GSI: Σε γαλλικό φόντο πλέον οι προκλήσεις υλοποίησης του έργου - Ποια είναι τα επόμενα βήματα

Κρίσιμες εκκρεμότητες σε καινούργια ωστόσο βάση, μετά την είσοδο της Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI, συνεχίζουν να συνοδεύουν την πορεία ωρίμανσης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου (Great Sea Interconnector) με τις κυριότερες να αποτελούν την γεωπολιτική παράμετρο που σχετίζεται με την στάση της Τουρκίας, καθώς και τις «επιφυλάξεις» της κυπριακής πλευράς που αν και δείχνουν να αμβλύνονται, ωστόσο παραμένουν στο τραπέζι με βασικό επίδικο την βιωσιμότητα του έργου.

Ειδικότερα, η τελευταία εξέλιξη με την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού fund στη μετοχική σύνδεση της εταιρείας ειδικού σκοπού «Great Sea Interconnector» με το εμφατικό 66% ενισχύει έτη περαιτέρω τις προοπτικές του έργου, προσφέροντας πιθανά το αναγκαίο υπόβαθρο να ξεπεραστούν τόσο οι γεωπολιτικές προκλήσεις με την Τουρκία, τελώντας πλέον περισσότερο υπό «ευρωπαϊκή σφραγίδα» όσο και οι αναστολές της κυπριακής πλευράς που αναμένει τα αποτελέσματα της μελέτης δέουσας επιμέλειας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) προκειμένου να αποφανθεί περί της βιωσιμότητας του έργου, πράγμα που με την σειρά του θα καθορίσει και την μετοχική της συμμετοχή στο έργο.

Υπενθυμίζεται ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δεσμευτεί στο πλαίσιο διακρατικής συμφωνίας μεταξύ των τότε Υπουργών Ενέργειας Ελλάδας Θεόδωρου Σκυλακάκη και Κύπρου Γιώργου Παπαναστασίου, ότι θα συμμετάσχει μετοχικό στο έργο με το ποσό των 100 εκατ. ευρώ πράγμα που ωστόσο ενδέχεται να συζητηθεί εκ νέου υπό το φόντο των νέων δεδομένων που συνεπάγεται η παρουσία του γαλλικού επενδυτικού ταμείου στο ΔΣ του Great Sea Interconnector.

Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»

Από την πλευρά της η Τουρκία έχει διακηρύξει κατ’ επανάληψη τόσο με λόγια όσο και με έργα όπως απέδειξε τον Ιούλιο του 2024 με την παρεμπόδιση των ερευνών επί διεθνών υδάτων νοτίως της Κάσου και της Καρπάθου ότι «κανένα έργο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν γίνεται χωρίς την άδεια, συναίνεση ή συμμετοχή της».

Αν και επίσημα η τουρκική πλευρά δεν έχει τοποθετηθεί επί της εξέλιξης πέραν από σειρά δημοσιευμάτων στο τούρκικο τύπο που ακολούθησαν των υπογραφών ανάμεσα στον ΑΔΜΗΕ και την Meridiam, το δόγμα φέρεται να παραμένει ενεργό και μάλιστα σε άμεση συσχέτιση με τις ευρύτερες επιδιώξεις της Τουρκίας στην περιοχή που συμπυκνώνονται στο αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», ξεχωρίζοντας τον εντεινόμενο περιφερειακό ανταγωνισμό με το Ισραήλ.

Υπό αυτό το πρίσμα, η νέα υπόσταση του GSI προσθέτει «πόντους» επί του πεδίου με νέες προοπτικές για την υλοποίηση του έργου, που μένουν ωστόσο να αποδειχθούν στην πράξη μιας και το όλο σκηνικό παραμένει μια δύσκολη και σύνθετη γεωπολιτική εξίσωση τόσο γεωγραφικά όσο και χρονικά, λαμβάνοντας υπόψη τις ανοικτές πολεμικές εστίες στην ευρύτερη περιοχή.

Οι βασικές εκκρεμότητες και τα επόμενα βήματα

Ως γνωστόν, οι έρευνες βυθού κατά μήκος της όδευσης του καλωδίου έχουν ολοκληρωθεί σε ποσοστό περίπου 60% με το υπόλοιπο 40% να αναλαμβάνει να χρηματοδοτήσει η Meridiam βάσει της συμφωνίας που υπεγράφη με τον Έλληνα Διαχειριστή προ ημερών, παρουσία του Πρωθυπουργού της Ελλάδας Κυριάκου Μητσοτάκη.

