Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Θοδωρής Παναγούλης: Τα υδροηλεκτρικά «έπνιξαν» τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρισμού

Παιχνίδι με «σημαδεμένη τράπουλα» αποδεικνύεται η ημερήσια χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού, αφού ο «διαιτητής», δηλαδή ο αρμόδιος για την ομαλή λειτουργία της ΔΕΣΜΗΕ (Διαχειριστής Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) εμφανίζεται ιδιαίτερα... μεροληπτικός.

Η ημερήσια αγορά αποτελεί μια ιδιαίτερα κρίσιμη διαδικασία μέσω της οποίας καθορίζεται στην πραγματικότητα το ποιες ηλεκτροπαραγωγικές ή εισαγωγικές επιχειρήσεις θα διοχετεύσουν ρεύμα στο σύστημα, σε ποια τιμή και υπό ποιες προϋποθέσεις. Πρακτικά, τα κέρδη της ΔΕΗ και των ιδιωτών διαμορφώνονται σε αυτό το «γήπεδο», όπως άλλωστε και η δυνατότητα των επιχειρήσεων εμπορίας ρεύματος να ανταγωνιστούν ή όχι τη ΔΕΗ στη λιανική αγορά.

Σύμφωνα με στοιχεία «φωτιά» που κατατέθηκαν, υπό μορφή καταγγελίας, στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, όλο το 2009, ο ΔΕΣΜΗΕ έκανε τα «στραβά μάτια» επιτρέποντας στη ΔΕΗ να κάνει τους κατάλληλους χειρισμούς, έτσι ώστε να αντιμετωπίζει με προνομιακούς όρους τους ανταγωνιστές της. «Ένα τουλάχιστον μέρος των κερδών της ΔΕΗ που πλησίασαν το 1 δις. προέρχεται από τη χειραγώγηση της Οριακής Τιμής του Συστήματος» υποστηρίζει στέλεχος της αγοράς, το οποίο παραδέχεται ότι «δουλειά της ΔΕΗ είναι να επιδιώκει το μέγιστο κέρδος και δεν μπορεί κανείς να την κατηγορήσει για αυτό. Δεν ισχύει το ίδιο με τα στελέχη του ΔΕΣΜΗΕ που είναι επιφορτισμένα με το καθήκον της ομαλής λειτουργίας της αγοράς».

Η καταγγελία κατατέθηκε στη ΡΑΕ από την εν ελλάδι θυγατρική της EGL, δηλαδή της «ελβετικής ΔΕΗ», η οποία εισάγει στη χώρα μας ρεύμα και υποστηρίζει, μετά από έρευνα που πραγματοποίησε, ότι είχε σημαντικές ζημιές λόγω της μη ομαλής λειτουργίας της αγοράς. Σύμφωνα με όσα περιλαμβάνονται στην έρευνα, η κύρια στρέβλωση οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται η ΔΕΗ τα αποθέματα νερού και τις υδροηλεκτρικές μονάδες της.

Το σύστημα

Για να γίνει κατανοητό, πρέπει να αναφερθεί ότι στην ημερήσια χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού πραγματοποιείται κάθε μέρα ένα είδος δημοπρασίας. Ανάλογα με τη ζήτηση, πρώτα δίνουν ρεύμα στο σύστημα οι μονάδες φθηνού κόστους και στη συνέχεια οι ακριβότερες. Η τιμή ανά Μεγαβατώρα που προσφέρει η τελευταία (ακριβότερη) μονάδα που μπαίνει στο σύστημα είναι η «Οριακή Τιμή του Συστήματος». Αυτή την τιμή εισπράττουν όσοι πουλάνε στον ΔΕΣΜΗΕ ρεύμα από εισαγωγές και με αυτή την τιμή υπολογίζεται το ρεύμα που αγοράζουν οι ιδιώτες που δραστηριοποιούνται στη λιανική του ρεύματος. Το που θα διαμορφωθεί λοιπόν η Οριακή Τιμή, είναι καθοριστικό για όλες τις επιχειρήσεις που εμπλέκονται.

