Λ. Χρυσανθοπούλου: «Έφυγε» ο «Μεγάλος Μουστάκιας» του πετρελαίου

Με τον θάνατο του Κριστόφ ντε Μαρζερί, η Total έχασε το διευθύνοντα σύμβουλό της (με θητεία 40 ετών στην εταιρεία) και ο πετρελαϊκός κλάδος ένα από τα στελέχη με τη μεγαλύτερη επιρροή που τραβούσε την προσοχή -μεταξύ άλλων- για τις αμφιλεγόμενες απόψεις του, όπως την πεποίθησή του ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες πρέπει να έχουν το ελεύθερο να αναζητούν μαύρο χρυσό παντού, παραβλέποντας τις όποιες πολιτικές σκοπιμότητες. Είχε εκφράσει ανοιχτά τις αντιρρήσεις του στην επιβολή κυρώσεων σε χώρες όπως το Ιράν και η Ρωσία και δεν έκρυβε καθόλου τις στενές σχέσεις που διατηρούσε με το Κρεμλίνο. Σε πρόσφατη συνέντευξή του είχε χαρακτηρίσει με την ευθύτητα που τον διέκρινε «άχρηστες» τις κυρώσεις στη Μόσχα, καθώς «θα εξωθήσουν τους Ρώσους και τους Κινέζους να συνεργαστούν καλύτερα σε βάρος της Ευρώπης».

Ο Κριστόφ Γκαμπριέλ Ζαν Μαρί Ζακέν ντε Μαρζερί,, γνωστός με το παρατσούκλι «Big Moustache» που παρέπεμπε όχι μόνο στο εντυπωσιακό μουστάκι του που θύμιζε Βρετανό συνταγματάρχη, αλλά και στην πληθωρική προσωπικότητά του, ήταν γέννημα-θρέμμα της γαλλικής ελίτ. Ο πατέρας του προερχόταν από οικογένεια διπλωματών και η μητέρα του, Κολέτ Τάιτινγκερ, ήταν η κόρη του ιδρυτή της Taittinger που παράγει την ομώνυμη, περίφημη γαλλική σαμπάνια. Αποφοίτησε από την Ανωτάτη Εμπορική Σχολή του Παρισιού το 1974 και αντί να κατευθυνθεί στην οικογενειακή επιχείρηση στράφηκε στην Total, επειδή -όπως υποστήριξε- τα γραφεία της ήταν κοντά στο σπίτι του. Σύμφωνα με την Les Echos όμως, ήταν το περιπετειώδες πνεύμα του που οδήγησε τον 23χρονο πτυχιούχο στον κόσμο του πετρελαίου, όπου συναντιούνται οι μπίζνες, η πολιτική και η διπλωματία σε ένα μείγμα συχνά εκρηκτικό.

Αμεσότητα και πυγμή

Ανέβηκε με γοργούς ρυθμούς τα σκαλοπάτια της ιεραρχίας στην Total και το 2007 ανέλαβε τα ηνία της, διαδεχόμενος τον Τιερί Ντεμαρέ, τον άνθρωπο που την μετέτρεψε στην τέταρτη μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία του κόσμου από πλευράς παραγωγής (πίσω μόνο από τις Shell, Exxon-Mobil και ΒΡ) μέσω των εξαγορών της Petrofina και της Elf Aquitaine. Η έλευσή του σηματοδότησε μια ριζική αλλαγή στην κουλτούρα του ομίλου, λένε στενοί του συνεργάτες. Ενώ ο Ντεμαρέ θεωρούνταν κλειστός και απροσπέλαστος, ο ντε Μαρζερί ήταν «το φιλικό και ανοιχτό πρόσωπο της Total».