Σημειώνεται ότι παράλληλα με την συμφωνία με το γαλλικό επενδυτικό fund, υπεγράφη μια ακόμη στρατηγική συμφωνία μεταξύ των ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans με τα τρία μέρη να δεσμεύονται να πράξουν τα δέοντα και ό,τι αναλογεί στο καθένα προκειμένου να επιταχυνθούν οι εργασίες με προτεραιότητα την ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών βυθού.
Από εκεί και πέρα τα υπόλοιπα βήματα αφορούν σε συνάντηση της εταιρείας GSI με τη κυπριακή πλευρά προκειμένου να ξεμπλοκάρει το θέμα της χρηματοδότησης του έργου. Το χρονοδιάγραμμα τοποθετείται παράλληλα με τη διαδικασία έκδοσης των NAVTEX. Απαξ και ο ΑΔΜΗΕ αρχίσει να έχει τα πρώτα έσοδα θα ξεκινήσει να αποπληρώνει και τη Nexans.

Επιπρόσθετα, ως προς το κομμάτι της χρηματοδότησης, υπενθυμίζεται ότι Ελλάδα και Κύπρος έχουν υποβάλει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με την τελευταία να αναμένεται να απαντήσει μέσα στο φθινόπωρο, έχοντας πρώτα ολοκληρώσει την μελέτη δέουσας επιμέλειας που θα προσδιορίσει με τον πλέον επίκαιρο τρόπο τα οικονομικά και τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου. Το αίτημα για χρηματοδότηση ανέρχεται στο 1 δισ. ευρώ όταν το συνολικό κόστος του έργου εκτιμάται περί τα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ.

Έπειτα απομένει η διευθέτηση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων με την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας να μην έχει αναγνωρίσει ως «ανακτήσιμες» το σύνολο των δαπανών που έχει καταβάλει ο ΑΔΜΗΕ και κανονικά θα πρέπει να πάρει πίσω. Οι εν λόγω δαπάνες φτάνουν τα 251 εκατ. ευρώ με τις μέχρι τώρα αποφάσεις της ΡΑΕΚ να χαρακτηρίζουν ανακτήσιμα μόνο τα 82 εκατ. ευρώ με τα υπόλοιπα να συνδέονται με έτερα ζητήματα που παραμένουν σε εκκρεμότητα. Τέλος η λίστα με τις επόμενες κινήσεις περιλαμβάνει την μεταβίβαση στην εταιρεία του GSI του ρόλου του project promoter, όπως προβλέπεται σχετικά από την συμφωνία με την Meridiam ενώ θα πρέπει να υπάρξει και σχετική έγκριση από την Κομισιόν. Σήμερα ο ΑΔΜΗΕ είναι project promoter του έργου.

Αίτημα επένδυσης για το κομμάτι Κύπρος - Ισραήλ

Σε μια παράλληλη εξέλιξη που έρχεται να ενισχύσει περαιτέρω την προοπτική του έργου ως στρατηγικό έργο στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ο ΑΔΜΗΕ, ως φορέας υλοποίησης του έργου Great Sea Interconnector (GSI) προχώρησε στην υποβολή αιτήματος επένδυσης (Investment request) προς τις Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ για το κομμάτι της διασύνδεσης Κύπρου – Ισραήλ. Σύμφωνα με κύκλους του διαχειριστή, η νέα αυτή εξέλιξη εντάσσεται στη σταθερή στρατηγική της ελληνικής κυβέρνησης για την προώθηση του Great Sea Interconnector ως έργου ιδιαίτερης γεωπολιτικής και ενεργειακής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ευρώπη.

Το επενδυτικό αίτημα για τη διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ αποτελεί το απαραίτητο επόμενο βήμα, βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου, για την υλοποίηση του έργου, σε συνέχεια της ολοκλήρωσης των απαιτούμενων μελετών κόστους-οφέλους (CBA) και της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους (CBCA).

Η υποβολή του αιτήματος επένδυσης αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης από τις αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ, προκειμένου για τη λήψη κοινής απόφασης σχετικά με την κατανομή κόστους -ανάμεσα στις δύο χώρες- το οποίο θα ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων του έργου.

Ο GSI, που αποτελεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα έχει ονομαστική ικανότητα μεταφοράς 1.000 MW και θα αποτελείται από διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος (HVDC) τάσης 500 kV. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το σημείο σύνδεσης του καλωδιακού συστήματος στην πλευρά της Κύπρου θα είναι ο Σταθμός Μετατροπής που θα αναπτυχθεί στην Κοφίνου ενώ στην πλευρά του Ισραήλ ο αντίστοιχος Σταθμός Μετατροπής θα κατασκευαστεί στην περιοχή της Hadera.

Το σκέλος της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ θα έχει υπεράκτιο μήκος περίπου 324 χλμ., με το βάθος πόντισης να κυμαίνεται μεταξύ 2.200 και 2.400 μ. Η διασύνδεση θα παρέχει τη δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντας την αντιστροφή της κατεύθυνσης ροής ισχύος.

(Αναδημοσίευση από το insider.gr)