Τετραμερής για το καλώδιο αύριο στη Λευκωσία με Γιόργκενσεν - Παπασταύρου - Δαμιανό και Τσακίρη (ΕΤΕπ) - Στο επίκεντρο το αίτημα των δύο κυβερνήσεων για χρηματοδότηση - Εν αναμονή έναρξης του due diligence

Στη Λευκωσία μεταφέρονται οι εξελίξεις για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου, όπου αύριο θα έχουν εκτός απροόπτου συνάντηση για το θέμα ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, με τους υπ. Ενέργειας των δύο χωρών, Σταύρο Παπασταύρου και Μιχάλη Δαμιανό, παρουσία και του Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Γιάννη Τσακίρη.

Η συνάντηση, στην οποία θα παραστεί και ο επικεφαλης του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης θα πραγματοποιηθεί στο περιθώριο του άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, το οποίο διεξάγεται στις 12 και 13 Μαΐου στην κυπριακή πρωτεύουσα, και θα επικεντρωθεί προφανώς στη τελευταία εξέλιξη γύρω από το καλώδιο, που αφορά το κοινό αίτημα Αθήνας και Λευκωσίας προς την ΕΤΕπ για χρηματοδότηση του GSI.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η ΕΤΕπ αναμένει το επίσημο αίτημα από τον ΑΔΜΗΕ - κάτι που προφανώς θα γίνει κατόπιν σχετικής έγκρισης από τη κυβέρνηση - ώστε να ξεκινήσει το due diligence, το οποίο εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου έξι έως επτά μήνες. Από το αποτέλεσμά του θα εξαρτηθεί και το τελικό ύψος της πιθανής χρηματοδότησης, γεγονός που καθιστά πρόωρες οποιεσδήποτε αναφορές και εκτιμήσεις για συγκεκριμένα ποσά.

Τη συνάντηση φέρεται να ζήτησε ο ίδιος ο Επίτροπος και η παρουσία του αντιπροέδρου της ΕΤΕπ - που θα βρίσκεται στη Λευκωσία με αντικείμενο το πρόγραμμα “Affordable and Sustainable Housing” - δημιουργεί την ευκαιρία για συντονισμό όλων των εμπλεκομένων γύρω από το έργο, ειδικά μετά το αίτημα των δύο χωρών προς την τράπεζα που υποδηλώνει τη σαφή τους βούληση να προχωρήσει, έπειτα από ένα και πλέον χρόνο πλήρους ακινησίας.

Σημειωτέον ότι ο Δανός Επίτροπος ήταν από τους πρώτους που είχαν επισημάνει δημοσίως ότι δεν χρειάζεται νέα μελέτη βιωσιμότητας για το project - όπως επέμενε μέχρι πρότινος η κυπριακή πλευρά - καθώς αυτή έχει ήδη γίνει εδώ και πολύ καιρό, όταν η ηλεκτρική διασύνδεση εντάχθηκε για πρώτη φορά στη λίστα των Εργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI/PMI).

Ταυτόχρονα, η τετραμερής θα αποτελέσει και ένα καλό τεστ για να φανεί κατά πόσο η κίνηση του κύπριου υπουργού Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανού, να αιτηθεί στην ΕΤΕπ τη δανειοδότηση του έργου, από κοινού με τον έλληνα ομολόγο του, σημαίνει πράγματι τη πολιτική επαναδέσμευση της Λευκωσίας στο GSI.

Την αυριανή συνάντηση "φωτογράφισε" υπό μια έννοια κατά την ομιλία του το Σάββατο στο προσυνέδριο της ΝΔ στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Παπασταύρου, που αναφέρθηκε στην ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου λέγοντας "να μην έχει κανείς καμία αμφιβολία, εργαζόμαστε συστηματικά και αποφασιστικά για να τερματίσουμε τον ενεργειακό αποκλεισμό της Κύπρου”.

Το γεγονός ότι οι δύο κυβερνήσεις απευθύνθηκαν στην ΕΤΕπ, ενισχύει όπως έχει γράψει το Energypress, τις πιθανότητες να κλείσει ένα κεφάλαιο μόνιμης αμφισβήτησης, κριτικής και τριβών για το project, καθώς η τράπεζα είναι ένας θεσμικός παράγοντας του οποίου η αξιοπιστία δεν αμφισβητείται.

Και έχει κάθε λόγο να διεξάγει μια μελέτη απόλυτα αντικειμενική και ισορροπημένη για το GSI, καθώς βάσει αυτής θα βγάλει πιθανώς στη συνέχεια και κεφάλαια από τα ταμεία της για να το δανειοδοτήσει. Η διαφορά σε σχέση με την εκπόνηση μιας μελέτης από έναν ξένο οίκο, είναι προφανής.

