Υπάρχει πετρέλαιο, αλλά δεν υπάρχουν αρκετά διυλιστήρια – Η νέα απειλή για βενζίνη και ντίζελ

Για εβδομάδες, ο μεγαλύτερος φόβος των αγορών ήταν ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα προκαλούσε τη σοβαρότερη διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ. Τώρα, όμως, καθώς εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια αργού έχουν αρχίσει να επιστρέφουν στην αγορά, ένα διαφορετικό και ίσως πιο δύσκολο πρόβλημα έρχεται στο προσκήνιο. Ο κόσμος δεν διαθέτει αρκετή λειτουργική διυλιστική ικανότητα για να μετατρέψει αυτό το πετρέλαιο σε βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.

Η διαφορά είναι κρίσιμη. Το αργό πετρέλαιο από μόνο του δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από αυτοκίνητα, αεροπλάνα ή φορτηγά. Πρέπει πρώτα να περάσει από τα διυλιστήρια και να μετατραπεί σε προϊόντα που μπορούν να καταναλωθούν. Και αυτή ακριβώς η αλυσίδα έχει υποστεί σοβαρές ζημιές.

Σύμφωνα με το CNN και τη Natasha Kaneva, επικεφαλής παγκόσμιας έρευνας εμπορευμάτων της JPMorgan, τα διυλιστήρια παγκοσμίως επεξεργάζονται σήμερα 8,4 εκατ. βαρέλια αργού λιγότερα την ημέρα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 10% λιγότερα καύσιμα στην αγορά.

Οπως σημειώνει η ίδια, το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν θα επιστρέψουν οι ποσότητες αργού, αλλά πόσο γρήγορα θα μπορέσει το παγκόσμιο σύστημα διύλισης να τις επεξεργαστεί.

Το πετρέλαιο περνά ξανά από το Ορμούζ

Οι ροές από τα Στενά του Ορμούζ απέχουν ακόμη από την πλήρη αποκατάσταση. Η επανέναρξη των επιθέσεων στη Μέση Ανατολή, η ανακοίνωση του Donald Trump ότι το μνημόνιο συνεννόησης ΗΠΑ – Ιράν έχει πλέον τελειώσει και η επαναφορά του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού έχουν επιβραδύνει την ανάκαμψη της κίνησης των δεξαμενόπλοιων.

Παρά τις δυσκολίες, όμως, σημαντικές ποσότητες αργού έχουν ήδη βρει τον δρόμο τους προς τις διεθνείς αγορές. Σύμφωνα με τη Lipow Oil Associates, περίπου 200 εκατ. βαρέλια πετρελαίου πέρασαν από τα Στενά τις τελευταίες εβδομάδες, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 17 ημέρες πρόσθετης προσφοράς.

Παράλληλα, η παραγωγή στη Μέση Ανατολή ανακάμπτει σταδιακά και έχει αυξηθεί κατά περίπου 4 εκατ. βαρέλια την ημέρα σε σχέση με τον Μάιο, σύμφωνα με τη Macquarie Research. Επί της ουσίας, το πρόβλημα της φυσικής διαθεσιμότητας αργού αρχίζει να γίνεται λιγότερο οξύ. Το πρόβλημα μεταφέρεται πλέον στο επόμενο στάδιο της αλυσίδας.

Οι πληγές στα διυλιστήρια

Η Μέση Ανατολή διαθέτει συνολική διυλιστική ικανότητα περίπου 11,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Ωστόσο, η JPMorgan εκτιμά ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου το Ιράν έπληξε 30 διυλιστήρια στην περιοχή. Το πραγματικό μέγεθος των ζημιών δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως, ούτε είναι σαφές πόσο γρήγορα οι εγκαταστάσεις αυτές μπορούν να επιστρέψουν σε κανονική λειτουργία.

Στο πρόβλημα προστίθενται και οι ακραίες θερμοκρασίες, οι οποίες δυσχεραίνουν τη λειτουργία των διυλιστηρίων, καθώς οι διαδικασίες απόσταξης απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες ψύξης.

Η Κίνα, από την πλευρά της, περιόρισε τη διυλιστική παραγωγή της κατά περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την JPMorgan, καθώς στράφηκε περισσότερο στον άνθρακα και επιτάχυνε την ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων.

Το Πεκίνο χρησιμοποίησε επίσης μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων του για να καλύψει τις απώλειες από τον Περσικό Κόλπο, μειώνοντας παράλληλα τις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ προς γειτονικές χώρες. Το αποτέλεσμα ήταν να ενταθούν οι ελλείψεις καυσίμων στη Νοτιοανατολική Ασία.

