Θοδωρής Παναγούλης: Σε γεωπολιτικούς ατραπούς η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ

Στο επίκεντρο έντονων γεωπολιτικών διεργασιών που αφορούν την ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης και τους «δρόμους» διέλευσης του αερίου της Κασπίας, βρίσκεται πλέον η υπόθεση της πώλησης από το ελληνικό δημόσιο του 55% της ΔΕΠΑ.

Το ενδιαφέρον που εκδήλωσε για την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ ο Εμίρης του Κατάρ, κατά τη συνάντηση που είχε το προηγούμενο Σάββατο με τον πρωθυπουργό, είναι η πλέον πρόσφατη περίπτωση, χαρακτηριστική του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζεται από τους διεθνείς «παίκτες» η προοπτική απόκτησης πλειοψηφικού μεριδίου της επιχείρησης. Έχει προηγηθεί η κατάθεση ενδιαφέροντος από τις κρατικές εταιρείες του Αζερμπαϊτζάν, της Ρωσίας και της Τουρκίας, αλλά και από μεγάλες ενεργειακές εταιρείες της Ευρώπης.

Πέραν της αμιγώς εμπορικής πλευράς της υπόθεσης, κομβικό στοιχείο αποτελεί η συμμετοχή της ΔΕΠΑ στον αγωγό που θα συνδέει την Tουρκία με την Eλλάδα και την Iταλία (ITGI) για να μεταφέρει στην Eυρώπη αέριο από το Aζερμπαϊτζάν, αλλά και η στρατηγική θέση των υπόλοιπων υποδομών που διαθέτει ή σχεδιάζει η χώρα μας. Για παράδειγμα ο σταθμός υγροποιημένου αερίου της Ρεβυθούσας και η σχεδιαζόμενη αποθήκη αερίου στα παλιά κοιτάσματα του Πρίνου.

Αρκεί να αναφερθεί ότι το Κατάρ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και αναζητά αγορές για να το πουλήσει. Μέσω λοιπόν μιας πιθανής απόκτησης του ελέγχου της ΔΕΠΑ, (έστω και μετά από συνεργασία με έλληνα εταίρο, όπως είναι και το πιθανότερο) θα μπορούσε να προωθήσει την παραγωγή του όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά στην ευρύτερη περιοχή, χρησιμοποιώντας το σταθμό της Ρεβυθούσας και το υπάρχον δίκτυο αγωγών.

Αντίστοιχη στόχευση, συναρτώμενη όμως με τη διοχέτευση Ρωσικού αερίου, είτε μέσω του υφιστάμενου αγωγού που έρχεται στη χώρα μας από τη Βουλγαρία, είτε μέσω του σχεδιαζόμενου νότιου κλάδου του south stream, έχει η Ρωσική Gazprom.

Από την άλλη πλευρά, τόσο η Αζέρικη εταιρεία Socar όσο και η Τουρκική Botas, συνδέουν το – προφορικό τουλάχιστον - ενδιαφέρον τους για τη ΔΕΠΑ με τον Τουρκοελληνοϊταλικό αγωγό ITGI. Εδώ τα πράγματα βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο, καθώς μόλις το προηγούμενο Σάββατο κατατέθηκαν στο Μπακού οι «υποψηφιότητες» και μέχρι το τέλος του έτους το Αζερμπαϊτζάν και η κοινοπραξία που διαχειρίζεται το κοίτασμα Σαχ Nτενίζ 2 θα πρέπει να έχουν αποφασίσει από ποιόν αγωγό και από ποιες εταιρείες θα μεταφέρεται το αέριο στην Ευρώπη. Στην περίπτωση που επιλεγεί ο αγωγός ITGI, η αξία της ΔEΠA ως χαρτοφυλάκιο εκτινάσσεται στα ύψη και το επενδυτικό ενδιαφέρον αποκτά άλλα χαρακτηριστικά.

Ευρωπαϊκά αγκάθια

Είναι ρεαλιστική όμως η διεκδίκηση της ΔΕΠΑ, μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής εταιρείας με συμφέροντα στις ενεργειακές οδεύσεις, από εταιρείες όπως η Socar και η Gazprom; Παράγοντες του χώρου εκτιμούν ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει προβλήματα που άπτονται της πολιτικής της Ε.Ε. η οποία ως γνωστόν στοχεύει στην κατά το δυνατόν μεγαλύτερη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου για την Ευρώπη.