Πέραν όμως της βασικής μεθοδολογίας, υπάρχουν και άλλες παράμετροι: Όταν η ΔΕΗ δηλώνει πως στα φράγματά της υπάρχουν μεγάλες ποσότητες νερού που πρέπει να «αδειάσουν» για λόγους ασφαλείας, το ρεύμα που παράγουν με αυτά τα νερά τα υδροηλεκτρικά εργοστάσιά της, «μπαίνει» στο σύστημα υποχρεωτικά, χωρίς να επηρεάζει την Οριακή Τιμή, η οποία διαμορφώνεται, έτσι, σε χαμηλά επίπεδα.

Αυτό συμφέρει τη ΔΕΗ, γιατί έτσι δεν μπορούν να «μπούν» οι ιδιωτικές μονάδες που δουλεύουν με το – ακριβό – φυσικό αέριο, ενώ και οι εισαγωγείς πληρώνονται από τη ΔΕΗ με φθηνό τιμολόγιο. Συμφέρει βέβαια και τους «λιανοπωλητές» που αγοράζουν φθηνό ρεύμα για να προμηθεύσουν τους πελάτες τους, αλλά, προς ώρας, έχουν μικρό μέγεθος.

Τα νερά

Σύμφωνα, λοιπόν, με την καταγγελία, καθ’ όλο σχεδόν το 2009 εμφανίζονταν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, πολύ περισσότερα υδροηλεκτρικά εργοστάσια από αυτά που πραγματικά λειτουργούσαν.

Για όλους τους μήνες του έτους, η πραγματική συνολική παραγωγή των εν λόγω μονάδων ήταν 14% κατά μέσον όρο μικρότερη από αυτήν που ελήφθη υπόψη από τον ΔΕΣΜΗΕ στα προγράμματα ημερήσιου ενεργειακού προγραμματισμού. Πρόκειται δηλαδή, όπως υποστηρίζει η EGL για ανακριβείς ή αναληθείς δηλώσεις από τη ΔΕΗ και για πλασματικές «εγχύσεις» που δεν έγιναν ποτέ στο σύστημα.

Το δεύτερο στοιχείο που περιλαμβάνεται στην καταγγελία είναι ότι κατά το 2009, ιδιαίτερα από το Φεβρουάριο και μετά, μεγάλο μέρος της παραγωγής των υδροηλεκτρικών μονάδων που δηλώθηκε και προγραμματίστηκε στην αγορά ως «υποχρεωτική» - συγκεκριμένα το 13%- δεν παρήχθη ποτέ στην πραγματικότητα, ήταν δηλαδή πλασματική!

Η πλασματική «υποχρεωτική» παραγωγή των υδροηλεκτρικών μονάδων της ΔΕΗ, συνέπεσε συστηματικά και κατ’ εξακολούθηση κυρίως με τις ώρες υψηλού φορτίου κάθε ημέρας– φυσικά και στη διάρκεια του καλοκαιριού- όπου οι τιμές της χονδρεμπορικής αγοράς θα ανέμενε κανείς εύλογα και υπό κανονικές συνθήκες, να είναι υψηλότερες λόγω της αυξημένης ζήτησης για ρεύμα.

Οι παραβιάσεις του κώδικα διαχείρισης που περιγράφονται με λεπτομέρειες στην καταγγελία είναι πολλές, και όλες έχουν το ίδιο αποτέλεσμα: Οι οριακές τιμές που προέκυψαν, δεν αντανακλούν το πραγματικό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα.

