Τήλος: Το πρώτο νησί στην Ελλάδα που τροφοδοτείται από ΑΠΕ

Το νησί της Τήλου, ένα μικρό και γραφικό νησί στο Αρχιπέλαγος των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα δεν είναι μόνο μέρος ενός τεράστιου οικολογικού πάρκου και φυσικού καταφυγίου, αλλά και πλήρως αυτάρκες για τις ενεργειακές του ανάγκες χάρη σε μια ισχυρή επένδυση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Είναι το πρώτο από όλα τα μεσογειακά νησιά που αυτοτροφοδοτούνται από την αιολική και την ηλιακή ενέργεια, δηλαδή την πράσινη ενέργεια, κατακτώντας τον Ιούνιο του 2017 δύο βραβεία για την καινοτόμο ιδέα της στο διάσημο διαγωνισμό Εβδομάδας Αειφόρου Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Τήλος είναι ένα φυσικό καταφύγιο εξαιρετικής βιοποικιλότητας, με περισσότερα από 150 είδη μόνιμων και μεταναστευτικών πτηνών, πάνω από 650 ποικιλίες φυτών και ένα δίκτυο υπόγειων πηγών που τροφοδοτούν πέντε υγροβιότοπους. Από το 2006, το νησί έχει κηρυχθεί φυσικό πάρκο και είναι εγγεγραμμένο στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Προστασία του Περιβάλλοντος Natura 2000. Για να ενισχύσει το μεγάλο φυσικό δυναμικό του νησιού και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων, η Τήλος αποφάσισε να δημιουργήσει ένα νέο ενεργειακό πρότυπο, ένα υβριδικό σύστημα ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργεί με μπαταρίες οι οποίες επαναφορτίζονται από μια ανεμογεννήτρια 800 κιλοβάτ και ένα φωτοβολταϊκό ηλιακό πάρκο, με άλλα λόγια παράγει ενέργεια από το δικό της αιολικό πάρκο και τις ηλιακές γεννήτριες. Η καινοτομία έγκειται σε ένα πρωτότυπο σύστημα μπαταριών που βελτιώνει την αποθήκευση της πλεονάζουσας ενέργειας που παράγεται από τις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά. Έτσι το δίκτυο παραμένει τροφοδοτούμενο κατά τη διάρκεια ηλιόλουστων και θυελλωδών συνθηκών, απελευθερώνοντας την απαιτούμενη ενέργεια σε περιόδους μεγάλης ζήτησης, όπως κατά την τουριστική περίοδο όπου οι απαιτήσεις αυξάνονται δραματικά και χαμηλότερης παραγωγής, όπως τη νύχτα. Το νέο μικροδίκτυο αλληλεπιδρά επίσης με το κύριο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Με τη λειτουργία ενός υβριδικής λειτουργικότητας σχεδιασμένου συστήματος, η Τήλος αναμένεται να γίνει το πρώτο πραγματικά "πράσινο" νησί στη Μεσόγειο. 

Η πρωτοπορία του έργου όμως δεν περιορίζεται στα σύνορα της Ευρώπης, καθώς για πρώτη φορά στον κόσμο θα δημιουργηθεί ένα έξυπνο, αυτόνομο νησιωτικό μικροδίκτυο που θα βασίζεται στην παρουσία ενός υβριδικού σταθμού με τη συμμετοχή μονάδων ΑΠΕ και σύγχρονης τεχνολογίας μπαταριών.

Το έργο TILOS, που υλοποιήθηκε με σκοπό την ενσωμάτωση ενός ενεργειακού μείγματος βασισμένου στις ΑΠΕ για την ενεργειακή αυτονομία της νησιωτικής περιοχής της Τήλου, μπορεί να θεωρηθεί μόνο ως μια μεγάλη ιστορία επιτυχίας που εισάγει πολλά σημαντικά καινοτόμα χαρακτηριστικά στην ευρωπαϊκή αγορά. Πιο συγκεκριμένα, ο κύριος στόχος του έργου είναι να αναπτυχθεί και να λειτουργήσει ένα πρωτότυπο σύστημα μπαταριών που βασίζεται σε μπαταρίες NaNiCl2 της FIAMM, εφοδιασμένο με ένα βέλτιστο, σε πραγματικό περιβάλλον, σύστημα ελέγχου έξυπνου δικτύου και να αντιμετωπίσει την πρόκληση της υποστήριξης πολλαπλών εργασιών, συμπεριλαμβανομένων της διαχείρισης ενέργειας μικροδικτύου της μεγιστοποίησης της διείσδυσης των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), της σταθερότητας του δικτύου, της εξαγωγής εγγυημένης ενέργειας και των επικουρικών υπηρεσιών στο κύριο δίκτυο της Κω.

