Ν. Καρακατσάνη: Να εξετάσουμε τη μετάβαση σε portfolio bidding από τους ηλεκτροπαραγωγούς – Όχι οριζόντιους λειτουργικούς περιορισμούς στις περικοπές ΑΠΕ

Στη διάρκεια της τοποθέτησής της καθώς και στο περιθώριο του συνεδρίου Power & Gas Forum, η Νεκταρία Καρακατσάνη, σύμβουλος του ΥΠΕΝ, αναφέρθηκε σε κάποιες προκλήσεις που αναδύονται και ενδέχεται να απασχολήσουν την αγορά στο επόμενο διάστημα.  

1. Θα πρέπει να επανεξετάσουμε αν οι συνθήκες επιτρέπουν τη μετάβαση της αγοράς μας σε προσφορές χαρτοφυλακίου (portfolio bidding) και με ποιους όρους μπορεί να συμβεί αυτό.

Είναι άλλωστε μια πρόβλεψη που έχει τεθεί στο πλαίσιο του market reform plan, αλλά γίνεται επίκαιρη και από τις νέες τεχνολογίες που έρχονται στο προσκήνιο.

Η υποβολή προσφορών ανά μονάδα παραγωγής (unit based) ήταν μια κομβική επιλογή της χώρας μας στο target model, προκειμένου να υπάρξει διαφάνεια, με δεδομένες τις δομικές ασυμμετρίες που υπήρχαν, ιδίως τη δεσπόζουσα θέση της ΔΕΗ και το χαρτοφυλάκιο τεχνολογιών που διαθέτει.  

Πλέον όμως οι εταιρείες ενέργειας μετασχηματίζονται, εντάσσουν δυναμικά τις ΑΠΕ στα χαρτοφυλάκια τους, σύντομα θα επεκταθούν στην αποθήκευση αλλά και την απόκριση ζήτησης. Παράλληλα, έχουν αλλάξει σημαντικά και τα μερίδια των εταιρειών.

Είναι επίσης σαφές ότι η Ευρώπη θα διατηρήσει την  αρχιτεκτονική των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας. Θα βλέπουμε λοιπόν τις τιμές χονδρεμπορικής να εκτινάσσονται από τα 50 στα 350 ευρώ / MWh μέσα σε μία ώρα;

Οι προσφορές χαρτοφυλακίου μπορούν να εξομαλύνουν αυτές τις απότομες διακυμάνσεις, καθώς σταθμίζονται και τα κόστη ορυκτών καυσίμων από το συνδυασμό με τις ΑΠΕ, αλλά και τα ζητούμενα της στρατηγικής των συμμετεχόντων. Άλλωστε, από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, μόνο η Ιρλανδία και η Πολωνία δεν έχουν ακόμη εφαρμόσει προσφορές χαρτοφυλακίου. 

Είναι λοιπόν σημαντικό να μελετηθεί αυτό το ζήτημα και ενδεχομένως, να διαμορφωθεί ένας οδικός χάρτης με προϋποθέσεις και όρους για τη μετάβαση σε portfolio bidding.

2. Nooτροπία ESG 

Αναφορικά με τα PPAs, η άρση του πλαφόν για τα συμβόλαια φυσικής παράδοσης είναι μια σημαντική εξέλιξη. Στο επόμενο στάδιο θα πρέπει να δοθεί έμφαση και στην ανάπτυξη των virtual PPAs, που είναι η κυρίαρχη μορφή διεθνώς. Ένα βασικό ζήτημα είναι να ενισχυθεί η κουλτούρα αντιστάθμισης κινδύνου σε όλη την αγορά. Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός περιέχει κάποιος σχετικές προβλέψεις. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και στη λιανική αγορά, σε μια περίοδο με ακραίες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών, κάποιοι προμηθευτές επέλεξαν ισχυρό hedging με όλο το κόστος που αυτό συνεπάγεται, ενώ άλλοι επέλεξαν μια ισχυρότερη έκθεση στην μεταβλητότητα των τιμών, αποφεύγοντας το σχετικό κόστος αλλά διατρέχοντας σημαντικούς κινδύνους. Αυτή η διαφορετική αντίληψη ρίσκου υπάρχει και στα PPAs. 

Ένα βασικό ζήτημα είναι αν θα παραμείνει ισχυρό το ενδιαφέρον για πράσινα διμερή ή αν θα εξασθενίσει, όταν αποκλιμακωθούν οι τιμές. Αν αναπτυχθεί μια κουλτούρα ESG, με βάση την οποίοι οι μεγάλοι καταναλωτές θα θέλουν να πρασινίσουν την κατανάλωσή τους ή την παραγωγική τους διαδικασία, προκειμένου να πετύχουν τους εταιρικούς τους στόχους και να ξεκλειδώνουν πράσινο δανεισμό, αυτό θα συμβάλει και στη σταθερότητα των τιμών αλλά και στη σταθερότητα της μετάβασης προς τα PPAs. Διαφορετικά, θα ελλοχεύει ο κίνδυνος μεγάλοι καταναλωτές να θέλουν να αποχωρήσουν από ένα PPA, αν κρίνουν ότι οι τιμές στην αγορά καταστούν πιο ανταγωνιστικές, ιδίως μετά το 2025 που βελτιώνεται η ανισορροπία στην διεθνή προσφορά και ζήτηση φυσικού αερίου. Αυτή η προσέγγιση θα προκαλεί αβεβαιότητα στην ανάπτυξη των PPAs.

3. Περικοπές ΑΠΕ

Τέλος, η κα. Καρακατσάνη επισήμανε ότι καθώς μπαίνουμε σε μια περίοδο ύφεσης φορτίου, αναμένεται να πυκνώσουν οι περικοπές των ΑΠΕ, χωρίς να υφίσταται μεθοδολογία αποζημίωσης περικοπών. Λόγω του ρεκόρ διείσδυσης ΑΠΕ το 2022, είναι πιθανόν φέτος να υπάρξουν περισσότερες μηδενικές τιμές, ενώ θεωρητικά μπορεί να σημειωθούν ακόμα και αρνητικές τιμές. Η απόκριση των δικτύων στις κοιλάδες φορτίου θα είναι μια πρόκληση από τεχνικής πλευράς, που καθιστά κρίσιμη την τηλεδιαχείριση. Ωστόσο, οι όποιοι λειτουργικοί περιορισμοί τεθούν για τις ΑΠΕ και την αποθήκευση είναι σημαντικό να αντανακλούν την εξέλιξη των μεγεθών, αποφεύγοντας στατικές και οριζόντιες προσεγγίσεις που τελικά δεν θα αξιοποιούν τα δυναμικά πλεονεκτήματα των τεχνολογιών.