Εγχώριοι και ξένοι παίκτες παίρνουν θέση για τη συμμετοχή του demand response στην αγορά εξισορρόπησης

Δημοσιεύτηκαν από τον ΑΔΜΗΕ, οι θέσεις και απόψεις που υπέβαλαν οι συμμετέχοντες στη δημόσια διαβούλευση επί του αρχικού σχεδιασμού για τη συμμετοχή των Χαρτοφυλακίων Κατανεμόμενων Φορτίων στην Αγορά Εξιοσρρόπησης, η οποία διεξήχθηκε το Σεπτέμβριο και Οκτώβριο του 2020.

Υπενθυμίζεται ότι το εν λόγω θέμα αφορά τη συμμετοχή της διαχείρισης ζήτησης (demand response) στη νέα αγορά στα πρότυπα των όσων ισχύουν ήδη για τους ΦΟΣΕ στις ΑΠΕ, κάτι που αποτελεί και ζητούμενο για το φετινό έτος. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, δύο μεγάλοι διεθνείς«παίκτες», η Enel και η Sympower, έχουν ήδη κάνει κρούση σε ελληνικές βιομηχανίες για να αναλάβουν την εκπροσώπησή τους.

Στόχος είναι να προσφέρουν υπηρεσίες εξισορρόπησης στο σύστημα, με την κατάλληλη προσαρμογή της κατανάλωσης του χαρτοφυλακίου των φορτίων που διαχειρίζονται. Κάτι που σημαίνει ότι, παράλληλα με την υφιστάμενη δυνατότητα για αύξηση ή μείωση ανά πάσα στιγμή της ηλεκτροπαραγωγής (με την ενεργοποίηση των προσφορών των μονάδων), ο ΑΔΜΗΕ θα μπορεί πλέον, για να διασφαλίσει την ευστάθεια του συστήματος, να αξιοποιήσει και την ευελιξία που μπορούν να δώσουν μεγάλοι καταναλωτές ρεύματος.

Όπως ανέφερε σχετικά ο διαχειριστής στην πρόσκλησή του, η ενεργή συμμετοχή των ενδιαφερομένων είναι απαραίτηση ώστε ο τελικός σχεδιασμός να είναι βέλτιστος, να ενθαρρύνει την συμμετοχή της ζήτησης και να είναι τεχνικά υλοποιήσιμος στο πλαίσιο της Αγοράς Εξισορρόπησης που έχει ήδη σχεδιαστεί, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητές της (π.χ. κεντρική κατανομή) σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές.

ΕΣΑΗ: Να ρυθμίζεται και η λειτουργία των Χαρτοφυλάκιων Κατανεμόμενου Φορτίου που δεν εκπροσωπούνται από έναν ΦοΣΕ

Ο Ελληνικός Σύνδεσμος Ανεξάρτητων Εταιρειών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΑΗ) κατέθεσε τις εξής παρατηρήσεις, όσον αφορά την εν λόγω διαβούλευση: 

1. Στη σελίδα 34 του υπό διαβούλευση κειμένου αναφέρεται ότι, επειδή οι συνθήκες της ημέρας του Συμβάντος Απόκρισης Ζήτησης μπορεί συχνά να είναι διαφορετικές από τις συνθήκες των προηγούμενων ημερών που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό του Φορτίου Αναφοράς Απόκρισης Ζήτησης απαιτείται η διόρθωσή του. Η μέθοδος που ακολουθείται για τη διόρθωση του Αρχικού Φορτίου Αναφοράς Απόκρισης Ζήτησης είναι αυτή της Προσθετικής Ποσότητας. Στη συνέχεια σημειώνεται ότι περισσότερες  λεπτομέρειες για τον υπολογισμό του Φορτίου Αναφοράς Απόκρισης Ζήτησης μπορούν να βρεθούν στη Μεθοδολογία Υπολογισμού Φορτίου Αναφοράς. Σύμφωνα με την εν λόγω μεθοδολογία, ο Διαχειριστής διορθώνει το Αρχικό Φορτίο Αναφοράς Απόκρισης Ζήτησης χρησιμοποιώντας δεδομένα από την περίοδο που προηγείται του Συμβάντος Απόκρισης Ζήτησης. Η ανωτέρω περίοδος έχει διάρκεια τριών ωρών και λήγει την χρονική στιγμή κατά την οποία ο Διαχειριστής έστειλε την Προειδοποίηση (το «Χρονικό Παράθυρο Διόρθωσης»). Στην περίπτωση όμως που δεν έχει καταγραφεί κατανάλωση κατά τη διάρκεια του Χρονικού Παράθυρου Διόρθωσης τότε ως Χρονικό Παράθυρο Διόρθωσης λαμβάνονται οι πιο πρόσφατες τρεις ώρες που προηγούνται του Συμβάντος Απόκρισης Ζήτησης και στις οποίες έχει καταγραφεί κατανάλωση. 

