Κρήτη: Παρατείνεται μέχρι τον Οκτώβριο του 2026 το υβριδικό μοντέλο, για να εγκριθεί ο μηχανισμός ψυχρής εφεδρείας – Μέσω των δύο διασυνδέσεων ηλεκτροδοτείται ήδη το νησί

Την παράταση μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2026 του υβριδικού μοντέλου συμμετοχής του συστήματος της Κρήτης στις αγορές του Target Model, επισφράγισε με απόφασή της η ΡΑΑΕΥ, με σκοπό να υπάρξει χρόνος για να εγκριθεί μέχρι τότε μηχανισμός ψυχρής εφεδρείας εκτάκτων αναγκών για τις συμβατικές μονάδες του νησιού.

Υπενθυμίζεται ότι η συγκεκριμένη λύση είχε προκριθεί από τους εμπλεκόμενους φορείς, καθώς ο μηχανισμός δεν ήταν έτοιμος να ενεργοποιηθεί στο τέλος του 2025, όπως προγραμματιζόταν αρχικά. Για την ακρίβεια, με την απόφασή της η Ρυθμιστική Αρχή ορίζει την 1η Οκτωβρίου 2026 ως «δήλη ημέρα» έναρξης της εμπορικής λειτουργίας της διασύνδεσης Κρήτη-Αττική – έναρξη που αποτελεί προϋπόθεση για την πλήρη ένταξη του νησιού στο διασυνδεδεμένο σύστημα. Επομένως, το μόνο που απομένει πλέον τυπικά είναι να προχωρήσει σε νομοθετική ρύθμιση το ΥΠΕΝ, για την παράταση του υβριδικού μοντέλου. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι, έπειτα από την ολοκλήρωση όλων των δοκιμών, η «μεγάλη» διασύνδεση βρίσκεται σε κανονική λειτουργία (λειτουργώντας στο μέγιστο της δυναμικότητάς της) από το δεύτερο 15νθημερο του Δεκεμβρίου. Ως συνέπεια, σε συνδυασμό με το Κρήτη-Πελοπόννησος, από τότε καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες για ρεύμα του νησιού – χωρίς τη συμμετοχή του τοπικού ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού. Αυτό σημαίνει πως, από την πλευρά του ΑΔΜΗΕ, η «δήλη ημέρα» έναρξης της εμπορικής λειτουργίας του Κρήτη-Αττική θα μπορούσε να οριστεί στις 31 Δεκεμβρίου 2025.

«Στον αέρα» ειδάλλως οι τοπικές μονάδες

Ωστόσο, όπως έχει γράψει το energypress, η πλήρης ένταξη του νησιού στο διασυνδεδεμένο σύστημα θα άφηνε «στον αέρα» τη λειτουργία των τοπικών πετρελαϊκών μονάδων – οι οποίες είναι απαραίτητο να παραμείνουν σε επιφυλακή στο νησί, για να καλύπτουν τη ζήτηση κατά κύριο λόγο σε περίπτωση βλάβης στις διασυνδέσεις.

Μία από τις βασικές παρενέργειες είναι ότι, χωρίς εγκεκριμένο μηχανισμό ψυχρής εφεδρείας, οι περιβαλλοντικές προδιαγραφές των πετρελαϊκών σταθμών δεν θα επέτρεπαν τη λειτουργία τους στο νησί – δηλαδή στο διασυνδεδεμένο σύστημα. Με την έγκριση του μηχανισμού, όσες μονάδες ενταχθούν σε αυτόν θα υπόκεινται σε πιο χαλαρά περιβαλλοντικά όρια, τα οποία οι τοπικοί σταθμοί ικανοποιούν.

Παράλληλα, στις αρχές του 2026 λήγει το καθεστώς παρέκκλισης από τα όρια βιομηχανικών εκπομπών για τις μονάδες στο νησί. Επομένως, όσες μονάδες δεν προστέθηκαν πρόσφατα στην Κρήτη, ή δεν έχουν αναβαθμιστεί, δεν θα μπορούν κανονικά να παραμείνουν σε μόνιμη λειτουργία.

Κανονικά το όφελος στις ΥΚΩ

Την ίδια στιγμή, η εκπνοή του υβριδικού μοντέλου θα σήμαινε ότι από τις αρχές του 2026 θα στερούνταν αποζημίωσης, μέχρι να πάρει το «πράσινο φως» το πλαίσιο στήριξης. Αντίθετα, στο υβριδικό μοντέλο προβλέπεται αμοιβή των μονάδων, για το έξτρα κόστος λειτουργίας στο ημι-αυτόνομο σύστημα της Κρήτης. Επομένως, με την παράταση του ημι-αυτόνομου καθεστώτος, δεν θα μηδενιστούν τα έσοδα των μονάδων στο μεσοδιάστημα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μετάθεση της εμπορικής «πρεμιέρας» της «μεγάλης» διασύνδεσης δεν επηρεάζει το όφελος στις ΥΚΩ, το οποίο έχει ξεκινήσει από το δεύτερο 15νθημερο Δεκεμβρίου, με την έναρξη της κανονικής λειτουργίας του έργου. Κι αυτό γιατί πλέον οι τοπικές μονάδες «εκτοπίζονται» πλήρως από την αγορά, με συνέπεια να «τρέχει» ήδη η μείωση του κόστους ηλεκτροδότησης του νησιού.

Υπενθυμίζεται ότι από τις διαβουλεύσεις των αρμόδιων φορέων έχει προκριθεί η διατήρηση ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού συνολικής ισχύος 500 Μεγαβάτ στο νησί. Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, από τις μελέτες που έχουν διενεργηθεί αποτυπώνεται ότι είναι εφικτή η ηλεκτρική τροφοδότηση της Κρήτης χωρίς την υποχρεωτική λειτουργία (must-run) θερμικών μονάδων, εφόσον είναι πλήρως διαθέσιμες και οι δύο διασυνδέσεις. Υπό αυτές τις συνθήκες, η κάλυψη της ζήτησης του νησιού μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις εισαγωγές μέσω των διασυνδέσεων, την τοπική ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ και τη λειτουργία συστημάτων αποθήκευσης.

Το εκτιμώμενο κόστος διατήρησης της αναγκαίας εφεδρείας δυναμικού ηλεκτροπαραγωγής για έκτακτες ανάγκες («ψυχρή εφεδρεία») εκτιμάται μεταξύ 40-60 εκατ. ευρώ ετησίως μέχρι και το 2035. Η πλήρης διασύνδεση της Κρήτης με το δίκτυο μεταφοράς της ηπειρωτικής χώρας  θα «μεταφραστεί» σε όφελος για όλους τους καταναλωτές, από την εξοικονόμηση των ΥΚΩ, της τάξης των 400-600 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο. Από το όφελος αυτό έχει αφαιρεθεί το κόστος για την ψυχρή εφεδρεία.