Η εξωστρέφειά του σε συνδυασμό με την έντονη αίσθηση του χιούμορ, τις διαπραγματευτικές του ικανότητες και τον πραγματισμό του, τον βοήθησαν να συνάψει σημαντικά επιχειρηματικά deals στις τέσσερις γωνιές του ορίζοντα. Δεν μπορείς να κλείνεις συμβόλαια διά τηλεφώνου», είχε πει κάποτε στη Le Monde. «Τίποτε δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη ζεστασιά και την απευθείας επαφή». Η αμεσότητά του αποδείχθηκε πολύτιμο «όπλο» ειδικά στις επαφές του με τον αραβικό κόσμο. Πίσω από τη φαινομενική του χαλαρότητα, ωστόσο, κρυβόταν ένας απαιτητικός μάνατζερ που εργαζόταν ατελείωτες ώρες και περίμενε από τους συνεργάτες του να κάνουν το ίδιο: «Ποτέ δεν κουραζόταν, ποτέ δεν τον επηρέαζε το τζετ λαγκ, παρά τα συνεχή ταξίδια. Δεν καταλάβαινε ότι οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να κοιμούνται», αναφέρει στέλεχος της Total. Ίσως γιατί ο ίδιος κοιμόταν μόνο 3-4 ώρες κάθε νύχτα και χαλάρωνε μετά από μια μακρά ημέρα στη δουλειά, καπνίζοντας πούρο και πίνοντας ένα (τουλάχιστον) ποτήρι ουίσκι Lagavulin -ή την αγαπημένη του βότκα Beluga αν βρισκόταν στη Ρωσία- στις 3 η ώρα τα ξημερώματα...

Η κληρονομιά

Παρότι η Total είχε ήδη αναδειχθεί σε leader του πετρελαϊκού κλάδου όταν ανέλαβε τα ηνία της ο Μαρζερί, αυτός πιστώνεται με την εξασφάλιση σημαντικών συμβολαίων εξόρυξης και εκμετάλλευσης κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Ιρακινό Κουρδιστάν, το Κατάρ και τη Ρωσία. Δεν δίστασε ακόμα και να επενδύσει στα σχιστολιθικά (shale) κοιτάσματα της Βρετανίας, στέλνοντας μήνυμα στο Παρίσι που έχει βάλει μπλόκο στην εξερεύνηση των δυνητικά πλούσιων κοιτασμάτων σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου της Γαλλίας. Επίσης ήταν ο πρώτος που παρατήρησε το 2013 ότι οι επενδυτές είχαν αρχίσει να χάνουν την υπομονή τους με τις χαμηλές αποδόσεις και τις υψηλές δαπάνες των «Μεγάλων Αδελφών» του πετρελαίου και τον Ιούνιο εκείνου του έτους ανακοίνωσε αλλαγή στρατηγικής, με περιορισμό των κεφαλαιουχικών επενδύσεων και αύξηση των ταμειακών ροών. Ήταν ακριβώς το μήνυμα που ήθελαν να ακούσουν οι επενδυτές: Το 12μηνο που ακολούθησε, η μετοχή της Total ενισχύθηκε κατά 45% και το παράδειγμά της έσπευσε να ακολουθήσει και ο ανταγωνισμός.

Σκάνδαλα

Από την εντυπωσιακή καριέρα του ντε Μαρζερί, πάντως, δεν έλειψαν και ορισμένες... κηλίδες, που συνδέονται με τις συναλλαγές της Total με το Ιράκ και το Ιράν τη δεκαετία του 1990. Το αφεντικό της Total κάθησε πέρυσι στο εδώλιο κατηγορούμενος για διαφθορά σε σχέση με το πρόγραμμα του ΟΗΕ «Πετρέλαιο αντί τροφίμων», όμως αθωώθηκε.

