Η γεωπολιτική αστάθεια και ο αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή και ελληνική βιομηχανία πλαστικών

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία πλαστικών εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης γεωοικονομικής ρευστότητας, καλούμενη να ανταποκριθεί σε τρεις προκλήσεις στρατηγικού χαρακτήρα:

• Τη συρρίκνωση του ευρωπαϊκού αποτυπώματος στο παγκόσμιο εμπορικό ισοζύγιο, 
• Τη διαρκή υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας έναντι τρίτων χωρών και 
• Την κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αιχμή του δόρατος την επιβολή δασμών σε κρίσιμες πρώτες ύλες και βιομηχανικά προϊόντα.

Σε αυτό το ήδη σύνθετο περιβάλλον, οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή επιτείνουν τη ρευστότητα, διαταράσσοντας εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς και ενισχύοντας την αστάθεια στην πρόσβαση σε βασικά υλικά.

Από το 2012, η Κίνα κατέχει τον ρόλο του μεγαλύτερου εμπορικού εταίρου διεθνώς, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχύσει τη θέση τους σε επίπεδο παραγωγικότητας και τεχνολογικής καινοτομίας. 

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Plastics Europe, το μερίδιο της Ε.Ε. στην παγκόσμια παραγωγή πλαστικών βαίνει μειούμενο, ενώ για πρώτη φορά μετά το 2018 καταγράφεται πτώση όχι μόνο της παραγωγής πρωτογενών πολυμερών αλλά και των ανακυκλωμένων υλικών. 

Πρόκειται για εξέλιξη που απειλεί να εκτροχιάσει την υλοποίηση του “Plastics Transition Roadmap”, του ευρωπαϊκού σχεδίου πράσινης μετάβασης του κλάδου.

Παρά την προσωρινή αναστολή εφαρμογής των δασμών που είχε εξαγγείλει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αβεβαιότητα κυριαρχεί στον κλάδο των πλαστικών. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξετάσει την επιβολή δασμών στις εισαγωγές πολυμερών από τις ΗΠΑ προκαλεί έντονο προβληματισμό στον κλάδο. Σύμφωνα με την EuPC, «οι δασμοί αυτοί συνιστούν άμεση απειλή για 50.000 μεταποιητικές επιχειρήσεις πλαστικών στην Ευρώπη και τα 1,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας που στηρίζουν». Οι επιπτώσεις, όπως προειδοποιεί, περιλαμβάνουν αυξήσεις στο κόστος πρώτων υλών, κύμα φθηνών εισαγόμενων τελικών προϊόντων, αναστολή επενδύσεων σε ανακύκλωση και υπονόμευση των ευρωπαϊκών στόχων για την κυκλική οικονομία.

Ανάλογες ανησυχίες εγείρονται και στην Ελλάδα. Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος σε επιστολή του προς την πολιτική ηγεσία και τους Έλληνες ευρωβουλευτές, υπογραμμίζει ότι η επιβολή δασμών σε κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το πολυαιθυλένιο θα πλήξει σοβαρά την εγχώρια παραγωγή, καθιστώντας τα ελληνικά προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά σε σχέση με εκείνα τρίτων χωρών. Όπως σημειώνεται, «τα τελικά προϊόντα από τρίτες χώρες θα είναι πλέον φθηνότερα, πλήττοντας τις ελληνικές εξαγωγές και τις θέσεις εργασίας».

Πέραν των εμπορικών εντάσεων, την κατάσταση επιβαρύνει και η ευρύτερη γεωπολιτική αστάθεια. 

Μπροστά σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να αναλάβει πρωτοβουλίες ουσίας, προτού οι επιπτώσεις γίνουν μη αναστρέψιμες.

Να αποσύρει τους σχεδιαζόμενους δασμούς,

Να στηρίξει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με αντισταθμιστικά μέτρα,

Να διασφαλίσει την ομαλή πρόσβαση σε πρώτες ύλες, 

Και, αν επιμείνει στους δασμούς, να επιβάλει αντίστοιχα μέτρα και για τα εισαγόμενα τελικά προϊόντα, ώστε να διατηρηθεί ισότιμος ανταγωνισμός.

Η υιοθέτηση μιας συνεκτικής ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής και η έμπρακτη στήριξη των παραγωγικών επενδύσεων σε καινοτομία, ανακύκλωση και ενεργειακή αποδοτικότητα θα πρέπει να αποτελέσουν πυλώνες των παρεμβάσεων αυτών.

Σε αυτή τη συγκυρία δεν θα πρέπει να διακυβευθεί η συνοχή ενός κλάδου που αποτελεί θεμέλιο λίθο της ευρωπαϊκής παραγωγής και συμβάλλει ουσιαστικά τόσο στην ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων όσο και στην υλοποίηση των στόχων για την πράσινη μετάβαση της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Βρείτε περισσότερα στοιχεία στην έρευνα που πραγματοποίησε στον ευρωπαϊκό κλάδο μεταποίησης πλαστικών η EuPC