Οι ΗΠΑ καλύπτουν τα κενά

Με τις εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή να έχουν περιοριστεί, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξελίχθηκαν στον βασικό προμηθευτή τελευταίας ανάγκης για την παγκόσμια αγορά. Τα αμερικανικά διυλιστήρια αύξησαν την παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών για να καλύψουν τη ζήτηση στην Ευρώπη και την παραγωγή ντίζελ για τις αγορές της Αυστραλίας και της Ασίας.

Αυτό, όμως, περιόρισε τη δυνατότητά τους να καλύψουν παράλληλα τη δική τους εγχώρια αγορά, εξηγώντας εν μέρει γιατί οι τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ δεν έχουν αποκλιμακωθεί όσο αναμενόταν παρά την επιστροφή μεγαλύτερων ποσοτήτων αργού.

Η αμερικανική διυλιστική ικανότητα αποτελεί άλλωστε εδώ και χρόνια ένα από τα αδύναμα σημεία της αγοράς. Τέσσερα διυλιστήρια έχουν κλείσει στην Καλιφόρνια από τις αρχές της δεκαετίας, λόγω υψηλού κόστους και αυστηρότερων περιβαλλοντικών απαιτήσεων, ενώ η τελευταία νέα μεγάλη εγκατάσταση διύλισης στις ΗΠΑ κατασκευάστηκε το 1977.

Και τώρα η Ρωσία

Σαν να μην έφταναν οι απώλειες στη Μέση Ανατολή, νέο πλήγμα ήρθε και από τη Ρωσία. Η Μόσχα απαγόρευσε πρόσφατα τις εξαγωγές ντίζελ, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones συνέχισαν να πλήττουν ρωσικά διυλιστήρια. Οι ζημιές έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις στο εσωτερικό της χώρας, με ουρές σε πρατήρια και αυξήσεις τιμών που σε ορισμένες περιοχές έφτασαν το 50% μέσα σε λίγες ημέρες.

Πριν από τις επιθέσεις, η Ρωσία εξήγαγε περίπου 800.000 βαρέλια ντίζελ την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο 12% των παγκόσμιων αποστολών του καυσίμου, σύμφωνα με τη Lipow Oil Associates.

Η απώλεια αυτής της παραγωγής αντιστοιχεί, σύμφωνα με την JPMorgan, περίπου στο ένα πέμπτο της συνολικής μείωσης της παγκόσμιας διυλιστικής δραστηριότητας.Δεν είναι τυχαίο ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του ντίζελ έχουν αυξηθεί κατά 20% μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η χώρα διαθέτει μία από τις σημαντικότερες διυλιστικές βάσεις στην περιοχή, με τα τρία διυλιστήρια της HELLENiQ ENERGY να έχουν συνολική δυναμικότητα 342.000 βαρελιών ημερησίως και τη μονάδα της Motor Oil στην Κόρινθο να ξεπερνά τα 200.000 βαρέλια την ημέρα.

Αυτό προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού σε σχέση με αγορές που εξαρτώνται σε μεγαλύτερο βαθμό από εισαγωγές έτοιμης βενζίνης ή ντίζελ. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι η ελληνική αγορά μένει ανεπηρέαστη από μια διεθνή κρίση στη διύλιση. Οι τιμές των τελικών πετρελαϊκών προϊόντων διαμορφώνονται στη διεθνή αγορά και μια παρατεταμένη έλλειψη διυλιστικής δυναμικότητας μπορεί να κρατήσει υψηλή την τιμή της βενζίνης και του ντίζελ, ακόμη και εάν το ίδιο το αργό πετρέλαιο αρχίσει να υποχωρεί.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Ελληνα καταναλωτή. H πτώση του Brent δεν μεταφράζεται αυτομάτως και με την ίδια ένταση σε φθηνότερη αντλία. Στην τελική τιμή συνυπολογίζονται, μεταξύ άλλων, η τιμή διυλιστηρίου, οι φόροι και τα τέλη, καθώς και τα περιθώρια της εμπορίας και της λιανικής.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι παράδοξη αλλά σαφής. Ακόμη και εάν περισσότερο πετρέλαιο επιστρέψει στην αγορά και οι τιμές του αργού υποχωρήσουν, αυτό δεν σημαίνει ότι η βενζίνη και το ντίζελ θα ακολουθήσουν με την ίδια ταχύτητα. Το νέο σημείο συμφόρησης της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς δεν βρίσκεται πλέον μόνο στα Στενά του Ορμούζ. Βρίσκεται στα διυλιστήρια.

(moneyreview.gr)