Το σύστημα μπαταριών έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίζει τόσο την αυτόνομη όσο και τη συνδεδεμένη στο δίκτυο λειτουργία, ενώ παράλληλα αποδεικνύει τη διαλειτουργικότητά του με τα υπόλοιπα στοιχεία του μικροδικτύου, όπως πτυχές διαχείρισης της ζήτησης και κατανεμημένη, οικιακή αποθήκευση θερμότητας με τη μορφή ζεστού νερού χρήσης. Επιπλέον, πρόκειται να δοκιμαστούν διαφορετικές στρατηγικές λειτουργίας προκειμένου να καθοριστεί η βέλτιστη ενσωμάτωση του συστήματος.

Πρόκειται για ένα project που έχει σηματοδοτήσει μια νέα εποχή για τη νησιωτικότητα, καθώς ο κύριος στόχος του έργου TILOS είναι η μεγιστοποίηση της χρήσης καθαρών (ανανεώσιμων) πηγών ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών ηλεκτρικής ενέργειας της νήσου Τήλου. Στο πλαίσιο αυτό, ένα νέο πρωτότυπο υβριδικό σύστημα παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούμενο από μια ανεμογεννήτρια μεσαίας κλίμακας 800kW, ένα φωτοβολταϊκό πάρκο μικρής κλίμακας 160kW και ένα σύστημα αποθήκευσης μπαταριών ωφέλιμης ενεργειακής χωρητικότητας 2,4MWh, αναπτύχθηκε και λειτούργησε στην Τήλο.

Εκτός από τον υβριδικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, έχουν επίσης εγκατασταθεί έξυπνοι μετρητές και συσκευές διαχείρισης της ζήτησης στον οικιακό τομέα και σε άλλα, κεντρικά φορτία του νησιού της Τήλου. Επιπλέον, έχει αναπτυχθεί ένα έξυπνο σύστημα διαχείρισης ενέργειας που συντονίζει τη λειτουργία των διαφόρων συνιστωσών για την επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής ηλεκτρικής αυτονομίας και ισορροπίας μεταξύ της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από διαλείπουσες ΑΠΕ και της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, με την υποστήριξη επίσης της αποθήκευσης μπαταριών και της διαχείρισης της ζήτησης. Το έργο αυτό είναι καινοτόμο, διότι είναι το πρώτο έργο που υπέγραψε συμφωνία για υβριδικό σταθμό με τον Διαχειριστή Δικτύου των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών (ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε.). Αυτό σημαίνει ότι προσφέρει τη δυνατότητα σε κάθε υποσύστημα, την ανεμογεννήτρια , την ηλιακή κυψέλη και τη μπαταρία να λειτουργούν παράγοντας ενέργεια αυτόνομα. 

Αναμφίβολα, η λύση TILOS, διαθέτει μια δέσμη χαρακτηριστικών που συνοψίζονται παρακάτω, τα οποία της επιτρέπουν να είναι ένα πλήρως αποτελεσματικό ενεργειακό σύστημα:

- Το Σύστημα ηλεκτρική ενέργειας της Τήλου περιλαμβάνει το πρώτο πλήρως αδειοδοτημένο ΣΗΕ κλίμακας MW με μπαταρίες στην Ελλάδα. Ως εκ τούτου, εισήγαγε νέες πτυχές στην ελληνική ενεργειακή ατζέντα, όσον αφορά τα μη διασυνδεδεμένα νησιωτικά συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας.

- Το αρκετά εξελιγμένο σύστημα αποθήκευσης μπαταριών του έργου ΤΙΛΟΣ έφερε μια καινοτομία στις υπάρχουσες τεχνολογίες αποθήκευσης που χρησιμοποιήθηκαν, δεδομένου ότι ο ελληνικός κανονισμός για τους Υβριδικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας ήταν προσαρμοσμένος στη λειτουργία των αντλητικών υδροηλεκτρικών σταθμών.

- Ο Υβριδικός σταθμός παραγωγής ενέργειας της Τήλου ήταν ο πρώτος που συμμορφώθηκε με τις απαιτήσεις μιας λειτουργίας ημερήσιας κατανομής που βασίζεται στη δήλωση εγγυημένων προσφορών ενέργειας (ισχύος) και η οποία συνεπάγεται την ανάγκη αξιοποίησης και μέσων πρόβλεψης.

Για τα νησιά γενικά, η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα μπορεί να συνεπάγεται υψηλό κόστος μεταφοράς. Το έξυπνο, νησιωτικό σύστηµα µικροδικτύου, βασισµένο σε ανανεώσιµες πηγές ενέργειας και µπαταρίες που εφαρµόστηκε στην Τήλο, θα µπορούσε να αποτελέσει παράδειγµα για άλλα νησιά που δεν είναι συνδεδεµένα µε το κεντρικό δίκτυο, παρέχοντας µια βιώσιµη εναλλακτική λύση από τις ρυπογόνες και ακριβές λύσεις που βασίζονται στο πετρέλαιο.