Γ. Παπαχρήστος - Ελλάδα-Αζερμπαϊτζάν: Στενές επαφές ενεργειακού τύπου

Μπήκε στη ζωή μας για τα καλά εδώ και δυο-τρία χρόνια. Εως τότε το Αζερμπαϊτζάν παρέμενε για εμάς τους Ελληνες μια χώρα στις παρυφές της Ευρώπης, μια χώρα που φλερτάριζε με την ιδέα να αποκτήσει ευρωπαϊκή ταυτότητα, αν και όλα - γεωγραφική θέση, θρησκεία, γλώσσα, ιστορικές καταβολές - την τοποθετούσαν στην Ασία.

Αν μάθαμε περισσότερα γι' αυτήν, όπως για παράδειγμα ότι είναι απλωμένη στις ακτές της Κασπίας Θάλασσας, ότι οι περίπου δέκα εκατομμύρια κάτοικοί της μιλούν ένα γλωσσικό ιδίωμα πολύ κοντά στα τουρκικά, και όπως όλες οι χώρες της περιοχής παράγει και το... εξωτικό για τους Μεσόγειους χαβιάρι, το οφείλουμε ακριβώς στις δυσοίωνες από κάθε άποψη στρατιωτικοπολιτικές εξελίξεις που καθιστούν το θέμα της ενέργειας πρώτη προτεραιότητα.

Γιατί ακριβώς η ενεργειακή κρίση παγκοσμίως, και στην Ευρώπη ειδικότερα, σε συνδυασμό με την κρίση της Ουκρανίας και τις κυρώσεις της Δύσης εις βάρος της Ρωσίας που δίνει την ευκαιρία στη Μόσχα να «παίζει» με τη στρόφιγγα της παροχής φυσικού αερίου στην Ευρώπη, αυτομάτως αναγορεύουν το Αζερμπαϊτζάν σε σημαντικό παράγοντα στα γεωπολιτικά παιχνίδια που εξελίσσονται στην περιοχή μας.

Η χώρα διαθέτει πλούσια κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου στην Κασπία Θάλασσα, και φυσικά δεν έχει καμιά διάθεση να τα κρατήσει για τον εαυτό της - να πουλήσει θέλει και να χρηματοδοτήσει με αυτά μια ανάπτυξη, που τα πρώτα της δείγματα την καθιστούν μοντέλο για όλες τις χώρες που κάποτε ανήκαν στην ομπρέλα της Σοβιετικής Ενωσης.

Ο ΤAP. Κατόπιν ήρθε και η «ιδέα» της κατασκευής ενός αγωγού, του Trans Adriatic Pipeline (TAP), ο οποίος θα παρέκαμπτε τους έως τώρα γνωστούς δρόμους του φυσικού αερίου από τη Ρωσία προς την Ευρώπη και μπήκε για τα καλά στη ζωή μας, αφού ήταν η πρώτη σημαντική επένδυση που θα γινόταν στην Ελλάδα της κρίσης.

Ο ΤΑΡ, όπως ήταν λογικό, έφερε πολύ πιο κοντά τις δύο χώρες, και σε αυτό συνετέλεσαν οι αλλεπάλληλες επισκέψεις σε Αθήνα και Μπακού κυβερνητικών κλιμακίων αλλά και των αρχηγών των δύο χωρών, των πρωθυπουργών κ.λπ. Αποτέλεσμα; Η καχυποψία, ειδικά εκ μέρους των Ελλήνων, για μια χώρα τόσο μακρινή όπου μιλούν «κάτι σαν τουρκικά» έδωσε τη θέση της σε μια θερμή σχέση η οποία προφανώς έχει μέλλον, που εκτείνεται πέρα από την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου ΤΑΡ.

Βρέθηκα στο Αζερμπαϊτζάν πριν από δέκα ημέρες, καλεσμένος στο 4ο Humanitarian Forum, που διοργάνωσε το Ιδρυμα Γκαϊνταρ Αλίγεφ και διευθύνεται από την Πρώτη Κυρία της χώρας Μεχριμπάν Αλίγεβα.

Πήγα με τη βεβαιότητα ότι θα συμμετείχα σε ένα ακόμη συνέδριο με τον γνωστό κορμό των συνεδρίων -ανακοινώσεις, τοποθετήσεις, ερωτήσεις και ενδεχομένως και κάποιες, ελάχιστες ως συνήθως, ενδιαφέρουσες, παρεμβάσεις.

Ούτε ο κατάλογος των συμμετεχόντων, όπου δέσποζαν τα ονόματα μερικών Νομπέλ Οικονομίας (Πίτερ Ντάιαμοντ και Κίντλαντ Φιν) αλλά και Φυσικής (Τζορτζ Σμουτ και Ντέιβιντ Τζόναθαν Γκρος) σε συνδυασμό με την παρουσία ισχυρών προσωπικοτήτων όπως η πρόεδρος του Συμβουλίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας Βαλεντίνα Ματβιένκο, προϊδέαζε για κάτι διαφορετικό. Και πράγματι έτσι εξελίχθηκε το διήμερο συνέδριο.

Το παράδειγμα. Ομως αυτό μου έδωσε την ευκαιρία να διαπιστώσω ότι κάπου εκεί, πιο πέρα από εμάς, στα ανατολικά, όχι πολύ μακριά, 3-4 ώρες με το αεροπλάνο, υπάρχουν λαοί που αναπτύσσονται ταχύτατα, που αξιοποιούν τον φυσικό τους πλούτο προς όφελος των πολιτών τους, και που δεν φοβούνται την ανάπτυξη, δεν έχουν... Συμβούλιο της Επικρατείας ούτε εφευρίσκουν άλλοθι για να την πάνε παραπίσω.

Υπάρχουν ενδεχομένως ενστάσεις γι' αυτό που αναφέρω, αλλά υπάρχει και μια μεγάλη αλήθεια: όταν η ανεξαρτησία σου μετράει μόλις 20 χρόνια, προφανώς θέλεις να κάνεις πράγματα για να προλάβεις τον χρόνο που έχασες.

Κατά τη γνώμη μου, η φυγή προς τα εμπρός του Αζερμπαϊτζάν θα μπορούσε να αποτελέσει key study για πολλούς - και για την Ελλάδα μετά την κρίση.

(Τα Νέα, 10/10/2014)