Η εν λόγω μεθοδολογία δεν εξασφαλίζει ότι τα φορτία που θα προσφέρονται από τους φορείς απόκρισης ζήτησης θα βρίσκονται πράγματι στη διάθεση του Διαχειριστή, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ακόμα και την ευστάθεια του Συστήματος. Παρόλα αυτά, οι ίδιοι καταναλωτές θα αμείβονται για την προσφορά του «διαθέσιμου» φορτίου, το οποίο όμως στην πραγματικότητα δεν μπορεί να «κατανεμηθεί». Επομένως, στην περίπτωση που δεν έχει καταγραφεί κατανάλωση κατά τη διάρκεια του Χρονικού Παράθυρου Διόρθωσης, τότε το Φορτίο Αναφοράς Απόκρισης Ζήτησης θα πρέπει προφανώς να είναι μηδενικό (αντί να λαμβάνονται οι πιο πρόσφατες τρεις ώρες στις οποίες έχει καταγραφεί κατανάλωση). 

2. Σε πολλά σημεία του υπό διαβούλευση κειμένου, γίνεται αναφορά στη λειτουργία των Φορέων Σωρευτικής Εκπροσώπησης Απόκρισης Ζήτησης (ΦοΣΕ ΑΖ) χωρίς να γίνεται παράλληλη αναφορά στα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενου Φορτίου που δεν εκπροσωπούνται από έναν ΦοΣΕ. Οι σχετικές διατάξεις του κειμένου θα πρέπει να τροποποιηθούν, προκειμένου να ρυθμίζεται και η λειτουργία των Χαρτοφυλάκιων Κατανεμόμενου Φορτίου που δεν εκπροσωπούνται από έναν ΦοΣΕ. 

3. Τέλος, θα πρέπει να προβλεφθεί και ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την έναρξη της συμμετοχής των κατανεμόμενων φορτίων στην Αγορά Εξισορρόπησης, δεδομένου ότι η εν λόγω συμμετοχή προϋποθέτει την προηγούμενη επίλυση διάφορων τεχνικών ζητημάτων.

Enel Green Power: Η ύπαρξη ενός μακροχρόνιου μηχανισμού ισχύος πολύ ουσιαστική για την ανάπτυξη και συμμετοχή κάθε ΦΟΣΕ

Η EGP αναφέρει ότι βλέπει θετικά τις προτάσεις του ΑΔΜΗΕ για τους κανόνες συμμετοχής της Ζήτησης από την πλευρά του «φορέα σωρευτικής εκπροσώπησης απόκρισης ζήτησης», παράλληλα όμως σημειώνει πως η ύπαρξη ενός μακροχρόνιου μηχανισμού ισχύος είναι πολύ ουσιαστική για την ανάπτυξη και συμμετοχή κάθε «φορέα σωρευτικής εκπροσώπησης απόκρισης ζήτησης» στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. 