Κόστος

Πρακτικά, οι χειρισμοί της ΔΕΗ και οι «αβλεψίες» του ΔΕΣΜΗΕ, στοίχισαν αρκετά εκατ. ευρώ στις ιδιωτικές μονάδες και στους εισαγωγείς. Κατόπιν αυτών, η EGL ζητάει από την ΡΑΕ, την κ. Μπιρμπίλη αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διενεργήσουν έρευνα και να επιβάλλουν κυρώσεις στο ΔΕΣΜΗΕ. Καλεί επίσης το υπουργείο να υπολογίσει... εκ νέου τις οριακές τιμές του συστήματος για όλη την περσινή χρονιά βάσει των πραγματικών δεδομένων του συστήματος.

Πρέπει τέλος να σημειωθεί ότι από τις εκτιμήσεις για την αλλοίωση των οριακών τιμών, υπολογίζεται- σύμφωνα πάντα με την καταγγελία- ότι ο Ειδικός Λογαριασμός ΑΠΕ (από τον οποίο αποπληρώνονται όλοι οι παραγωγοί «πράσινης» ενέργειας), παρουσίασε το 2009 ένα έλλειμμα της τάξης των 10,3 εκατ. ευρώ , με ευθύνη του ΔΕΣΜΗΕ.

Νέος κώδικας από τη ΡΑΕ

Σε νέα περίοδο φαίνεται ότι εισέρχεται η αγορά ηλεκτρισμού, όσον αφορά τα θεσμικά ζητήματα που την διέπουν. Για τη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς, στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας έχουν συγκεντρωθεί πλέον οι προτάσεις όλων των εμπλεκομένων, ως αποτέλεσμα της δημόσιας διαβούλευσης που ολοκληρώθηκε την προηγούμενη Παρασκευή.

Το πνεύμα που επικρατεί στη ΡΑΕ μετά την τοποθέτηση του νέου προέδρου της κ. Νίκου Βασιλάκου, είναι ότι πρέπει και μπορούν να λυθούν όλες οι δυσλειτουργίες που οδηγούν την αγορά σε στρέβλωση και εμποδίζουν τον υγιή ανταγωνισμό.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η καταγγελία της EGL προς τη ΡΑΕ και αφορά την ελλιπή και μονομερή λειτουργία του ΔΕΣΜΗΕ που φαίνεται να έχει οδηγήσει το 2009 σε χειραγώγηση της οριακής τιμής του συστήματος, δεν είναι η μοναδική που έχει φτάσει στη Ρυθμιστική Αρχή. Στα ίδια συμπεράσματα καταλήγει και η έρευνα που έχει πραγματοποιηθεί από άλλες ιδιωτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή ηλεκτρισμού.

Ως εκ τούτου, οι παρεμβάσεις της ΡΑΕ, όπως μάλιστα βεβαιώνουν στελέχη της, θα είναι καταλυτικές. Ούτως ή άλλως, από την 1η Ιουλίου μπαίνει σε εφαρμογή ο κώδικας της αγοράς, με τη λεγόμενη 5ης μέρας αναφοράς, σύμφωνα με τον οποίο η εκκαθάριση των συναλλαγών θα γίνεται αυθημερόν, περιορίζοντας τις δυνατότητες «ύποπτων» κινήσεων.

Μεταξύ των θεμάτων που εξετάζονται είναι η «θωράκιση» του συστήματος από εικονικές ή παρελκυστικές προσφορές, η δημιουργία μηχανισμών εποπτείας και η θέσπιση ποινών με στόχο την ομαλή λειτουργία της αγοράς.

Τα θέματα διαχείρισης των υδάτινων πόρων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, όπως και η ανάγκη να προσμετράται το κόστος των ρύπων στον υπολογισμό του κόστους παραγωγής.

Αλλαγές είναι πιθανόν να υπάρξουν και στο θέμα των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας. Σήμερα οι εισαγωγείς μπορούν να μην υποβάλλουν προσφορές, να εγχύουν ρεύμα στο σύστημα και να πληρώνονται με βάση την εκκαθάριση.

(Ο Κόσμος του Επενδυτή, 22/05/2010)

 



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα