Ποιό είναι το μέλλον των συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα – Ευκαιρίες, προκλήσεις και ο ρόλος των υβριδικών συστημάτων

Τα συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΑΗΕ) αποτελούν αναμφίβολα ένα από τα πλέον επίκαιρα θέματα στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2022 ψηφίστηκε το πολυαναμενόμενο νομικό πλαίσιο (129/4.7.2022), το οποίο επιτρέπει στις μπαταρίες να συμμετέχουν στις αγορές χονδρικής και κυρίως στις αγορές εξισορρόπησης της χώρας. Επιπλέον, τουλάχιστον 1 GW αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (standalone battery energy storage systems) πρόκειται να απονεμηθεί μέσω εθνικών διαγωνισμών. Μέχρι σήμερα, περίπου 400 MW + 300 MW συστημάτων αποθήκευσης, χωρητικότητας 2h έχουν κατακυρωθεί στην 1η και 2η φάση της δημοπρασίας αντίστοιχα, ενώ άλλα 300 MW συσσωρευτών ηλεκτρικής ενέργειας, με χωρητικότητα 4h πρόκειται να απονεμηθούν πιθανότατα μέσα στο τρέχον έτος.

Προσβλέποντας στο μέλλον, υβριδικά συστήματα, που θα συμπεριλαμβάνουν συνδυαστικά ένα σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), διαφαίνεται να είναι το επόμενο φλέγον θέμα στην Ελλάδα. Το υπάρχον νομικό πλαίσιο (ΦΕΚ 4685/2020) υποστηρίζει ήδη την συνεγκατάσταση ΣΑΗΕ+ΑΠΕ, με ή χωρίς δυνατότητα για την μπαταρία να απορροφήσει ενέργεια από το δίκτυο. Επιπλέον, βρίσκονται υπό σχεδιασμό προγράμματα επιδοτήσεων, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να θέσουν σε λειτουργία υβριδικά έργα στην Ελλάδα και ειδικότερα:

• Το πρόσφατα ανακοινωθέν πρόγραμμα επιδότησης «ΑΠΟΛΛΩΝ» θα προσφέρει σε υβριδικά έργα ΣΑΗΕ+ΑΠΕ έναν επιπλέον δρόμο προς την αγορά, ελαχιστοποιώντας παράλληλα το ενεργειακό κόστος για τους δήμους και τις τοπικές κοινωνίες σε όλη τη χώρα
• Παράλληλα, όπως έχει ήδη δημοσιεύσει το EnergyPress, βρίσκεται υπό σχεδιασμό δημοπρασία, η οποία στοχεύει να υποστηρίξει την ανάπτυξη ΑΠΕ ισχύος 200 MW, με συνεγκατάσταση μπαταρίας. Σε αυτό το στάδιο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτό το σχήμα στήριξης πρόκειται να λειτουργήσει ως πιλότος για μελλοντικά προγράμματα στήριξης ΑΠΕ

Πέρα και παράλληλα με τα προγράμματα επιδοτήσεων, παρουσιάζει ιδιαίτερο επενδυτικό ενδιαφέρον το γεγονός ότι τα έσοδα υβριδικών έργων, μέσω απευθείας συμμετοχής στις αγορές ενέργειας της χώρας είναι σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με αυτά μιας αυτόνομης μπαταρίας. Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιοποίησε η Aurora Energy Research αξιολογήθηκαν οι οικονομικές επιδόσεις αυτόνομων έργων φωτοβολταϊκού και μπαταρίας (χωρητικότητας 2h), σε σχέση με ένα υβριδικό σύστημα μπαταρίας (2h) – φωτοβολταϊκού, το οποίο υπάγεται στην κατηγορία 11β όπου o συσσωρευτής έχει δυνατότητα απορρόφησης ενέργειας από το δίκτυο. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής δείχνουν ότι τα έσοδα του υβριδικού συστήματος στις αγορές χονδρικής μπορεί να είναι τουλάχιστον 2.5 φορές υψηλότερα σε σχέση με αυτά μιας αυτόνομης μπαταρίας, καθώς η φωτοβολταϊκή γεννήτρια εγχύει ενέργεια στο δίκτυο, κατά προτεραιότητα. Επιπρόσθετα, τα έσοδα του υβριδικού συστήματος στις αγορές εξισορρόπησης είναι επίσης υψηλότερα σε σχέση με αυτά ενός αυτόνομου συσσωρευτή.  Στοχαστικές επαναφορτίσεις της μπαταρίας από την φωτοβολταϊκή γεννήτρια σε ώρες που οι τιμές της αγοράς χονδρικής δεν είναι ελκυστικές, επιτρέπουν στην μπαταρία να διατηρεί υψηλά επίπεδα ηλεκτρικού φορτίου για περισσότερες ώρες της ημέρας, με χαμηλό κόστος, με συνέπεια να μπορεί να επανενχύει την αποθηκευμένη ενέργεια στο δίκτυο σε ώρες που οι τιμές των αγορών εξισορρόπησης είναι υψηλές. 