Ειδικά για την περίπτωση της Gazprom η απόκτηση πρόσβασης σε ένα ακόμη δίκτυο αγωγών εντός της Ε.Ε. και μάλιστα στο νευραλγικό νότιο διάδρομο, πιθανόν να συναντούσε αν όχι την αντίδραση, τουλάχιστον το σκεπτικισμό των Βρυξελλών. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι βασικός στόχος της Ε.Ε. είναι να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τη Ρωσία για τον ενεργειακό της εφοδιασμό και γιαυτό προωθεί την έλευση αερίου από την Κασπία. Aυτό που φοβούνται, επιπλέον, οι Ευρωπαίοι είναι ότι η Gazprom αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο της ΔEΠA θα επιχειρήσει με διάφορα προσκόμματα ακόμα και να μπλοκάρει το έργο του ITGI για να μη φτάσει ανταγωνιστικό αέριο στην Eυρώπη. H κοινοτική νομοθεσία περί ανταγωνισμού, αφού η Gazprom αποτελεί τον βασικό προμηθευτή της ΔEΠA, θεωρείται ως εργαλείο για την αποτροπή αυτής της εξέλιξης και ήδη πληροφορίες φέρουν τις αρμόδιες υπηρεσίες της Kομισιόν να κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση.

Για την Αζέρικη Socar ωστόσο μια πιθανή συμμαχία με ευρωπαϊκή εταιρεία, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αποτελέσει την κατάλληλη «φόρμουλα», ώστε να διεκδικήσουν από κοινού το 55% της ΔΕΠΑ και να αρθούν έτσι τα προβλήματα με την Ε.Ε. Πηγές της αγοράς που γνωρίζουν τα τεκταινόμενα υποστηρίζουν ότι υπάρχει σημαντική κινητικότητα στην κατεύθυνση αυτή, ενώ μεταξύ των ονομάτων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν εν δυνάμει «συνεταίρο» της Socar, περιλαμβάνεται το όνομα της ιταλικής Eni, της εταιρείας που έχει ήδη εγκαθιδρύσει ισχυρή παρουσία στην ελληνική αγορά αερίου καθώς διαθέτει μειοψηφικά μερίδια και το μάνατζμεντ των δύο Εταιρειών Παροχής Αερίου σε Θεσσαλονίκη και Θεσσαλία.

Οι άλλοι μνηστήρες

Για τη ΔΕΠΑ πάντως, συνεχίζει να υπάρχει ισχυρό ενδιαφέρον από την πλευρά της Ιταλικής Edison, η οποία είναι ο συνεταίρος της στον Ελληνοϊταλικό αγωγό ITGI, ενώ έχει ως «προίκα» την επιτυχημένη συνεργασία της στον ηλεκτρισμό με τον όμιλο των Ελληνικών Πετρελαίων, που είναι κάτοχος του 35% της ΔΕΠΑ. Στην ιταλική εταιρεία, πλειοψηφικό ποσοστό διαθέτει όμως η γαλλική EdF, η οποία με τη σειρά της έχει υπογράψει πέρυσι μνημόνιο κατανόησης με τη Gazprom για την είσοδό της στον αγωγό South Stream.

Την ίδια στιγμή αρκετές άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες που εν δυνάμει θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν για τη ΔΕΠΑ, συμμετέχουν σε κονσόρτιουμ ανταγωνιστικών αγωγών του ITGI, γεγονός που δημιουργεί «ειδικές συνθήκες». Για παράδειγμα η γερμανική EΟΝ και η νορβηγική Statoil μετέχουν στον αγωγό TAP, ενώ και η επίσης Γερμανική RWE είναι βασικός μέτοχος του αγωγού Nabucco.

Ειδικά για τις γερμανικές εταιρείες RWE και EON πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και το γεγονός ότι, μετά τις αποφάσεις του Bερολίνου για απόσυρση των πυρηνικών μονάδων ηλεκτρικής ενέργειας, καλούνται να διαθέσουν τεράστια ποσά εντός της χώρας τους για την αντικατάσταση της πυρηνικής ισχύος. Έχουν ως εκ τούτου περιορίσει τις «επεκτατικές», εκτός Γερμανίας, βλέψεις τους.