Με τρεις προτάσεις για τη νέα αγορά η Sympower

Ο δεύτερος διεθνής παίχτης που επιδιώκει να συμμετέχει στη νέα αγορά είναι η Sympower, η οποία υπογράμμισε τα εξής:

Πρόταση 1η 

Θα θέλαμε να προτείνουμε την δυνατότητα ένα χαρτοφυλάκιο Κατανεμόμενου Φορτίου να παρέχει τα ίδια MW ταυτόχρονα στις αγορές ΕΔΣ και χΕΑΣ. Στα οφέλη αυτής της δυνατότητας προς τον ΑΔΜΗΕ προκύπτει ότι θα έχετε περισσότερες προσφορές στις δύο αγορές, και επειδή δίνεται η δυνατότητα στο χαρτοφυλάκιο να έχει εισόδημα από δύο αγορές (αντί για μία) μπορεί να μειώσει τις τιμές των προσφορών του στις δύο αγορές που συμμετέχει και να κάνει την αγορά πιο ανταγωνιστική. Στα οφέλη αυτής της δυνατότητας προς συμμετέχων χαρτοφυλάκια προκύπτει ότι τα πιθανά έσοδα από μία αγορά μπορεί να μην ήταν αρκετά ενδιαφέρον συγκριτικά με τα κόστη που θα έπρεπε πραγματοποιήσουν για να έχουν την δυνατότητα να συμμετέχουν. Συνεπώς η συμμετοχή τους σε δύο αποτελεί κίνητρο για να πραγματοποιήσουν τα απαραίτητα έξοδα. 

Παράδειγμα: Σύστημα εξαέρωσης σε εμπορικά κέντρα, μεγάλα σουπερ μαρκετ ή ξενοδοχεία. Οι ανεμιστήρες είναι μηχανήματα που μπορούν να συμμετέχουν σε όλες τις αγορές λόγο του χρόνου ανταπόκρισής τους, όμως τα έξοδα για εγκατάσταση μετρητικών μονάδων σε σύγκριση με τα πιθανά έσοδα από μία αγορά συνήθως δεν δημιουργούν ενδιαφέρον επαγγελματική υπόθεση (business case). Η δυνατότητα να σε συμμετέχουν σε δύο αγορές ταυτόχρονα και να έχουν περισσότερα έσοδα δημιουργεί σίγουρα ενδιαφέρον επαγγελματική υπόθεση. Συνήθως η κάθε εγκατάσταση έχει ισχύ 30 kW – 100kW, συμμετέχοντας σε χαρτοφυλάκιο μπορούν να προσφέρουν σημαντικό αριθμό MW (aggregation) διότι έχουν πολλές εγκαταστάσεις

Πρόταση 2 

Στο κείμενο προς διαβούλευση, παράγραφο 4.4.2 και σελίδα 33, Αναφέρετε: “Όσο αφορά στα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενου Φορτίου που συμμετέχουν στην διαδικασία αΕΑΣ εξετάζονται δύο μεθοδολογίες υπολογισμού για το Φορτίο Αναφοράς ΑΖ:

1) Το Φορτίο Αναφοράς ΑΖ ισούται με την τελευταία μέτρηση που ελήφθη για το Χαρτοφυλάκιο Κατανεμόμενου Φορτίου πριν αυτό ενταχθεί στην διαδικασία αΕΑΣ. Το Φορτίο Αναφοράς ΑΖ παραμένει σταθερό καθ’ όλη την διάρκεια που το Χαρτοφυλάκιο Κατανεμόμενου Φορτίου συμμετέχει στην διαδικασία αΕΑΣ.

2) Το Φορτίο Αναφοράς ΑΖ αποστέλλεται από τον ΦοΣΕ ΑΖ στον ΑΔΜΗΕ μέσω της εγκατάστασης τηλετερματικής μονάδας (RΤU) πριν από κάθε κύκλο της διαδικασίας αΕΑΣ, ανά 8 δευτερόλεπτα.” 

