Grid package: φιλί της ζωής στο GSI από το πακέτο για τα δίκτυα της Κομισιόν

Η Κομισιόν παρουσίασε το πιο φιλόδοξο πακέτο μεταρρύθμισης των ευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων των τελευταίων δεκαετιών, το European Grids Package, ανοίγοντας τον δρόμο για ταχύτερες αδειοδοτήσεις, διαφανή κατανομή κόστους και μια νέα, πιο κεντρικά συντονισμένη διαδικασία σχεδιασμού των ευρωπαϊκών υποδομών. Για την Ελλάδα, όμως, η σημαντικότερη είδηση βρίσκεται αλλού: το έργο Great Sea Interconnector (GSI) λαμβάνει πλέον επίσημο ευρωπαϊκό “φιλί ζωής”, εντασσόμενο στις οκτώ εμβληματικές Energy Highways που αποκτούν άμεση πολιτική και χρηματοδοτική προτεραιότητα.

 

Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή καθιστά σαφές ότι το έργο αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα για την ενεργειακή θωράκιση της Ανατολικής Μεσογείου και την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης. Σε μια περίοδο όπου η Λευκωσία στέλνει αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με το μέλλον του έργου, η ευρωπαϊκή σφραγίδα υψηλής προτεραιότητας λειτουργεί ως καταλύτης για την αποφυγή νέων καθυστερήσεων ή ανατροπών.

 

 

Το Great Sea Interconnector –το έργο που θα συνδέσει ηλεκτρικά την Κύπρο με την Κρήτη και μέσω αυτής με την Ευρώπη– χαρακτηρίζεται πλέον από τις Βρυξέλλες ως μία από τις οκτώ «λεωφόρους ενέργειας» που πρέπει να ολοκληρωθούν άμεσα. Το σήμα αυτό σημαίνει:

• άμεση ευρωπαϊκή πολιτική εποπτεία,

• ενισχυμένη χρηματοδότηση μέσω CEF,

• παρέμβαση της Επιτροπής σε περίπτωση νέων διοικητικών ή πολιτικών εμποδίων,

• προτεραιοποίηση στο πλαίσιο των περιφερειακών ομάδων υψηλού επιπέδου της ΕΕ.

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι πρότινος το έργο είχε εισέλθει σε «γκρίζα ζώνη», λόγω των διαφορετικών προσεγγίσεων εντός της κυπριακής κυβέρνησης. Η αναβάθμισή του σε Energy Highway το μεταφέρει πλέον στην «κόκκινη κατηγορία» των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, περιορίζοντας το margin για οπισθοχωρήσεις.

 

 

 

Το Grids Package εισάγει μια εντελώς νέα φιλοσοφία για τα δίκτυα της ΕΕ. Με βάση τα στοιχεία της Επιτροπής, 45% των αναγκών διασυνοριακής μεταφορικής ικανότητας παραμένουν ακάλυπτες, ενώ το κόστος συμφόρησης έφτασε τα €5,2 δισ. το 2022, με τάση να πενταπλασιαστεί έως το 2030 εάν δεν γίνουν νέες επενδύσεις. Παράλληλα, έως και 310 TWh ανανεώσιμης ενέργειας κινδυνεύουν να χαθούν έως το 2040 λόγω έλλειψης δικτύων.

 

Το πακέτο προβλέπει:

• συντονισμένο ευρωπαϊκό σχεδιασμό δικτύων ανά τετραετία,

• επιτάχυνση αδειοδοτήσεων με υποχρεωτικές προθεσμίες και ψηφιοποίηση,

• δίκαιη κατανομή κόστους σε έργα με διασυνοριακά οφέλη,

• ενίσχυση της ασφάλειας και ανθεκτικότητας δικτύων,

• ενίσχυση χρηματοδότησης με πενταπλασιασμό του CEF–Energy.

 

Για την Ελλάδα, η νέα προσέγγιση μεταφράζεται σε:

• γρηγορότερη υλοποίηση των μεγάλων έργων ΑΔΜΗΕ,

• ισχυρότερο πλαίσιο στήριξης για τις διασυνδέσεις νησιών,

• δυνατότητα αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων για αναβαθμίσεις υποδομών υψηλής τάσης,

• αυξημένη διασύνδεση που σταθεροποιεί τη χονδρεμπορική αγορά και ενισχύει την απορρόφηση ΑΠΕ.

 

 

Πέρα από το GSI, η Ελλάδα αποκτά κεντρικό ρόλο και σε άλλους πυλώνες των Energy Highways:

 

 

Η αντιστροφή ροής του αγωγού καθιστά την Ελλάδα κόμβο εισαγωγής και διαμετακόμισης φυσικού αερίου προς:

• Βουλγαρία

• Ρουμανία

• Μολδαβία

• Ουκρανία

 

Η κίνηση αυτή συνδέεται άμεσα με την ευρωπαϊκή στρατηγική για διαφοροποίηση πηγών και με την αυξανόμενη σημασία των ελληνικών FSRU (Αλεξανδρούπολη, Ρεβυθούσα, Κόρινθος).

 

 

Η περιοχή χαρακτηρίζεται από χαμηλό επίπεδο διασυνδεσιμότητας και υψηλή μεταβλητότητα τιμών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι βελτιωμένες διασυνδέσεις μπορούν να μειώσουν το συνολικό ενεργειακό κόστος στην περιοχή και ταυτόχρονα να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα του συστήματος.

 

Η Ελλάδα, λόγω θέσης και υφιστάμενων έργων με Βουλγαρία, Βόρεια Μακεδονία και Ιταλία, τοποθετείται στο επίκεντρο αυτού του νέου περιφερειακού σχεδιασμού.

 

 

 

Το Grids Package θεσπίζει για πρώτη φορά:

• χρονικά όρια για όλες τις αδειοδοτήσεις,

• σιωπηρή έγκριση αν δεν υπάρξει απάντηση εντός προθεσμιών,

• απλοποίηση για repowering ΑΠΕ, αναβαθμίσεις δικτύων και έργα χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος,

• υποχρεωτική ψηφιοποίηση των διαδικασιών.

 

Για την Ελλάδα, όπου οι διαδικασίες για έργα δικτύου συχνά υπερβαίνουν την πενταετία, οι αλλαγές αυτές μπορούν να ξεμπλοκάρουν κρίσιμες επενδύσεις και να επιτρέψουν πιο γρήγορη απορρόφηση πόρων από το CEF και το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.