Στα παραπάνω θα πρέπει να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι η συνεγκατάσταση ΣΑΗΕ-ΑΠΕ οδηγεί και σε μείωση του κόστους επένδυσης για την κατασκευή του έργου (CAPEX), αλλά και λειτουργικού κόστους (OPEX) της τάξης του 12% και 10% αντίστοιχα, σε σχέση με τα αθροιστικά αντίστοιχα κόστη αυτόνομου φωτοβολταϊκού και αυτόνομης μπαταρίας (2h). Ως αποτέλεσμα, η Aurora Energy Research προβλέπει ένα IRR που υπερβαίνει το 12% στην περίπτωση του παραπάνω υβριδικού έργου, σε σχέση με ένα IRR της τάξης του 9%-11% για ένα έργο αυτόνομης μπαταρίας.

Από την άλλη πλευρά, η βέλτιστη διαστασιολόγηση και εμπορική λειτουργία ενός υβριδικού έργου στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από σημαντική περιπλοκότητα.

• Περιορισμοί έγχυσης επιβάλλονται στα ΣΑΗΕ και ΑΠΕ, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/53607/1559/2023 – ΦΕΚ 3328/Β/19-5-2023. Αυτοί οι περιορισμοί έγχυσης μειώνουν τους εγχυόμενους όγκους ενέργειας και των δυο μονάδων που απαρτίζουν το υβριδικό σύστημα και ως εκ τούτου επηρεάζουν αρνητικά τη σώρευση εσόδων των υβριδικών έργων από τις αγορές χονδρικής και εξισορρόπησης. Στην περίπτωση δε που οι περιορισμοί έγχυσης αυστηροποιηθούν στο εγγύς μέλλον, ο ακριβής υπολογισμών των εγχυόμενων όγκων στο δίκτυο είναι προαπαιτούμενη συνθήκη ώστε να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία των αντίστοιχων επιχειρηματικών μοντέλων 
• Οι κανόνες διαστασιολόγησης ΑΠΕ/ΣΑΗΕ/σημείου σύνδεσης στο δίκτυο προδιαγράφονται στην υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/84014/7123/2022. Δεδομένου ότι τα όρια έγχυσης επιβάλλονται στο σημείο σύνδεσης του υβριδικού έργου με το δίκτυο, η βέλτιστη διαστασιολόγηση των ΣΑΗΕ/ΑΠΕ μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για τη μεγιστοποίηση της κερδοφορίας του υβριδικού έργου

H Aurora Energy Research διαθέτοντας πολυετή εμπειρία στον τομέα παροχής υπηρεσιών συμβούλου σε ζητήματα ενεργειακών αγορών και έχοντας φυσική παρουσία στην Ελλάδα, παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες συμβούλου σε ζητήματα αυτόνομων και υβριδικών έργων ΣΑΗΕ. Ήδη από το 2023, η εταιρεία παρέχει την συνδρομητική υπηρεσία Flexibility energy market report, η οποία περιλαμβάνει την αναλυτικη χαρτογράφηση της αγοράς εξισορρόπησης ενέργειας στην χώρα, την πρόβλεψη των τιμών ενέργειας στις αγορές της χονδρικής και εξισορρόπησης στον χρονικό ορίζοντα 2022-2060, καθώς και μια εκτεταμένη ανάλυση και πρόβλεψη  των εσόδων αυτόνομων και υβριδικών έργων ΣΑΗΕ. Παράλληλα, η εταιρεία έχει υποστηρίξει μέχρι σήμερα περισσότερους από 18 συμμετέχοντες στην ελληνική αγορά ενέργειας, μέσω εξατομικευμένων υπηρεσιών αξιολόγησης επενδύσεων και χρηματοδοτήσεων που αφορούν σε αυτόνομα και υβριδικά έργα ΣΑΗΕ, τόσο στα πλαίσια επιδοτούμενων προγραμμάτων, όσο και σε περιπτώσεις έργων που αποσκοπούν σε απευθείας συμμετοχή στις αγορές ενέργειας.

- Δρ. Σταύρος Σκαρλής, Research Associate Aurora Energy Research, South Eastern Europe