Οι τιμές του φυσικού αερίου δοκιμάζουν τις αντοχές των traders - Έρχεται κρίση στα collaterals

Αντιμέτωπες με έναν παράπλευρο κίνδυνο βρίσκονται οι ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας ενόψει του χειμώνα, καθώς μια νέα εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου δεν θα επιβαρύνει μόνο τους καταναλωτές, αλλά θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά και τα κεφάλαια που απαιτούνται για να διατηρήσουν οι traders τις θέσεις τους ανοιχτές.

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, οι  απαιτήσεις για την παροχή εξασφαλίσεων (collateral) παραμένουν προς το παρόν διαχειρίσιμες. Ωστόσο, μια περαιτέρω άνοδος των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να ασκήσει σημαντική πίεση στη ρευστότητα των traders, να περιορίσει τη συμμετοχή στην αγορά και, σε ένα ακραίο σενάριο, να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στη λειτουργία του ίδιου του συστήματος συναλλαγών.

«Αυτή τη στιγμή όλα παραμένουν διαχειρίσιμα, όμως κανείς πρέπει να κινείται προσεκτικά στη σημερινή αγορά», δήλωσε στο Montel ο επικεφαλής trading μιας περιφερειακής εταιρείας κοινής ωφέλειας στη Γερμανία.

Η προειδοποίηση παραπέμπει στις δύσκολες εμπειρίες της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι επακόλουθες περικοπές στις προμήθειες φυσικού αερίου εκτόξευσαν τις τιμές. Οι traders υποχρεώθηκαν τότε να καλύψουν τεράστιες απαιτήσεις περιθωρίου (margin calls), καθώς τα χρηματιστήρια και οι αντισυμβαλλόμενοι ζητούσαν πρόσθετες οικονομικές εξασφαλίσεις για την κάλυψη των πρωτοφανών κινδύνων.

Σήμερα, η ανησυχία είναι ότι ένα νέο κύμα αυξήσεων των τιμών, λόγω γεωπολιτικών εντάσεων και αβεβαιότητας γύρω από τις παγκόσμιες προμήθειες LNG, θα μπορούσε να επαναφέρει μέρος αυτών των πιέσεων.

Οι απαιτήσεις για collateral

Οι traders ενέργειας χρησιμοποιούν δραστηριοποιούνται τόσο στις αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης όσο και σε αυτές προθεσμιακών συναλλαγών. Επειδή η αξία αυτών των συμβολαίων μεταβάλλεται μαζί με τις τιμές της αγοράς, οι traders πρέπει να παρέχουν εξασφαλίσεις ώστε να καλύπτονται πιθανές ζημιές στις ανοικτές θέσεις τους.

Όταν οι τιμές μεταβάλλονται απότομα, το απαιτούμενο collateral μπορεί να αυξηθεί ταχύτατα.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα ρευστότητας ακόμη και σε μια εταιρεία που παραμένει θεμελιωδώς φερέγγυα. Ένας trader μπορεί να διαθέτει επαρκή περιουσιακά στοιχεία και να αναμένει κέρδη από τη βασική δραστηριότητά του, αλλά ταυτόχρονα να χρειάζεται άμεσα μεγάλα ποσά μετρητών για να καλύψει τις απαιτήσεις περιθωρίου.

Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα έντονο σε περιόδους ακραίας μεταβλητότητας.

«Οι έντονες διακυμάνσεις των τιμών» υποχρεώνουν τους συμμετέχοντες στην αγορά να δεσμεύουν περισσότερα κεφάλαια, αφήνοντας λιγότερη ρευστότητα διαθέσιμη για άλλες συναλλαγές, ανέφερε ο Γερμανός επικεφαλής trading.

«Ο κίνδυνος είναι να χαθεί η εμπιστοσύνη στην αγορά, να μειωθεί η ρευστότητα και οι άνθρωποι να μην μπορούν ή να μην θέλουν πλέον να αγοράζουν», σημείωσε.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι σημερινές συνθήκες απέχουν σημαντικά από το χάος του 2022. Ωστόσο, ο κίνδυνος έχει καταστεί αρκετά σημαντικός ώστε οι συμμετέχοντες στην αγορά να εξετάζουν προληπτικά μέτρα.

Οι μνήμες από την ενεργειακή κρίση του 2022

Η Ευρώπη βίωσε ένα πρωτοφανές ενεργειακό σοκ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 και τη σταδιακή μείωση των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Το συμβόλαιο αναφοράς TTF στην Ολλανδία ξεπέρασε τα 300 ευρώ/MWh, ενώ οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία για παράδοση το επόμενο έτος ξεπέρασαν τα 1.000 ευρώ/MWh.

Οι τεράστιες διακυμάνσεις των τιμών προκάλεσαν πρωτοφανείς απαιτήσεις για collateral σε ολόκληρο το ενεργειακό trading. Εταιρείες που είχαν αναλάβει συμβατικές υποχρεώσεις για την προμήθεια φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας βρέθηκαν αντιμέτωπες με τεράστιες πρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες.

Οι όγκοι συναλλαγών μειώθηκαν τόσο στις οργανωμένες αγορές futures και forwards όσο και στην εξωχρηματιστηριακή αγορά (OTC). Η κρίση ανέδειξε επίσης τη χρηματοοικονομική ευπάθεια μεγάλων ενεργειακών εταιρειών. Η γερμανική κυβέρνηση χρειάστηκε τελικά να στηρίξει και να κρατικοποιήσει την Uniper, έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Το επεισόδιο έδειξε ότι ένα σοκ στις τιμές ενέργειας μπορεί πολύ γρήγορα να μετατραπεί σε πρόβλημα χρηματοοικονομικής ρευστότητας.

