Το δρόμο για ένα giga-scale project ύψους μέχρι και 30 δισ ανοίγει η συμφωνία ΔΕΗ - Amazon - Το αποκλειστικό option της AWS, οι δεσμεύσεις του ελληνικού ομίλου και η Δ.Μακεδονία

Αλλαγή κατηγορίας για τις ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα, αναβάθμιση της Δυτικής Μακεδονίας σε δυνητικό κόμβο ψηφιακών υποδομών και είσοδο της χώρας στον παγκόσμιο χάρτη των γιγαντιαίων data centers και του ΑΙ, συνιστά η διαφαινόμενη συμφωνία της ΔΕΗ με τον αμερικανικό κολοσσό της Amazon.

Δημιουργώντας τις βάσεις για την μεγαλύτερη ίσως επένδυση που έχει ποτέ γίνει στην Ελλάδα, καθώς οι πληροφορίες για την ψηφιακή υποδομή της πρώτης φάσης, μιλούν ακόμη και για 10 δισ, το δεσμευτικό - έχει τη σημασία του - μνημόνιο συνεργασίας συνοδεύεται από πρωτοφανή μεγέθη για τα δεδομένα μιας μικρής χώρας στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.

Τόσο γιατί μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας εξιδεικευμένου προσωπικού και για ένα οικοσύστημα τεχνολογίας, cloud και τεχνητής νοημοσύνης σε μια περιοχή ταυτισμένη επί δεκαετίες με τον λιγνίτη, όσο και λόγω του μηνύματος που στέλνει η απόφαση ενός εκ των 5-6 «tech giants», να επιλέξει την Ελλάδα για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση στην Ευρώπη για giga scale data centers.

Αυτή είναι η ανάγνωση του deal της ΔΕΗ με την Amazon Web Services (AWS), του βραχίονα του αμερικανικού κολοσσού στον τομέα του cloud computing, που μετά από ένα και πλέον χρόνο εξαντλητικών διαπραγματεύσεων, μετουσιώνεται σε ένα δεσμευτικό MoU για την ανάπτυξη μιας επένδυσης, ισχύος 300 MW στο πρώην λιγνιτικό σταθμό του Αγ. Δημητρίου Κοζάνης, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τα τέλη του 2028.

Τα παραπάνω μάλιστα νούμερα θα ωχριούν εφόσον οι δύο εταίροι συμφωνήσουν να περάσουν στην δεύτερη φάση, όπως προβλέπει το κείμενο, δηλαδή στην ανέγερση ενός mega AI campus, υπερτριπλάσιας ισχύος, έως 1 GW και από τα μεγαλύτερα στην Γηραιά Ηπειρο με βάση τα σχέδια που έχουν μέχρι σήμερα ανακοινώσει οι 5 Big Tech (Apple, Microsoft, Google, Amazon και Meta).

Σύμφωνα με τις πληροφορίες σε μια τέτοια περίπτωση θα μιλάμε για τριπλάσια ποσά και για ένα τεχνολογικό project, συνολικής αξίας όσον αφορά το ψηφιακό κομμάτι, ακόμη και στα επίπεδα των 30 δισ ευρώ!

Το αποκλειστικό option 

Τα πράγματα πάντως εκτιμάται ότι θα ανεβάσουν ταχύτητες, καθώς σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το δεσμευτικό μνημόνιο δίνει στην AWS το δικαίωμα της αποκλειστικής option για να προβεί σε μια τέτοια κίνηση, υπό τον όρο όμως ότι θα πρέπει να το εξασκήσει, εντός μερικών μηνών από σήμερα.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι σύντομα, θα ξέρουμε κατά πόσο η συγκεκριμένη συνεργασία θα εξελιχθεί σε μια επένδυση των 1.000 MW, με νούμερα που ζαλίζουν για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με το χώρο των data centers.

