Μπορεί η ανακύκλωση μπαταριών να σπάσει την κυριαρχία της Κίνας στις σπάνιες γαίες;

Η εξασφάλιση αξιόπιστων και οικονομικά προσιτών προμηθειών σπάνιων γαιών έχει καταστεί βασικό μέλημα στην παγκόσμια μετάβαση στην καθαρή ενέργεια. Ορισμένοι έχουν φτάσει στο σημείο να ονομάσουν το λίθιο «λευκό χρυσό», λόγω του κομβικού του ρόλου ως «κρίσιμου ορυκτού» σε καθαρές τεχνολογίες, όπως οι μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων και η αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ.

Σύμφωνα με το Oil Price, η κερδοσκοπία που αναπτύσσεται σε σχέση με το λίθιο, έχει οδηγήσει σε μεταβλητότητα την αγορά. Οι τιμές του μετάλλου, σημείωσαν πτώση πέρυσι λόγω χαμηλών πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων και υπερπροσφοράς από την Κίνα και την Αφρική. Ωστόσο, αναμένεται να ανακάμψουν μεσοπρόθεσμα και η αγορά πρόκειται να συνεχίσει να αναπτύσσεται.

Σύμφωνα με εκτίμηση του IRENA, η ζήτηση λιθίου μόνο για την κατασκευή μπαταριών θα δεκαπλασιαστεί μεταξύ 2020 και 2030. Επιπλέον, όπως αναφέρει έκθεση του 2023 από το Popular Mechanics, «μια εξηλεκτρισμένη οικονομία το 2030 θα χρειαστεί πιθανότατα από 250.000 έως 450.000 τόνους λιθίου», τη στιγμή που το 2021, παγκοσμίως παρήχθησαν όχι έστω 105.000, αλλά μόλις 105 τόνοι.

Εν αναμονή αυτής της αυξητικής τάσης, οι χώρες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να ενισχύσουν τις εμπορικές σχέσεις και τις αξιόπιστες αλυσίδες εφοδιασμού για να εξασφαλίσουν την πρόσβαση στο λίθιο, καθώς και την πρόσβαση σε άλλα κρίσιμα μέταλλα που εμπλέκονται στην παραγωγή μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων, όπως το νικέλιο, το κοβάλτιο, ο χαλκός, το μαγγάνιο και το αλουμίνιο.

Όμως η Κίνα αποτελεί τον πραγματικό κυρίαρχο, αντιπροσωπεύοντας το 85-90% της επεξεργασίας σπάνιων γαιών, ενώ τα διυλιστήριά της παρέχουν το 68% του κοβαλτίου, το 65% του νικελίου και το 60% του λιθίου παγκοσμίως. Όπως είναι επόμενο, το 75% όλων των μπαταριών κατασκευάζονται στην Κίνα.

Από την άλλη, ενώ οι ΗΠΑ διαθέτουν άφθονα φυσικά αποθέματα λιθίου, αντιμετωπίζουν σοβαρά μειονεκτήματα στην εξόρυξή του, καθώς η παραγωγή λιθίου συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον και απαιτεί τεράστιες ποσότητες πολύτιμων υδάτινων πόρων.

Εντούτοις, η ανακύκλωση μπαταριών ιόντων λιθίου θα μπορούσε να αποτελέσει μια πηγή προμήθειας καλύτερη για τις τοπικές κοινότητες, αλλά και πιο βιώσιμη για τον κόσμο γενικότερα. Σύμφωνα με μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, σε βιομηχανική κλίμακα, η ανακύκλωση μπαταριών είναι τουλάχιστον 58% λιγότερο επιβλαβής για το περιβάλλον από την εξόρυξη νέου λιθίου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η διαδικασία ανακύκλωσης μπαταριών ιόντων λιθίου εκπέμπει λιγότερα από τα μισά αέρια του θερμοκηπίου από τις συμβατικές διαδικασίες εξόρυξης και χρησιμοποιεί μόλις το 25% του νερού και της ενέργειας που απαιτούνται για την εξόρυξη νέων μετάλλων. Εκτός όμως από τα περιβαλλοντικά οφέλη, η ανάλυση του Στάνφορντ διαπίστωσε ότι η επέκταση της ανακύκλωσης μπαταριών θα μπορούσε επίσης «να συμβάλει στην ανακούφιση της μακροπρόθεσμης ανασφάλειας εφοδιασμού -φυσικά και γεωπολιτικά- των κρίσιμων ορυκτών των μπαταριών».

«Προβλέπεται ότι την επόμενη δεκαετία θα εξαντλήσουμε το κοβάλτιο, το νικέλιο και το λίθιο», δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας. «Πιθανώς θα εξορύσσουμε μόνο ορυκτά χαμηλότερης ποιότητας για λίγο καιρό, αλλά το 2050 και οι στόχοι που έχουμε για εκείνο το έτος δεν είναι μακριά».

Είναι σαφές ότι δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια να παραβλέπουμε τα δισεκατομμύρια κιλά κρίσιμων μετάλλων που κατευθύνονται κατ' ευθείαν στις χωματερές κάθε χρόνο. «Ήρθε η ώρα να κλείσουμε τον φαύλο κύκλο», καταλήγει.