Ο κεντρικός ρόλος της Ελλάδας στο ενεργειακό μέλλον της Ε.Ε.

Σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν στο πρόσφατο διεθνές συνέδριο που διοργανώθηκε στην Αθήνα από το ESCP Europe Business School και το Greek Energy Forum, η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των ενεργειακών της στόχων για το 2030, παρουσίασε ένα προσχέδιο του οράματος της για τον ενεργειακό κλάδο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τον καθορισμό της ανάπτυξης και των δραστηριοτήτων της εντός των συνόρων της ΕΕ κατά τα επόμενα 15 χρόνια, και όχι μόνο.

Ζητήματα όπως αυτά της ασφάλειας του εφοδιασμού, της ενεργειακής απόδοσης, των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πολλών άλλων, καλύπτονται σε διαφορετικό βαθμό από τους ενεργειακούς στόχους, η σημασία των οποίων έχει τονιστεί από τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις και τη δυναμική της βιομηχανικής αγοράς. 

Η Ελλάδα, μια χώρα που μέχρι τώρα βρισκόταν στο περιθώριο της ενεργειακής πολιτικής, έχει τώρα την ευκαιρία να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στο μέλλον της ενεργειακής βιομηχανίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδιαίτερα, λαμβάνοντας υπόψιν τους τρεις κεντρικούς άξονες για τη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος της ΕΕ και του εφοδιαστικού κινδύνου, τη διαφοροποίηση, την αποδοτικότητα και την ανάπτυξη των ενδογενών πηγών ενέργειας.

Η μεταβολή των μορφών ενέργειας δε σημαίνει μόνο την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ένα υψηλότερο ποσοστό του ενεργειακού μείγματος, ούτε απλά την αύξηση της διαθεσιμότητας του φυσικού αερίου στις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά συνεπάγεται την, πολύ σημαντική, προσαρμογή αυτών των μορφών στην ενεργειακή ζήτηση. Η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών σε βασικούς κλάδους της βιομηχανίας, όπως αυτής της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και των μεταφορών (π.χ. κινούμενα φορτηγά και τρένα από LNG, ηλεκτρικά οχήματα, κλπ.), προκειμένου να κινηθούμε προς καθαρότερες αλλά και φθηνότερες πηγές, θα μπορούσε να επιφέρει σημαντικά οφέλη στην μείωση του κινδύνου του ενεργειακού εφοδιασμού, επιπλέον εκείνων της απόδοσης και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Τα οφέλη από την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης σε μια χώρα εισαγωγής ενέργειας, όπως η Ελλάδα, είναι σαφή. Τα αποτελέσματα από την εξισορρόπηση του εθνικού προϋπολογισμού διατηρώντας παράλληλα υψηλά επίπεδα ενεργειακής ασφάλειας και εμπορικής δραστηριότητας θα γίνουν αισθητά σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ θα πρέπει να διατηρηθούν σε μακροπρόθεσμη βάση.

Ο κίνδυνος του ενεργειακού εφοδιασμού και η εξάρτηση μας από εξωτερικούς προμηθευτές θα μειωθεί μέσω της ανάπτυξης των δικών μας πηγών εφοδιασμού. Η τρέχουσα ανάπτυξη υδρογονανθράκων στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο φαίνεται πολύ ελπιδοφόρα. Η Ελλάδα, λόγω της στρατηγικής γεωγραφικής της θέσης και όντας  το ανατολικότερο σύνορο  της ΕΕ (παρέχοντας τη φυσική πύλη προς τις ΕΕ αγορές), κάνει σημαντικά βήματα με σκοπό να γίνει το επίκεντρο των εξελίξεων αυτών, ως στρατηγικός ενεργειακός κόμβος.

Με την ανάπτυξη στρατηγικών σχεδίων σε όλη την ΕΕ, και κυρίως στην περιοχή της νοτιοανατολικής μεσογείου, περιλαμβανομένων της  εφοδιαστικής υποδομής, της αποθηκευτικής χωρητικότητας και της μετατροπής καυσίμων, μπορούμε να διαχειριστούμε τη διασφάλιση των ενεργειακών αγορών έναντι των διακυμάνσεων της προσφοράς  και των διακυμάνσεων της τιμής. Κίνδυνοι στους οποίους θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, αφού μπορούν να προκύψουν είτε από μεταβολές στις βασικές αρχές της αγοράς είτε από χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία, ειδικά όταν αυξάνεται η ρευστότητα και η ευελιξία των ενεργειακών αγορών, όπως και αναμένεται να γίνει στο άμεσο μέλλον. 

* Δρ. Άγγελος Γκανουτάς-Λεβέντης (CITYPERC, City University London) και Δρ. Κώστας Ανδριοσόπουλος (Αναπληρωτής Καθηγητής, Διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Ενεργειακής Διαχείρισης (Research Centre for Energy Management-RCEM, ESCP Europe Business School). 

(capital.gr, 23/6/2014)