Εντούτοις σε αυτά ακριβώς τα επίπεδα κινείται η αξία των δεκάδων χιλιάδων μονάδων επεξεργασίας γραφικών (GPUs) που περιλαμβάνουν τα πολύ μεγάλης κλίμακας σύγχρονα κέντρα δεδομένων, δηλαδή η ψηφιακή υποδομή που παρέχει την απαιτούμενη υπολογιστική ισχύ για την εκπαίδευση και τη λειτουργία εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Τα παραδείγματα πολλά, με πιο πρόσφατο αυτό της Google που ανακοίνωσε προ ημερών ότι θα επενδυσει 13 δισ ευρώ για να επεκτείνει τις εγκαταστάσεις του data center στη Χαμίνα, καθώς και σε περιοχές όπως η Καγιάανι, ο Μούχος και η Βάαλα.

Από την πλευρά της η Microsoft, επενδύει 10 δισ στο data center Sines της Πορτογαλίας, ενώ προ μηνών η AWS ανακοίνωσε πακέτο 33,7 δισ για την περιοχή της Αραγονίας στη Ισπανία, όπου και η βάση της στην ιβιρική.

Πώς επιμερίζονται τα ποσά

Στο ερώτημα τι ποσά θα καταβάλει κάθε ένας από τους δύο εταίρους, η απάντηση φαίνεται να συνοψίζεται στο παρακάτω σχήμα:

1. Το πρώτο κομμάτι, δηλαδή το κατασκευαστικό και ενεργειακό κέλυφος (κτιριακά, ηλεκτρολογική εγκατάσταση, κλπ), αναλαμβάνει πλήρως η ΔΕΗ. Η επένδυση υπολογίζεται γύρω στο 1 δισ ευρώ.

2. Το δεύτερο σκέλος, δηλαδή η ΙΤ υποδομή, (Ethernet καλωδίωση, κλπ) με εκτιμώμενο ύψος επίσης 1 δισ, το καλύπτει η AWS.

3. Το τρίτο και δυσθεώρατο τμήμα, δηλαδή τις μονάδες επεξεργασίας (GPUs), τις οποίες η Amazon προμηθεύεται σε μεγάλο βαθμό από την NVIDIA, η οποία και ελέγχει σχεδόν το 80% της παγκόσμιας αγοράς, το αναλαμβάνει προφανώς η AWS. Στην περίπτωση της αρχικής φάσης του έργου, ισχύος 300 MW, η αξία τους υπολογίζεται σε 10 δισ, ενώ αν αναβαθμιστεί σε 1 GW, ανεβαίνει στα 30 δισ. 

Ποιες είναι οι 4 συμφωνίες ΔΕΗ - AWS

Στον αντίποδα, οι υποχρεώσεις της ΔΕΗ (πέραν του κατασκευαστικού τομέα) συνοψίζονται σε τέσσερις συνολικά συμφωνίες: 

1. Μακροχρόνια ενοικίαση της έκτασης και του κτιρίου στην Amazon

2. Μακροχρόνια προμήθεια πράσινης ενέργειας στον αμερικανικό κολοσσό μέσω μακροχρόνιου συμβολαίου (green PPA). Ο ελληνικός όμιλος διαθέτει στην περιοχή σημαντικό αριθμό μεγάλων φωτοβολταικών.

3. Αδιάλειπτη παροχή ρεύματος 365 ημέρες το χρόνο, γεγονός που αποτελεί προυπόθεση για ένα data center.

4. Και facility management, δηλαδή την ολοκληρωμένη διαχείριση της εγκατάστασης η οποία επίσης θα γίνεται από τη ΔΕΗ.

Αν και το δεσμευτικό MoU απαγορεύει την γνωστοποίηση του ύψους κάθε μιας εκ των παραπάνω συμφωνιών, σημειώνεται ότι η επιχείρηση δρομολογεί στην Δ.Μακεδονία επενδύσεις ύψους 4-5 δισ ευρώ, ένα σημαντικό τμήμα από τις οποίες θα εξυπηρετεί και τις ανάγκες του mega data center.