Εφόσον μάλιστα το due diligence της Ευρωπαικής Τράπεζας Επενδύσεων εισηγηθεί μια σειρά από βελτιώσεις στα τεχνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά του έργου, τότε ουδείς μπορεί να αποκλείσει να εμφανιστούν στο προσκήνιο και άλλοι ενδιαφερόμενοι, πέραν της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η απάντηση Γιόργκενσεν στο Μανίατη για το καλώδιο του ψευδοκράτους

Το τάιμινγκ της συνάντησης και η παρουσία Γιόργκενσεν στη Λευκωσία συμπίπτουν με την απάντηση που έδωσε τη Παρασκευή ο Επίτροπος στην ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και Αντιπρόεδρο των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών Γιάννη Μανιάτη σχετικά με το καλώδιο του ψευδοκράτους.

Σε συνέχεια του πρόσφατου μπλόκου από τον Ευρωπαϊκό Σύνδεσμο των Διαχειριστών Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E), ο Γιόργκενσεν, διαψεύδοντας τους ισχυρισμούς του ψευδοκράτους, αναφέρει ότι η διασύνδεση Τουρκίας – Κατεχομένων “δεν έχει καθεστώς έργου αμοιβαίου ενδιαφέροντος και δεν μπορεί να επωφεληθεί από χρηματοδότηση της ΕΕ”.

Και σημειώνει ότι “η Επιτροπή, στην έκθεσή της το 2025 για τη διεύρυνση, εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με το προαναφερθέν έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής κοινότητας”, προσθέτοντας ότι “το εν λόγω έργο διασύνδεσης δεν περιλαμβάνεται στο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης δικτύων του 2026”.

Στη πράξη η απάντηση Γιόργκενσεν αποτελεί το πιο επίσημο “όχι” στη προσπάθεια της τουρκοκυπριακής πλευράς να πάρει ευρωπαϊκή σφραγίδα το σχέδιο διασύνδεσης με τα Κατεχόμενα, πίσω από την οποία βρίσκεται ο τούρκος Διαχειριστής (TEİAŞ), ο οποίος συμμετέχει με ρόλο παρατηρητή στον ENTSO -E.

Μάλιστα ο Επίτροπος κατονομάζει τον τούρκο Διαχειριστή και αφήνει αιχμές για τη στάση του, λέγοντας ότι “στο πλαίσιο της συμφωνίας συμμετοχής με ιδιότητα παρατηρητή στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-e), η τουρκική TEİAŞ δεσμεύτηκε να διασφαλίσει τη συνεργασία με όλους τους ευρωπαϊκούς Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς σε πανευρωπαϊκό, περιφερειακό και διμερές επίπεδο. Η εκπλήρωση της απαίτησης αυτής, συνεπάγεται ότι η διαδικασία ανάπτυξης κάθε τύπου διασύνδεσης πραγματοποιείται με τη συγκατάθεση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Κύπρου που έχει πιστοποιηθεί για τη νήσο της Κύπρου βάσει του δικαίου της ΕΕ”. 

Τουρκικός νόμος για δικαιοδοσία σε αμφισβητούμενες περιοχές

Το τάιμινγκ του άτυπου συμβουλίου έχει τη σημασία του γιατί πέραν της ατζέντας που περιλαμβάνει την πρόσφατη εργαλειοθήκη της Κομισιόν “AccelerateEU για Προσιτή και Ασφαλή Ενέργεια”, το ρόλο της αποθήκευσης (μπαταρίες) και του φυσικού αερίου μετά το 2030, θα συζητηθεί και έγγραφο της κυπριακής Προεδρίας για τη σημασία της ανάπτυξης των εγχώριων πόρων στους υδρογονανθράκες και την ανάγκη να καθιερωθούν κίνητρα σε ευρωπαικό επίπεδο.

Το θέμα που ενδιαφέρει άμεσα τη Κύπρο ως μια από τις χώρες της ΕΕ με τα μεγαλύτερα διαπιστωμένα κοιτάσματα συμπίπτει με ένα νέο μπαράζ τουρκικών προκλήσεων. Τη περασμένη εβδομάδα η Τουρκία με επιστολή στον ΟΗΕ, επιχειρεί να αμφισβητήσει τη συμφωνία της Κύπρου με την Αίγυπτο, η οποία υπεγράφη στις 30 Μαρτίου και αφορά το πλαίσιο συνεργασίας των δύο χωρών για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ.

Τη περασμένη επίσης εβδομάδα, το Bloomberg αποκάλυψε ότι η Άγκυρα ετοιμάζεται να καταθέσει νομοσχέδιο στο κοινοβούλιο για τη διεκδίκηση θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε αμφισβητούμενες περιοχές του Αιγαίου και της Μεσογείου, διακινδυνεύοντας την κλιμάκωση των εντάσεων σε μια περιοχή με υφιστάμενα και δυνητικά κοιτάσματα φυσικού αερίου, που σημαίνει ότι εκτός από αυτά της κυπριακής ΑΟΖ, θα μπορούσε να αφορά και "μπλοκς" στο πλαίσιο του ελληνικού προγράμματος ερευνών.