Κατά το ίδιο έτος, η εταιρεία συμφώνησε να πληρώσει 398 εκατ. δολάρια για να μπουν στο συρτάρι οι κατηγορίες -αστικής και ποινικής φύσεως- ότι είχε δωροδοκήσει αξιωματούχους για να εξασφαλίσει χρυσά συμβόλαια στο Ιράν, σε μια υπόθεση που απασχόλησε τόσο τις αμερικανικές όσο και τις γαλλικές αρχές. Η αφοσίωση του ντε Μαρζερί στην Total, πάντως, ήταν αδιαμφισβήτητη. Την θεωρούσε δεύτερη οικογένειά του και προσπάθησε πολύ να αποκαταστήσει την εικόνα της που είχε αμαυρωθεί μεταξύ άλλων από την οικολογική καταστροφή που προκάλεσε η διαρροή πετρελαίου στις ακτές της Βρετάνης το 1999 από το τάνκερ Εrika (που είχε ναυλώσει η Total) και την έκρηξη το 2001 στη μονάδα χημικών AZF στην Τουλούζη, κατά την οποία 30 άτομα έχασαν τη ζωή τους και άλλα 2.500 τραυματίστηκαν. Όπως σημείωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ιταλικής Eni Πάολο Σκαρόνι, «ο ντε Μαρζερί ήταν ικανός να χρησιμοποιεί προσωπικές του επαφές προς όφελος της εταιρείας. Γι' αυτό και θα λείψει πολύ στην Total».

Εμπιστος των Γάλλων ηγετών

Ο Κριστόφ ντε Μαρζερί ήταν τακτικός και έμπιστος συνομιλητής των Γάλλων προέδρων και πρωθυπουργών ανεξαρτήτως κόμματος, αν και η σχέση του με τον Νικολά Σαρκοζί είχε περάσει από σαράντα κύματα. Ως τακτικός νυχτερινός επισκέπτης στο Ελιζέ έδινε συμβουλές για θέματα ενέργειας, εξωτερικής πολιτικής και όχι μόνο

Μπιστρό και κρασί Μπορντό

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Orange Στεφάν Ρισάρ, ο Μαρζερί απέφευγε τα απρόσωπα, πολυτελή εστιατόρια που συχνάζουν οι μεγαλοεπιχειρηματίες. «Προτιμούσε τα μικρά μπιστρό και ένα καλό μπουκάλι Μπορντό»

Στη Γαλλία
Αλλάζει η ηγεσία του κλάδου ενέργειας

Ο αιφνίδιος θάνατος του 63χρονου ντε Μαρζερί πυροδότησε διοικητικές ανακατατάξεις στην Total: Νέος διευθύνων σύμβουλος ορίστηκε ο Πατρίκ Πουγιανέ, έως πρότινος επικεφαλής της μονάδας διύλισης και χημικών. Στη θέση του προέδρου του Δ.Σ. επέστρεψε ο βετεράνος Ντεμαρέ για να ενισχύσει την ηγετική ομάδα της Total, καθώς ο 50χρονος Πουγιανέ θεωρείται μεν ικανός τεχνοκράτης, αλλά κατά γενική ομολογία δεν διαθέτει το αυξημένο ειδικό βάρος του προκατόχου του. Οι αλλαγές στην Total συνέπεσαν με μια σειρά αλλαγών στα ανώτερα κλιμάκια των γαλλικών ενεργειακών ομίλων: Η GSF Suez την περασμένη Τρίτη έδωσε το δαχτυλίδι της διαδοχής στην Ιζαμπέλ Κοσέ, που θα πάρει τη θέση του CEO Ζεράρ Μεστραγιέ όταν λήξει η θητεία του το 2016. Μία ημέρα νωρίτερα, ο διευθύνων σύμβουλος της Areva Λικ Ορσέλ, δήλωσε ότι θα παραιτηθεί από τα καθήκοντά του λόγω ασθενείας και την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν θα ανανεώσει τη σύμβαση του επικεφαλής της Electricite de France Ανρί Προλιό, αντικαθιστώντας τον με τον πρώην επικεφαλής της Vivendi, Ζαν-Μπερνάρ Λεβί.

(Ημερησία, 25/10/2014)