Η σημερινή αγορά είναι σαφώς λιγότερο ακραία, όμως οι traders παρακολουθούν στενά ενδείξεις ότι ο ίδιος μηχανισμός μπορεί να ενεργοποιηθεί εκ νέου.

Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή 

Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας έχουν αυξηθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες, καθώς οι traders αξιολογούν τις επιπτώσεις πιθανών διαταραχών στις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή, μετά τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο.

Η πιθανότητα διαταραχών έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη, καθώς η ήπειρος εξαρτάται όλο και περισσότερο από το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στον Περσικό Κόλπο, από τον οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων φορτίων LNG. Ενδεχόμενες διαταραχές στις μεταφορές θα μπορούσαν να περιορίσουν τις ποσότητες LNG που φτάνουν στην Ευρώπη, ακριβώς την περίοδο κατά την οποία οι χώρες και οι επιχειρήσεις προσπαθούν να γεμίσουν τις αποθήκες φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα.

Την περασμένη εβδομάδα, οι τιμές αναφοράς TTF έφτασαν τα 84,50 ευρώ/MWh, ενώ οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία κορυφώθηκαν στα 136,91 ευρώ/MWh.

Τα επίπεδα αυτά ήταν περίπου τριπλάσια και σχεδόν διπλάσια, αντίστοιχα, σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Παρότι παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα ακραία επίπεδα του 2022, για τους traders έχει ιδιαίτερη σημασία η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται οι τιμές, καθώς οι απαιτήσεις για collateral επηρεάζονται τόσο από το απόλυτο επίπεδο των τιμών όσο και από τη μεταβλητότητα.

Για εταιρείες με μεγάλες προθεσμιακές θέσεις, μια νέα σειρά απότομων μεταβολών θα μπορούσε επομένως να δεσμεύσει σημαντικά ποσά μετρητών.

Οι χρηματιστηριακές αγορές 

Η European Commodity Clearing (ECC) παρέχει την υποδομή εκκαθάρισης και διαχείρισης κινδύνου για τις συναλλαγές στο γερμανικό χρηματιστήριο ενέργειας EEX.

Η εκπρόσωπος της EEX Eileen Hieke δήλωσε ότι ο οργανισμός «παρακολουθεί συνεχώς τις εξελίξεις στις αγορές και πραγματοποιεί καθημερινή αξιολόγηση κινδύνου».

Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις για collateral παραμένουν κατάλληλες καθώς μεταβάλλονται οι τιμές και η μεταβλητότητα.  Η Statkraft Markets στη Γερμανία πραγματοποιεί επίσης σενάρια με βάση τις τρέχουσες τιμές της αγοράς, προκειμένου να αξιολογήσει πώς μπορεί να εξελιχθούν οι απαιτήσεις περιθωρίου.

«Δεν αποτελεί ακόμη πρόβλημα, όμως εκτελούμε σενάρια με βάση τις τρέχουσες τιμές της αγοράς, ώστε να αξιολογήσουμε τις απαιτήσεις για margin και να είμαστε προετοιμασμένοι», δήλωσε ο Roman Goodarzi, εκπρόσωπος της Statkraft Markets στη Γερμανία.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική. Οι υψηλότερες απαιτήσεις collateral δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το ενεργειακό σύστημα βρίσκεται σε χρηματοοικονομική κρίση. Αντίθετα, έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για να προστατεύουν τα χρηματιστήρια και τους αντισυμβαλλομένους σε περίπτωση που κάποιοι συμμετέχοντες υποστούν ζημιές.

Ο κίνδυνος εμφανίζεται όταν οι απαιτήσεις αυξάνονται τόσο γρήγορα ώστε ακόμη και οικονομικά βιώσιμες εταιρείες να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη ρευστότητα.

Ο χειμώνας 

Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία θα μπορούσε να έρθει από τον συνδυασμό γεωπολιτικής αβεβαιότητας και χαμηλών θερμοκρασιών. Ένας ψυχρός χειμώνας θα αύξανε την κατανάλωση φυσικού αερίου για θέρμανση και ηλεκτροπαραγωγή, περιορίζοντας παράλληλα τον χρόνο που θα υπάρχει για την αναπλήρωση των αποθεμάτων. Εάν ταυτόχρονα διαταραχθούν οι προμήθειες LNG, οι Ευρωπαίοι αγοραστές θα μπορούσαν να αναγκαστούν να ανταγωνιστούν πιο επιθετικά για τα διαθέσιμα φορτία.

Η συμβουλευτική εταιρεία ICIS ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι ο ψυχρός καιρός θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή αναφοράς του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου στα 90-100 ευρώ/MWh για τους επόμενους έξι μήνες. Ωστόσο, το βασικό της σενάριο τοποθετεί τις τιμές κοντά στα 80 ευρώ/MWh.

Ακόμη και σχετικά μέτριες πρόσθετες αυξήσεις θα μπορούσαν να έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις εάν πραγματοποιηθούν απότομα.

«Η αγορά σε μια ανοδική αγορά μπορεί να εξελιχθεί σε πρόβλημα», προειδοποίησε ο Γερμανός επικεφαλής trading.

Ένας άλλος trader δήλωσε επίσης,στο Montel, ότι η αγορά εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά και ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πανικού. Επισήμανε όμως μια πιθανή πηγή νέας μεταβλητότητας: προμηθευτές που διατηρούσαν ανοικτές θέσεις, έχοντας προσδοκίες για πτώση των τιμών μετά από μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία στη Μέση Ανατολή, ενδέχεται πλέον να χρειαστεί να κλείσουν αυτές τις θέσεις.