Θα θέλαμε να προτείνουμε την 2 η επιλογή. Υπάρχουν εγκαταστάσεις που επιτρέπουν την εγκατάσταση μετρητών μόνο σε κάποια κεντρική παροχή ρεύματος. Σε αυτήν την περίπτωση ο μετρητής μπορεί να μετράει τα μηχανήματα που συμμετέχουν στην διαδικασία αΕΑΣ σε συνδυασμό με άλλα μηχανήματα που δεν συμμετέχουν. Σε αυτή την περίπτωση εάν τα μηχανήματα που συμμετέχουν δεν έχουν σταθερή κατανάλωση χρειάζεται να εγκαταστήσουμε δεύτερους μετρητές για να μπορούμε να αφαιρέσουμε την κατανάλωσή τους από την συνολική. Με την 2η επιλογή έχουμε την δυνατότητα να αποστέλλουμε τις δεύτερες μετρήσεις και η ενέργεια που ενεργοποιήθηκε να προκύπτει από την διαφορά τους.

Πρόταση 3 

Στο κείμενο προς διαβούλευση, παράγραφο 5.2.1 και σελίδα 35, Αναφέρετε: 

“Ο μετρητής μετρά ενεργό εισερχόμενη και εξερχόμενη ενέργεια σε δύο κατευθύνσεις (kWh). Η κλάση ακριβείας του μετρητή ορίζεται σε 0,5S, ενώ θα πρέπει να διαθέτει χωρητικότητα μετρήσεων 96 περιόδων την ημέρα, τουλάχιστον για 60 ημέρες και για όλα τα καταγραφόμενα μεγέθη.” 

και αργότερα αναφέρετε: 

“Τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση των πληροφοριών των μετρητών πρέπει να πληρούν τουλάχιστον τις εξής προϋποθέσεις: • Να διαθέτουν χωρητικότητα αποθήκευσης 96 περιόδων την ημέρα τουλάχιστον, για 60 ημέρες και για όλες τις τιμές ζήτησης.” 

Εδώ έχει υπάρξει μία ασάφεια. Είναι υποχρεωτικό ο μετρητής να έχει την δυνατότητα να αποθηκεύει 96 μετρήσεις για τις προηγούμενες 60 ημέρες σε κάποια εσωτερική μνήμη, ή μπορούν αυτές οι μετρήσεις να αποθηκεύονται σε κάποιο εξωτερικό ενσωματωμένο σύστημα (embedded system) που βρίσκετε δίπλα στον μετρητή από το οποίο θα μπορεί ο διαχειριστής να συλλέξει τις αντίστοιχες ιστορικές μετρήσεις που επιθυμεί;

Θα θέλαμε να προτείνουμε οι ιστορικές μετρήσεις να συλλέγονται από τον ΦοΣΕ ΑΖ και να τις διαθέτει στον διαχειριστή σε περίπτωση που ζητηθούν. Οι λόγοι που το προτείνουμε είναι διότι οι επιλογές έξυπνων μετρητών (smart meters) που διαθέτουν και χώρο αποθήκευσης είναι περιορισμένες και συνηθώς έχουν αυξημένο κόστος. Το αυξημένο κόστος εγκατάστασης μετρητών μπορεί να οδηγήσει πιθανούς συμμετέχοντες να μην συμμετέχουν στις αγορές εξισορρόπησης λόγο της απόδοσης της επένδυσης. Επίσης ένας ΦοΣΕ ΑΖ μπορεί να έχει πάνω από 500 διανεμημένους μετρητές, πιστεύουμε ότι θα είναι πιο εύκολο για τον διαχειριστή να έχει ένα σημείο αναφοράς από το οποίο συλλέγει μετρήσεις αντί για 500 διαφορετικά.

Ακόμη στην παράγραφο 5.3 και σελίδα 37 αναφέρετε: 

“Για τη συμμετοχή ενός Καταναλωτή στη διαδικασία παροχής ανοδικής / καθοδικής αυτόματης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας (αΕΑΣ) απαιτούνται μετρητικές διατάξεις με προδιαγραφές αντίστοιχες με αυτές που ορίζονται για την παροχή χειροκίνητης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας (χΕΑΣ). Επιπλέον, για την παροχή αΕΑΣ, απαιτείται η δυνατότητα λήψης μετρήσεων ανά 1 δευτερόλεπτο.”