Για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές εταιρείες που θεωρείται δεδομένο το ενδιαφέρον τους, όπως η Gaz de France, η ιταλική ENI και η ισπανική Gαz Natural, ο προβληματισμός που εκφράζεται είναι το κατά πόσο θα εντάξουν στη στρατηγική τους τη στρατηγική της ΔEΠA, ή θα δουν την εταιρεία «ως ένα γραφειάκι» στην Eλλάδα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται. H παράμετρος αυτή αποτελεί ένα ποιοτικό στοιχείο της ιδιωτικοποίησης που θα κληθεί να λάβει υπόψη της η κυβέρνηση.

Έλληνες διεκδικητές

Aπό ελληνικής πλευράς, αρχικό ενδιαφέρον έχει εκφράσει ο όμιλος Mυτιληναίου και, βεβαίως, τα EΛΠE που συμμετέχουν ήδη στην εταιρεία με ποσοστό 35%. Σύμφωνα μάλιστα με κάποιες εκτιμήσεις, η πώληση του ποσοστού που κατέχει το Δημόσιο στα ΕΛΠΕ και η πώληση του πακέτου 55% της ΔΕΠΑ είναι δύο απόλυτα αλληλοεξαρτώμενες κινήσεις. Yπ’ αυτήν την έννοια, εάν ο όμιλος Λάτση διεκδικήσει το νέο πακέτο των ΕΛΠΕ θα το κάνει για την ενίσχυση της θέσης του στη ΔEΠA.

Aντίστοιχα, σύμφωνα πάντα με τις ίδιες εκτιμήσεις, η ΔEΠA θα είναι και ο τελικός στόχος οποιουδήποτε τρίτου επενδυτή εκφράσει ενδιαφέρον για τα EΛΠE, αφού μέσω της εξαγοράς του 35% του ομίλου θα πάρει μερίδιο και στο 35% της ΔEΠA. Με αυτή τον οπτική θα πρέπει ίσως να ερμηνευθεί η πρόθεση που εξέφρασε ο Εμίρης του Κατάρ για συμμετοχή του QPI (Qatar Petroleum International), όχι μόνον στην ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ αλλά και σε εκείνη των ΕΛΠΕ.

Εκκρεμότητες

Πρέπει πάντως να τονιστεί ότι για την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ παραμένουν οι εκκρεμότητες με την «προίκα» της εταιρείας, δηλαδή τα συμβόλαια πελατών που έχει στην ελληνική αγορά και τα συμβόλαια προμήθειας αερίου από διεθνείς προμηθευτές. Όσον αφορά την προμήθεια αερίου, η βασική σύμβαση είναι με τη Ρωσική Gazprom, η οποία ωστόσο λήγει το 2016,ενώ μετά τα δικαιώματα πώλησης Ρωσικού αερίου στη χώρα μας θα τα έχει η εταιρεία «Προμηθέας Gas», κοινή εταιρεία της Gazprom και του Ομίλου Κοπελούζου. Όσον αφορά την εξασφάλιση συμβολαίων με προμηθευτές, το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ΔΕΠΑ είναι ότι δεν έχει συμφωνήσει με τον κύριο πελάτη της και βασικό καταναλωτή αερίου στη χώρα (απορροφά περίπου το 65% των πωλήσεων της ΔΕΠΑ), δηλαδή τη ΔΕΗ. Πρόκειται για ένα ζήτημα που παρά την πίεση από την κυβέρνηση δεν έχει λυθεί, αντίθετα περιπλέκεται περισσότερο μετά την επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο, οπότε προβλέπεται η μείωση της κατανάλωσής του για την ηλεκτροπαραγωγή.

Όσον αφορά τέλος το θέμα της option που έχει η ΔΕΗ για την απόκτηση του 30% της ΔΕΠΑ, που πρέπει επίσης να λυθεί για να προχωρήσει η ιδιωτικοποίηση, μόλις την Τρίτη η ΔΕΗ αποφάσισε να αναθέσει σε ανεξάρτητο οίκο την εκτίμηση της αξίας του περιουσιακού αυτού στοιχείου της.

(Ο Κόσμος του Επενδυτή, 22/10/11)