«Τζόγος με δεμένα μάτια» οι συναλλαγές μέσω της πλατφόρμας Picasso - Ο μηχανισμός δημιουργεί μη διαχειρίσιμο κίνδυνο λένε οι traders

Το trading μέσω της διασυνοριακής πλατφόρμας της ΕΕ για την εξισορρόπηση ισχύος,  Picasso είναι «σαν τζόγος» και μοιάζει με το να έχεις «δεμένα τα μάτια», με τον μηχανισμό να δημιουργεί μη διαχειρίσιμο κίνδυνο, τονίζουν παράγοντες της αγοράς.

Σε αντίθεση με άλλες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, η αγορά εξισορρόπησης λειτουργούσε σε πραγματικό χρόνο για να διορθώσει τις ανισορροπίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, αλλά αυτό οδήγησε σε τεράστια αστάθεια, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές σε διακύμανση από 100 ευρώ/MWh σε -2.000 ευρώ/MWh εν μία νυκτί, πρόσθεσαν οι traders στον Montel αυτή την εβδομάδα.

«Είναι σαν τζόγος. Δεν έχεις ιδέα ποιο θα μπορούσε να είναι το τίμημα», είπε ένας Πολωνός έμπορος. 

«Δεν πρόκειται [μόνο] για την απώλεια ή το κέρδος χρημάτων... πρόκειται για το είδος του κινδύνου που έχετε και δεν μπορείτε να υπολογίσετε», υπογράμμισε από την πλευρά του ένας Λιθουανός συμμετέχων στην αγορά.

Αδυναμία πρόβλεψης

Τα προβλήματα προέκυψαν καθώς οι traders δεν μπορούσαν να προβλέψουν τις τιμές επειδή η πλατφόρμα λειτουργούσε κάθε τέσσερα δευτερόλεπτα, ενώ τα δεδομένα της αγοράς ενημερώνονταν μόνο ανά ώρα, δήλωσε η Priyanka Shinde, ειδικός στην αγορά ενέργειας στην Montel Analytics.

Από τότε που εντάχθηκαν στο Picasso νωρίτερα φέτος, οι traders στην Πολωνία και την περιοχή της Βαλτικής ειδικότερα έχουν δει αυξανόμενη αστάθεια των τιμών, με αιχμές που μοιάζουν με εκείνες που ώθησαν την Ιταλία να αποσυρθεί από το σύστημα πέρυσι.

Για παράδειγμα, στις 21 Σεπτεμβρίου, η Εσθονία είδε τις τιμές εξισορρόπησης να καταρρέουν στα -5.535,88 ευρώ/MWh, πολύ κάτω από τον μέσο όρο της περιοχής των 200 ευρώ/MWh, με την κατάρρευση να «προέρχεται από την Πολωνία», δήλωσε ο trader Adam Erki Enok.

Κακή διαχείριση κινδύνου

«Η τρέχουσα κατάσταση της αγοράς εξισορρόπησης στην Πολωνία μετά την ενσωμάτωση του Picasso πράγματι εμποδίζει την ορθολογική διαχείριση κινδύνου», δήλωσε ο παρατηρητής της αγοράς Όσκαρ Παβλόφσκι.

«Οι αναδρομικές προσαρμογές των τιμών και η ακραία αστάθεια... προκύπτουν από τις συστημικές ελλείψεις κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών για την ολοκλήρωση».

Τα προβλήματα προέκυψαν από ανεπαρκείς δοκιμές πλατφόρμας, συμπεριλαμβανομένων των περιορισμών του συστήματος πληροφορικής της Πολωνίας που απαιτούσαν διορθώσεις τιμών την επόμενη ημέρα, την έλλειψη ανώτατων ορίων τιμών, τη χαμηλή ρευστότητα και τον κακό διασυνοριακό συντονισμό, δήλωσε ο Παβλόφσκι.

Ο Πολωνικός TSO PSE επιβεβαίωσε ότι το Picasso είχε προκαλέσει αυξήσεις τιμών, αλλά πρόσθεσε ότι αυτές θα πρέπει να ενθαρρύνουν την καλύτερη εξισορρόπηση θέσεων.

Οι TSO από άλλα κράτη της Βαλτικής δεν ήταν διαθέσιμοι για σχόλια όταν επικοινώνησε μαζί τους η Montel.

