίπεδο για επέκταση του αγωγού Turkish Stream στο ελληνικό έδαφος, με σεβασμό όμως, όπως είπε ο πρωθυπουργός, στις κοινοτικές οδηγίες και στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Κυβερνητικές πηγές μιλούν για σχεδιασμό που προβλέπει την έναρξη λειτουργίας του αγωγού στις αρχές του 2019. Εφόσον το έργο προχωρήσει, η κατασκευή του ελληνικού τμήματος του αγωγού προβλέπει επένδυση ύψους 2 δισ. ευρώ, με κυβερνητικές πηγές να αναφέρουν ότι η χρηματοδότηση είναι εξασφαλισμένη από τη ρωσική πλευρά.

Συμφωνία

Οι ίδιες πηγές μιλούν για συμφωνία που θα προβλέπει ενεργειακή τροφοδοσία της Ελλάδας με προνομιακούς όρους, αξιοποίηση του φυσικού αερίου για τη λειτουργία εργοστασίων της ΔΕΗ και για συνολικό ετήσιο όφελος για τη χώρα μας της τάξης των 500 εκατ. ευρώ. Η Αθήνα κάνει, επίσης, λόγο για διάθεση από τη Μόσχα άμεσης προκαταβολής χρημάτων έναντι μελλοντικών κερδών του αγωγού. Ο κ. Πούτιν, ωστόσο, στις δημόσιες δηλώσεις του εμφανίσθηκε περισσότερο συγκρατημένος, λέγοντας ότι έγινε μια πρώτη συζήτηση η οποία χρειάζεται περισσότερη επεξεργασία και προετοιμασία, σε επίπεδο Gazprom και των αρμόδιων υπουργείων. Η ελληνική πλευρά αναμένει ότι σύντομα θα υπογραφεί σύμφωνο κατανόησης για τον αγωγό, για τον οποίο, πάντως, εκκρεμεί η υπογραφή συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας. Ο κ. Τσίπρας έλαβε, επίσης, διαβεβαιώσεις ότι θα ρυθμιστεί το θέμα της ρήτρας Take or pay, καθώς και για μείωση της τάξης του 10% στην τιμή του φυσικού αερίου.

Για το θέμα των αγροτικών προϊόντων, κατέστη σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει εξαίρεση από το εμπάργκο για τις ελληνικές εισαγωγές, ωστόσο γίνεται μια προσπάθεια παράκαμψης των περιορισμών με τη δημιουργία μεικτών σχημάτων ελληνικών και ρωσικών εταιρειών, ώστε να μην εμφανίζονται ως εισαγωγές τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα που θα πωλούνται στη Ρωσία.

Στον τομέα των επενδύσεων και αποκρατικοποιήσεων, ανώτατη κυβερνητική πηγή ανέφερε ότι η Μόσχα εξέφρασε ενδιαφέρον για το σιδηροδρομικό δίκτυο, αλλά σε συνδυασμό με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, ενώ δεν εμφανίσθηκε αρνητική στη δημιουργία κοινοπρακτικών σχημάτων με τη συμμετοχή του Δημοσίου. Ρωσικές εταιρείες αναμένεται να δώσουν το «παρών» στους διαγωνισμούς για τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης. Η ίδια πηγή ανέφερε μάλιστα ότι, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν ενδιαφέρον για το Ιόνιο, θα συμμετάσχουν τελικά, προκειμένου να στηρίξουν τον διαγωνισμό.

Το χρέος, η ρευστότητα και τα δύο τετ α τετ

Σύμφωνα με ανώτατη κυβερνητική πηγή, το ζήτημα του ελληνικού χρέους και η δραματική έλλειψη ρευστότητας που αντιμετωπίζει η Αθήνα συζητήθηκαν. Ποια ήταν η αντίδραση του Ρώσου προέδρου; Η ίδια πηγή προσθέτει ότι «έδειξε κατανόηση, αλλά έσπευσε να τονίσει ότι όταν κανείς χρωστάει πολλά, περισσότερο ανήσυχοι είναι εκείνοι που τον έχουν δανείσει».

Στις συνομιλίες των κ. Πούτιν και Τσίπρα συμμετείχαν από ελληνικής πλευράς οι υπουργοί Εξωτερικών Ν. Κοτζιάς, Ενέργειας Π. Λαφαζάνης και η αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών Νάντια Βαλαβάνη, ενώ από ρωσικής, ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ο υπουργός Μεταφορών Μαξίμ Σοκολόφ και ο διπλωματικός σύμβουλος του κ. Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ. Στο γεύμα εργασίας που ακολούθησε, παρεκάθησαν, μεταξύ άλλων, ο επικεφαλής της Gazprom Αλεξέι Μίλερ και ο πρόεδρος των ρωσικών σιδηροδρόμων Βλαντιμίρ Γιακούνιν.

Οι κ. Τσίπρας και Πούτιν βρέθηκαν εντελώς μόνοι δύο φορές. Μάλιστα, ο Ρώσος πρόεδρος σε αυτά τα σύντομα τετ α τετ κράτησε μόνο τον δικό του μεταφραστή, οπότε από την ελληνική αντιπροσωπεία μόνο ο κ. Τσίπρας γνωρίζει τι ειπώθηκε. Τη δεύτερη φορά που έμειναν μόνοι, έπειτα από μερικά λεπτά ο κ. Πούτιν ζήτησε να μπει στη συνάντηση και ο κ. Μίλερ της Gazprom, οπότε, προφανώς το αντικείμενο της συζήτησης αφορούσε τα ενεργειακά.

(Καθημερινή, 11/4/2015)