Εντός του 2028 έτοιμα τα 300 MW, στη πρίζα το 2031 το 1 GW

Το πόσο προχωρημένες είναι οι διεργασίες φαίνεται από το γεγονός ότι η επιχείρηση έχει βάλει εδώ και καιρό μπροστά τα πρώτα στάδια, δηλαδή τον σχεδιασμό και την αδειοδότηση, με την κατασκευή να ξεκινά μέσα στο 2026, την εγκατάσταση να τοποθετείται εντός του 2027 και το έργο να μπαίνει στην πρίζα το 2028.

Οι παραπάνω ημερομηνίες, δηλαδή ότι η ΔΕΗ δεσμεύεται να έχει παραδώσει στην AMS το κτίριο μέχρι τα τέλη του 2028 και εκείνη να το παραλάβει, περιλαμβάνονται και στο κείμενο της συμφωνίας.

Από εκεί και πέρα, εφόσον ο αμερικανικός κολοσσός εξασκήσει το δικαίωμα του και τα δύο μέρη συμφωνήσουν η επένδυση να φτάσει το 1 GW, οι παραδόσεις θα γίνονται σταδιακά. Κάθε χρόνο η ΔΕΗ θα παραδίδει από 300 MW, γεγονός που σημαίνει ότι το πλήρες project θα μπει στην πρίζα στα τέλη του 2031.

Η αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας

Σε μια συγκυρία όπου η ζήτηση στην Ευρώπη για γιγαντιαία data centers επιταχύνεται, τροφοδοτούμενη από την τεχνητή νοημοσύνη, η  ανάπτυξη μιας τόσο μεγάλης υπολογιστικής υποδομής στην Ελλάδα θα της προσδώσει προφανώς ξεχωριστό βάρος στο νέο παγκόσμιο οικοσύστημα του ΑΙ.

Αφ' ης στιγμής το έργο θα μπει στις ράγες και θα πάρει σάρκα και οστά, η Ελλάδα θα αποκτήσει μια μεγάλης κλίμακας υπολογιστική υποδομή για την ανάπτυξη υπηρεσιών cloud και τεχνητής νοημοσύνης, ανεβαίνοντας κλίμακα στον παγκόσμιο χάρτη των data centers και στην φιλοξενία κρίσιμων τεχνολογικών υποδομών.

Οσο για το who is who της AWS αρκεί να παραθέσει κανείς τα οικονομικά της αποτελέσματα. Το 2025 είχε έσοδα 129 δισ δολάρια, δηλαδή 350 εκατ δολάρια την ημέρα, ενώ όλος ο όμιλος της Amazon έφτασε τα 717 δισ δολ, δηλαδή 1,9 δισ δολ την ημέρα.

Η θυγατρική της στο cloud computing συγκαταλέγεται στις κορυφαίες εταιρείες παροχής αντίστοιχων υπηρεσιών παγκοσμίως, προσφέροντας στις επιχειρήσεις ένα ευρύ φάσμα υποδομών και λύσεων ΑΙ, ενώ διατηρεί ήδη παρουσία στην Ελλάδα, με χαρακτηριστικό το Athens Local Zone, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία τον Ιούλιο του 2026. Η υποδομή φέρνει υπηρεσίες cloud πιο κοντά στους τελικούς χρήστες, επιτρέποντας την αποθήκευση και επεξεργασία φόρτων εργασίας εντός της χώρας και παρέχοντας χαμηλότερη καθυστέρηση.

Σημειωτέον ότι η συνεργασία των δύο ομίλων ενδέχεται να επεκταθεί πέρα από την ανάπτυξη του data center, καθώς προτίθενται να εξετάσουν μια πολυετή συνεργασία στους τομείς του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού της ΔΕΗ.