Ελλάδα–Γερμανία: Η τεράστια διαφορά στην αγορά εξισορρόπησης που απαιτεί εξηγήσεις

Υπάρχει ένα κόστος που δεν φαίνεται στον λογαριασμό ρεύματος. Δεν έχει δική του γραμμή, δεν το βλέπεις, δεν το ψάχνεις. Ενσωματώνεται αδιαφανώς στις χρεώσεις σου και πληρώνεται χωρίς να το ξέρεις. Λέγεται κόστος εξισορρόπησης — και το 2025 στην Ελλάδα ξεπέρασε το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.

Αυτό δεν είναι τεχνικό πρόβλημα. Είναι πολιτικό. Και έχει συγκεκριμένους ωφελούμενους.

Τι είναι η αγορά εξισορρόπησης — και γιατί μας αφορά

Κάθε ηλεκτρικό σύστημα χρειάζεται να «ισορροπεί» σε πραγματικό χρόνο: η παραγωγή πρέπει να ισούται συνεχώς με την κατανάλωση. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, ο ΑΔΜΗΕ παρεμβαίνει, καλώντας συγκεκριμένες μονάδες να ανεβάσουν ή να κατεβάσουν την παραγωγή τους. Αυτές οι μονάδες αποζημιώνονται. Το κόστος αυτό καταλήγει στον καταναλωτή.

Μέχρι εδώ είναι φυσιολογικό. Το πρόβλημα είναι το μέγεθος.

Το 2025, η συνολική ενέργεια εξισορρόπησης στην Ελλάδα ανήλθε περίπου στις 7,4 TWh — έναντι συνολικής κατανάλωσης 51,6 TWh. Αναλογία: 14,3%. Με απλά λόγια, για κάθε 100 MWh που καταναλώθηκαν, ο ΑΔΜΗΕ χρειάστηκε να παρέμβει για 14,3 MWh επιπλέον.

Η σύγκριση με τη Γερμανία είναι αποκαλυπτική. Στη Γερμανία — χώρα με τεράστια κατανάλωση, υψηλή διείσδυση ΑΠΕ και πολύπλοκο δίκτυο — η ενεργοποιημένη ενέργεια εξισορρόπησης ανήλθε σε περίπου 1 TWh έναντι 466 TWh κατανάλωσης. Αναλογία: 0,21%.

Η Ελλάδα χρησιμοποιεί την αγορά εξισορρόπησης 68 φορές πιο έντονα από τη Γερμανία ως ποσοστό της κατανάλωσής της. Αυτό δεν είναι μια μικρή τεχνική απόκλιση. Είναι δύο εντελώς διαφορετικοί τρόποι λειτουργίας — και ο ελληνικός κοστίζει ακριβά.

Ποιος πληρώνει — και ποιος κερδίζει

Το συνολικό κόστος εξισορρόπησης για το 2025 αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων μόνο ο ΛΠ3 — ο λογαριασμός ανακατανομής που αφορά τις μονάδες που εντάσσονται με εντολή ΑΔΜΗΕ — εκτιμάται στα 780 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 150% σε σχέση με το 2024. Σύμφωνα με μελέτη της Grant Thornton, η μέση χρέωση εξισορρόπησης στην Ελλάδα το 2024-2025 ανήλθε σε 12,2 €/MWh — έναντι 3 €/MWh στην Ιταλία.

Αυτά τα χρήματα δεν εξαφανίζονται. Καταλήγουν στις μονάδες φυσικού αερίου και στα υδροηλεκτρικά που μπορούν να ανεβοκατεβάζουν την παραγωγή τους με εντολή. Η ΕΒΙΚΕΝ έχει καταγράψει τιμές προσφορών ανοδικής ενέργειας σε ώρες μη αιχμής που φτάνουν τα 200-300 €/MWh — τιμές τεχνητά διογκωμένες που δεν ελέγχονται από κανέναν, επειδή το σύστημα αποζημίωσης pay-as-bid στερείται διαφάνειας.

Αυτό είναι το κόστος που αόρατα βαρύνει τον λογαριασμό κάθε νοικοκυριού.

Γιατί η αγορά εξισορρόπησης διογκώθηκε τόσο;

Η απάντηση δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική.

Η έλλειψη αποθήκευσης ενέργειας αναγκάζει τον ΑΔΜΗΕ να παρεμβαίνει χειροκίνητα κάθε μεσημέρι, όταν η ΑΠΕ πλημμυρίζει το σύστημα. Αντί να χρησιμοποιεί μπαταρίες για να απορροφούν την περίσσεια ενέργειας και να την επιστρέφουν το βράδυ, ο ΑΔΜΗΕ καλεί θερμικές μονάδες με constraint — δηλαδή τις πληρώνει ακόμα και όταν δεν παράγουν — για να κρατούν το δίκτυο σταθερό. Αυτές οι παρεμβάσεις αποτελούν τον βασικό κορμό του ΛΠ3.

Η καθυστέρηση εφαρμογής του άρθρου 11Β — που θα επέτρεπε αποθήκευση στα υφιστάμενα μικρά φωτοβολταϊκά — και η αποτυχία εφαρμογής του Market Reform Plan συντηρούν αυτή τη δομική αναποτελεσματικότητα. Το αποτέλεσμα: η αγορά εξισορρόπησης λειτουργεί ουσιαστικά ως δεύτερη μεγάλη αγορά που διορθώνει σε πραγματικό χρόνο αυτά που το σύστημα δεν μπόρεσε να διαχειριστεί στην Αγορά Επόμενης Ημέρας. Και αυτή η διόρθωση στοιχίζει — σε εμάς.

Το ερώτημα που χρειάζεται απάντηση

Γιατί η Ελλάδα χρειάζεται 68 φορές πιο έντονη αγορά εξισορρόπησης από τη Γερμανία; Και ποιος έχει συμφέρον αυτή η αγορά να παραμένει τόσο μεγάλη;

Οι μικροί παραγωγοί ΑΠΕ πληρώνουν διπλά: πρώτα με τις περικοπές χωρίς αποζημίωση, και μετά ως καταναλωτές του κρυφού κόστους εξισορρόπησης που μεταφέρεται στους λογαριασμούς τους. Οι μεγάλοι θερμικοί παραγωγοί εισπράττουν και από τις δύο πλευρές.

Η ΡΑΑΕΥ, ο ΑΔΜΗΕ και το Υπουργείο Ενέργειας οφείλουν να δώσουν πλήρη δημόσια στοιχεία ανά τεχνολογία, ανά τύπο μονάδας και ανά κατηγορία κόστους — και ένα συγκεκριμένο σχέδιο μείωσης. Η εξισορρόπηση πρέπει να είναι μηχανισμός διόρθωσης του συστήματος. Όχι η πιο κερδοφόρα αγορά της ελληνικής ενέργειας.

_______

Νίκος Πανόπουλος, Σύλλογος φωτοβολταϊκών πάρκων HELIOS