Αν πρέπει να αποθηκεύουμε μετρήσεις ανά 1 δευτερόλεπτο για 60 ημέρες, απαιτείτε μεγάλος όγκος χωρητικότητας οποίος δεν υπάρχει σε μετρητές. Οπότε θα πρέπει να αποθηκεύονται σε κάποια εξωτερική μονάδα. 

Η παραπάνω πρόταση μας: “o ΦοΣΕ να είναι υπεύθυνος να συλλέγει τις ιστορικές μετρήσεις για τις αγορές χΕΑΣ, αΕΑΣ και ΕΔΣ και να τις διαθέτει στο διαχειριστή σε περίπτωση που ζητηθούν” προέρχεται από τον τρόπο λειτουργείας των FCR αγορών της Φιλανδιας και Σουηδίας, με τις σχετικές αναφορές να δηλώνουν τα εξής:

Όσον αφορά τη Σουηδία: «Εκτός από την αναφορά σε πραγματικό χρόνο, ο υπεύθυνη ισορροπίας που παρέχει FCR θα αποθηκεύει συγκεκριμένα δεδομένα, για τη μονάδα ή την ομάδα που παρέχει FCR, σχετικά με την ενεργό ισχύ με ανάλυση 1 δευτερολέπτου. Ο υπεύθυνος ισορροπίας που παραδίδει FCR αποστέλλει αποθηκευμένα δεδομένα στη SvK κατόπιν αιτήματος. Τα δεδομένα αποθηκεύονται τουλάχιστον 14 ημέρες»

Όσον αφορά τη Φινλανδία: «Κατόπιν αιτήματος της Fingrid, ένας πάροχος υπηρεσιών εξισορρόπησης (BSP) παραδίδει τα δεδομένα ενεργού ισχύος των εφεδρικών μονάδων που συμβάλλουν στον έλεγχο, αναλυτικές κατά συγκεκριμένες μονάδες σε αριθμητικό αριθμό και μορφή με ακρίβεια ενός δευτερολέπτου, έτσι ώστε η ενεργοποίηση της εφεδρικής μονάδας να μπορεί να επαληθευτεί συμφωνα με την Συμφωνία Fingrid - BSP, για παράδειγμα, σε καταστάσεις διαταραχής του δικτύου…. Τα ιστορικά δεδομένα πρέπει να παραδοθούν εντός 14 ημερών από την ημέρα που ζητηθηκαν από την Fingrid…» 

ΕΒΙΚΕΝ: Περιορισμοί ως προς τη  συμμετοχή της ζήτησης στην αγορά εξισορρόπησης ισχύος 

Από την πλευρά της, η ΕΒΙΚΕΝ σημείωσε τα εξής:

Το άρθρο 17 παρ. 1 της Οδηγίας της 5ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (2019/944) θεσπίζει την υποχρέωση για τα κράτη μέλη «να εφαρμόζουν ένα θεσμικό πλαίσιο που να επιτρέπει στους τελικούς πελάτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προσφέρουν υπηρεσίες απόκρισης ζήτησης μέσω φορέων σωρευτικής εκπροσώπησης, να συμμετέχουν από κοινού με τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας σε όλες τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις». 

Το άρθρο 17 παρ. 5 της ίδιας Οδηγίας θεσπίζει επιπρόσθετη υποχρέωση για τα κράτη μέλη «να μεριμνούν ώστε οι ρυθμιστικές αρχές ή, εφόσον απαιτείται από το οικείο εθνικό νομικό σύστημα, οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και οι διαχειριστές συστημάτων διανομής σε στενή συνεργασία με τους συμμετέχοντες στην αγορά και τους τελικούς πελάτες να καθορίζουν τις τεχνικές απαιτήσεις για τη συμμετοχή της απόκρισης ζήτησης σε όλες τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας βάσει των τεχνικών χαρακτηριστικών των εν λόγω αγορών και των τεχνικών δυνατοτήτων της απόκρισης ζήτησης.