Οι στόχοι του Picasso

Το PICASSO , που ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2022, επιτρέπει στους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΣΜ) να μοιράζονται και να βελτιστοποιούν την εφεδρική χωρητικότητα, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα της αγοράς και μειώνοντας το κόστος για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, επιτρέποντας την ενεργοποίηση των πιο οικονομικών λύσεων εξισορρόπησης σε ολόκληρη την ήπειρο, όπως σημειώνεται από την προοδευτική ενεργοποίηση της πλατφόρμας και την αυξανόμενη υμμετοχή.

Ενώ το PICASSO προτάθηκε για πρώτη φορά το 2017, οι πρώτοι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΣΜ) που απέκτησαν πρόσβαση στην πλατφόρμα ήταν οι Γερμανοί και οι Αυστριακοί ΔΣΜ τον Ιούνιο του 2022. 

To ευρύτερο σχέδιο

Η πλατφόρμα PICASSO αποτελεί μέρος του ευρύτερου έργου της ΕΕ για την εναρμόνιση των αγορών ενέργειας στην ήπειρο. Στόχος της πλατφόρμας είναι η δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής εγχώριας αγοράς για την εξισορρόπηση της ενέργειας, αυξάνοντας έτσι την αποδοτικότητα του ενεργειακού συστήματος και προωθώντας την κοινωνική ευημερία.

Πώς λειτουργούν οι αγορές εξισορρόπησης σε πραγματικό χρόνο στην ΕΕ;

Το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη εξισορροπείται από τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς. Αυτοί διασφαλίζουν ότι η συχνότητα μετάδοσης στο δίκτυο δεν αποκλίνει από τα 50Hz σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ευρώπη. Ενώ οι αποκλίσεις που προκαλούνται από την προσφορά και τη ζήτηση συμβαίνουν συνεχώς, υπάρχουν πολλά αυτοματοποιημένα και χειροκίνητα συστήματα, καθώς και προϊόντα εξισορρόπησης, που έχουν τεθεί σε εφαρμογή για να διασφαλιστεί ότι αυτές οι αποκλίσεις μπορούν να διορθωθούν το συντομότερο δυνατό.

Προϊόντα εξισορρόπησης

Ενώ η ΕΕ βρίσκεται σε καλό δρόμο προς τη δημιουργία μιας εναρμονισμένης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ένας από τους τομείς στους οποίους οι εθνικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας διαφέρουν σημαντικά είναι τα προϊόντα εξισορρόπησης που προσφέρει κάθε αγορά για τη διατήρηση ενός σταθερού δικτύου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ταξινομήσει 3 προϊόντα εξισορρόπησης (γνωστά ως Εφεδρείες) τα οποία εξακολουθούν να λειτουργούν με διαφορετικά ονόματα και διαφορετικά μεταξύ των αγορών, παρόλο που συχνά έχουν παρόμοιο σκοπό.

Οι χώρες της ΕΕ εμφανίζουν μεγάλες διαφορές στη συμπεριφορά υποβολής προσφορών για κάθε προϊόν εξισορρόπησης, γεγονός που έχει προκαλέσει απροσδόκητες αρνητικές επιπτώσεις.

Στην ΕΕ, τα προϊόντα εξισορρόπησης (Εφεδρείες) έχουν διαφορετικές ονομασίες σε κάθε εθνική αγορά, αλλά είναι διεθνώς γνωστά ως FCR (Εφεδρεία Ελέγχου Συχνότητας), aFRR (Εφεδρεία Αυτόματης Αποκατάστασης Συχνότητας) και mFRR (Εφεδρεία Χειροκίνητης Αποκατάστασης Συχνότητας). 

Η ένταξη του ΑΔΜΗΕ

Υπενθυμίζεται ότι ο ΑΔΜΗΕ συνδέθηκε με την Ευρωπαϊκή πλατφόρμα PICASSO στις 18 Μαρτίου 2025.

Όπως είχε αναφέρει στη σχετική ανακοίνωσή του, η σύνδεση του ΑΔΜΗΕ με την πλατφόρμα PICASSO αποτελεί ένα βασικό βήμα στη διαδικασία διαμόρφωσης μιας ανθεκτικής και αποτελεσματικής κοινής Ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, καθιστώντας δυνατή την ανταλλαγή ενέργειας εξισορρόπησης από αΕΑΣ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μέσω του κοινού ηλεκτρικού συνόρου με τον ΔΣΜ της Βουλγαρίας ESO EAD.

(φωτογραφία: pixabay.com)