Ανασκόπηση: Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου βρέθηκε στο «μάτι του κυκλώνα» με το οριστικό ναυάγιο να αποτελεί ορατό κίνδυνο

Το 2025 αποτέλεσε μία από τις πλέον κρίσιμες χρονιές για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector (GSI), καθώς οι εξελίξεις ανέδειξαν με εμφατικό τρόπο τις γεωπολιτικές, χρηματοδοτικές και θεσμικές προκλήσεις, φτάνοντας στο σημείο να μιλάμε πλέον για “ένα άλλο έργο” σε σχέση με τα όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.
Σε συνέχεια των γεγονότων που είχαν μεσολαβήσει το καλοκαίρι του 2024 κατά την διενέργεια των ερευνών ανοικτά της Κάσου (σε διεθνή ύδατα) και επαναλήφθηκαν εντός του έτους  στην περιοχή (δείτε ενδεικτικά εδώ, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ), η διασύνδεση βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων πολιτικών και δημόσιων αντιπαραθέσεων, όπου βασικό σημείο τριβής αποτέλεσε η στάση της κυπριακής πλευράς.

Η τελευταία θέτει, καταφανώς πλέον, ερωτηματικά ως προς την βιωσιμότητα του έργου ( δηλώσεις Υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού εδώ και εδώ) υπό το βάρος του γεωπολιτικού κινδύνου που έχει καταλήξει να διατηρεί σταθερά “δεμένα” τα πλοία, μη σημειώνοντας καμία πρόοδο στις έρευνες βυθού. Οι καθυστερήσεις σε συνδυασμό με το πάγωμα πληρωμών προς τον ΑΔΜΗΕ και ακολούθως του ΑΔΜΗΕ προς την Nexans δημιούργησε το “τέλειο αδιέξοδο” με το ενδεχόμενο “ναυαγίου” να διατηρείται σταθερά στο προσκήνιο παρά τις όποιες εξελίξεις μεσολάβησαν όλο το προηγούμενο διάστημα. 

Η αδυναμία εξασφάλισης των συμφωνημένων εκταμιεύσεων ανέδειξε τις ενδοκυπριακές πολιτικές αντιστάσεις, που αν και υποχώρησαν σε μια πορεία από το προσκήνιο, εντούτοις, διατηρούν και τροφοδοτούν την αμφίσημη στάση της κυπριακής κυβέρνησης. Σε μια τελευταία εξέλιξη, η Κυπριακή Βουλή απέρριψε τροπολογία βουλευτών της αντιπολίτευσης (δείτε εδώ και εδώ) που ζητούσαν να παγώσουν τα 54 εκατ. ευρώ που έχουν δεσμευθεί από το Υπουργείο Οικονομικών για το καλώδιο, χωρίς ωστόσο αυτό να συνιστά και “στροφή” ή “τομή” στην εξέλιξη των πραγμάτων. Την εικόνα συμπληρώνουν οι δηλώσεις του νέου Υπουργού Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλη Δαμιανού περί συνέχισης του έργου με επίλυση των εκκρεμοτήτων, ωστόσο, η “αποπομπή” του πρώην Υπουργού Ενέργειας Γιώργου Παπαναστασίου “διαβάζεται” ως “κακή εξέλιξη”.

Σημειώνεται ότι το έργο έχει πλέον βρεθεί σε τροχιά σχεδόν “ολικής” αναθεώρησης μετά την συμφωνία Μητσοτάκη-Χριστοδουλίδη για επικαιροποίηση των τεχνικών και οικονομικών στοιχείων της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου (δείτε εδώ και εδώ), πράγμα που σημαίνει, μεταξύ άλλων, αναγνωρίζει “ερωτηματικά” ως προς την βιωσιμότητα του έργου. Το θέμα περιπλέκεται περαιτέρω με την στάση της Κομισιόν και τον Επίτροπο Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν να δηλώνει ότι δεν προκύπτει ανάγκη για κάτι τέτοιο, καθώς ως έργο PCI, έχει επιβεβαιωθεί η βιωσιμότητα του έργου και δεν προκύπτει ανάγκη αναθεώρησης ακόμη κι αν τα σχετικά μεγέθη έχουν αλλάξει στην πορεία του χρόνου λόγω ευρύτερων γεωπολιτικών και οικονομικών εξελίξεων που ενδεχόμενο έχουν επηρεάσει το συνολικό κόστος του έργου. Σε κάθε περίπτωση, το “τέλμα” παραμένει χωρίς κανείς να γνωρίζει “τι μέλλει γενέσθαι” από εδώ και στο εξής, παρά τις όποιες συναντήσεις έχουν γίνει έως και ανώτατο πολιτικό επίπεδο και με την άμεση εμπλοκή της Κομισιόν. 

Υπενθυμίζεται ότι “θρυαλλίδα” για την εξέλιξη της κατάστασης αποτέλεσε η απόφαση του ΑΔΜΗΕ να προχωρήσει σε πάγωμα των πληρωμών προς τη Nexans, ανάδοχο κατασκευής του υποβρύχιου καλωδίου. Η γαλλική εταιρεία διατήρησε μεν «ζωντανή» τη σύμβαση με τον ΑΔΜΗΕ, ωστόσο επέλεξε να μην προχωρήσει περαιτέρω την κατασκευή, εν αναμονή ξεκάθαρων αποφάσεων για τη χρηματοδότηση, μετρώντας την ίδια στιγμή σοβαρές απώλειες στην μετοχή της σε απόρροια της φημολογίας περί “ναυαγίου”. 

Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι πρόσφατη ανάλυση της BNP Paribas Exane επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι ένα ενδεχόμενο ναυάγιο του έργου θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια έως και 6% των λειτουργικών της κερδών (EBIT), αφήνοντας τον όμιλο με μεγάλο απόθεμα μη αξιοποιήσιμων καλωδίων και επιβραδύνοντας την αναμενόμενη αύξηση κερδών μετά το 2026.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το θέμα του GSI διατηρεί συνάμα ισχυρή οικονομική διάσταση για τον ΑΔΜΗΕ με τον Έλληνα Διαχειριστή να έχει προχωρήσει σε σημαντικές δαπάνες κεφαλαίου για το έργο, χωρίς να έχει εισπράξει αναλόγως και σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα, πράγμα που έρχεται να συμπληρώσει μια συνολικότερη προβληματική ταμειακή εικόνα που καταλήγει στα σενάρια Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου προκειμένου να προκύψουν οι αναγκαίοι πόροι που θα χρηματοδοτήσουν εν συνόλω το επενδυτικό σχέδιο του Διαχειριστή.
Υπενθυμίζεται ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου έχει ενταχθεί στην λίστα των έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος της ΕΕ, έχοντας κατοχυρώσει χρηματοδότηση - την υψηλότερη για έργο PCI - της τάξης των 657 εκατ. ευρώ ενώ συνιστά μία από τις 8 ενεργειακές λεωφόρους που παρουσίασε τον Δεκέμβριο η Κομισιόν στα πλαίσια του “Grids Package”. 

Συνολικά, το 2025 κατέγραψε την πιο δύσκολη φάση για το έργο της διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, με το Great Sea Interconnector να κινείται ανάμεσα στη στρατηγική του σημασία και στον ορατό κίνδυνο ενός οριστικού ναυαγίου, εάν δεν αρθούν τα πολιτικά και χρηματοδοτικά αδιέξοδα.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στην ανασκόπηση του energypress με τις 10 σημαντικότερες εξελίξεις του 2025