Στο πλαίσιο αυτό επισημαίνουμε ότι συγκεκριμένα σημεία της πρότασής σας εισάγουν διακρίσεις στη συμμετοχή της Ζήτησης και λειτουργούν περιοριστικά ως προς τη  συμμετοχή της ζήτησης στην αγορά εξισορρόπησης ισχύος και συγκεκριμένα στη χΕΑΣ.

Είναι προφανές ότι η συμμετοχή κατανεμόμενου φορτίου στην αγορά εξισορρόπησης, τουλάχιστον στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της αγοράς, απευθύνεται κυρίως στα ευέλικτα βιομηχανικά φορτία.

Η μέθοδος υπολογισμού του φορτίου αναφοράς διαφοροποιείται με βάση τη συμμετοχή των φορτίων σε χΕΑΣ ή αΕΑΣ. Η διαφοροποίηση αυτή είναι δυσμενής για τα κατανεμόμενα φορτία που συμμετέχουν στη χΕΑΣ, χωρίς προφανή λόγο.

Συγκεκριμένα: 

Οι βιομηχανίες που έχουν ελαστικά φορτία (χαλυβουργίες, τσιμέντα) και έχουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά να συμμετάσχουν στη χΕΑΣ δεν έχουν καθημερινά σταθερό φορτίο.

Επίσης σημειώνουμε ότι τα βιομηχανικά φορτία μπορούν να συμμετέχουν μόνο στη χΕΑΣ και όχι στην αΕΑΣ, λόγω περιορισμών που ανάγονται στην παραγωγική διαδικασία.

Ο υπολογισμός του φορτίου αναφοράς αναφορικά με συμμετοχή χαρτοφυλακίου κατανεμόμενου φορτίου στη χΕΑΣ γίνεται βάσει της μεθόδου «υψηλές X/Y κατά την οποία από τις επιλέξιμες Υ ημέρες επιλεγονται οι Χ ημέρες με την υψηλότερη κατανάλωση……. Επειδή οι συνθήκες της ημέρας του Συμβάντος Απόκρισης Ζήτησης μπορεί συχνά να είναι διαφορετικές από τις συνθήκες των προηγούμενων ημερών που χρησιμοποιήθηκαν για τον Υπολογισμό του Φορτίου Αναφοράς Απόκρισης Ζήτησης απαιτείται η διόρθωση του». 

Η μεθοδολογία αυτή θα ήταν πρόσφορη εφόσον βασιζόταν σε προειδοποίηση δύο ωρών, ενώ η χΕΑΣ γίνεται με προειδοποίηση 15 λεπτών, οπότε μια μέτρηση τη δεδομένη στιγμή είναι πλέον αντιπροσωπευτική του πραγματικού φορτίου της ζήτησης που συμμετέχει για τις επόμενες 2-3 ώρες που του ζητήθηκε να προσαρμόσει το φορτίο του.

Αντίθετα, για τα κατανεμόμενα φορτία τα οποία συμμετέχουν στην αΕΑΣ δεν εφαρμόζεται η ανωτέρω περιγραφείσα μεθοδολογία αλλά στην ουσία το φορτίο αναφοράς είναι ίσο με το φορτίο που μετράται πριν αυτό ενταχθεί στη διαδικασία αΕΑΣ.

Με τα δεδομένα αυτά, η ανωτέρω μεθοδολογία υπολογισμού του φορτίου αναφοράς που εφαρμόζεται στη χΕΑΣ λειτουργεί στην πράξη ως εμπόδιο (barrier) και καθιστά άνισο τον ανταγωνισμό της ζήτησης με την ηλεκτροπαραγωγή.

Ενόψει των ανωτέρω, προτείνουμε να μην εφαρμοστεί η ανωτέρω μεθοδολογία, η οποία είναι αντίθετη στη διάταξη του άρθρου 17 της Οδηγίας 2019/944 αλλά να λαμβάνεται υπόψη η μέτρηση κατά το χρόνο έκδοσης της εντολής, ως βάση για τον υπολογισμό του φορτίου αναφοράς στη χΕΑΣ.