Σκληρό debate στην Ε.Ε. για το ETS - Κινδυνεύουν οι καθαρές τεχνολογίες αν αλλάξει ο μηχανισμός – «Ναι» στον ρεαλισμό «όχι» στην αναθεώρηση – Τα βασικά συμπεράσματα από το 4ο Hydrogen & Green Gases Forum

«Καταλύτη» για την πρόοδο και ωρίμανση των επενδύσεων σε υδρογόνο, βιομεθάνιο και εν γένει τα πράσινα αέρια, συμπεριλαμβάνοντας τα συνθετικά καύσιμα, αναμένεται να αποτελέσουν οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών CO2 με το σχετικό «debate» να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Τα παραπάνω συνιστούν εν πολλοίς το βασικό συμπέρασμα από τις εργασίες του συνεδρίου «Hydrogen & Green Gases Forum» που διοργάνωσε εχθές το energypress με τον καθηγητή του ΕΜΠ Παντελή Κάπρο να δηλώνει με σαφήνεια ότι «υπάρχει μια αμφισβήτηση του ETS» που αν εν τέλει επικρατήσει «μπορεί να ανατρέψει πλήρως τα σχέδια παραγωγής πράσινου υδρογόνου» με τους άλλους συμμετέχοντες να επισημαίνουν ανάλογη «μοίρα» και για τις υπόλοιπες εναλλακτικές «πράσινες» τεχνολογίες, όπως στην περίπτωση του CCS.

Ενδεικτικά, ο κ. Κάπρος ανέφερε ότι το κόστος του πράσινου υδρογόνου φτάνει σήμερα τα 5-6 ευρώ το κιλό όταν το γκρι υδρογόνο τιμολογείται στα 1 με 1,5 ευρώ το κιλό. Η ωρίμανση της τεχνολογίας παραγωγής πράσινου υδρογόνου αναμένεται να μειώσει την τιμή το 2035 στα επίπεδα των 2,5 ευρώ το κιλό στην καλύτερη περίπτωση, πράγμα που ενδέχεται να καταστεί ανεπαρκές αν δεν υπάρξει «cost parity» έναντι των παραδοσιακών καυσίμων.

Με άλλα λόγια, αν η στρατηγική του ETS υποχωρήσει, διατηρώντας την τιμή του CO2 σε χαμηλά επίπεδα, τότε τόσο το πράσινο υδρογόνο όσο και τα συνθετικά καύσιμα ή η τεχνολογία CCS ή άλλες σχετικές τεχνολογίες της ίδιας "κατηγορίας" θα παραμείνουν μη ανταγωνιστικές με την αγορά υποχρεωτικά να τις απορρίπτει έναντι άλλων φθηνότερων επιλογών.

Μάλιστα, όπως τόνισε ο κ. Κάπρος, αναφερόμενος στην περίπτωση της παραγωγής πράσινου υδρογόνου στην Ελλάδα, η σχετική «άσκηση» είχε γίνει κατά την κατάρτιση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα με τα αποτελέσματα να υποδεικνύουν την ανάγκη «ενεργού κρατικής στήριξης» πράγμα που ωστόσο δεν προχώρησε ποτέ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η σχετική συζήτηση διεξάγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο με τους Υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ να καλούνται να αποφασίσουν «τι μέλλει γενέσθαι» κατά το επικείμενο Συμβούλιο Υπουργών στις 26 Ιουνίου.

Σε γενικές γραμμές, το διακύβευμα αφορά αν θα συνεχίσει ως έχει το ETS, δηλαδή με την τροχιά των πραγμάτων επί το αυστηρότερον ή θα προκριθεί μια συμβιβαστική λύση που θα αναστείλει εν μέρει την επίδραση του ETS και κατά συνέπεια την στρατηγική της ενεργειακής μετάβασης, ακόμη κι αν αυτό δεν αποτυπωθεί στα κανονιστικά, ρυθμιστικά και στρατηγικά κείμενα της ΕΕ και της Κομισιόν με αλλαγές και νέα «νούμερα» ως προς τους «πράσινους» στόχους.

Διελκυστίνδα στην Ευρώπη

Από την πλευρά τους, οι βιομηχανικές ενώσεις της Ευρώπης έχουν ταχθεί υπέρ του συμβιβασμού, προειδοποιώντας ότι η προτεινόμενη μείωση κατά 50% της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών για τις εγκαταστάσεις που λαμβάνουν δικαιώματα βάσει των λεγόμενων «fallback benchmarks» είναι μη βιώσιμη και δεν ανταποκρίνεται στην τεχνολογική πραγματικότητα των κλάδων που εκπροσωπούν. Από την πλευρά της η Ελλάδα, σε πρόσφατη συνεδρίαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τάχθηκε κατά της απόσυρσης των δωρεάν δικαιωμάτων, τασσόμενη στο πλευρό των βιομηχανικών ενώσεων.

Ως γνωστόν, η απόσυρση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών CO2 εγγράφεται ως μέτρο στη δομή του ETS και στόχο έχει να ωθήσει τις βιομηχανίες σε πρακτικές και επενδύσεις απανθρακοποίησης που σε διαφορετική περίπτωση δεν θα έκαναν ή τουλάχιστον δεν θα έκαναν με εύλογο χρονικό ορίζοντα.

«Το ETS είναι η μητέρα όλων των καθαρών τεχνολογιών» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Διευθύνων Σύμβουλος του Hydrogen Europe Γιώργος Χατζημαρκάκης, μιλώντας από το βήμα του συνεδρίου, για να συμπληρώσει ότι αν επικρατήσουν οι φωνές (πχ Γερμανία, Ιταλία) που προκρίνουν την αναθεώρηση, τότε οι επιχειρήσεις που κινήθηκαν πρώτες προς την υιοθέτηση τέτοιων τεχνολογιών θα βρεθούν σε δυσμενή θέση, χώρια τις επιπτώσεις στη συνολικότερη ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική που θα βρεθεί «μετέωρη» ανάμεσα στην εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την ανάγκη για ενεργειακή ανεξαρτησία και ανθεκτικότητα.

Η μέχρι στιγμής εμπειρία, όπως ανέφερε μεταξύ άλλων, ο Διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Motor Oil Κωνσταντίνος Χατζηφώτης, υπογραμμίζει την ανάγκη μιας ολιστικής προσέγγισης που θα υπηρετεί ισομερώς το βασικό ενεργειακό «τρίλημμα» της Ευρώπης: Ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα, προσιτή ενέργεια και απανθρακοποίηση, μιας και προς ώρας φαίνεται να υπάρχει μεγαλύτερο focus στο κομμάτι της ασφάλειας, θέτοντας εν αμφιβόλω τα αποτελέσματα στους υπόλοιπους δύο πυλώνες.

Ρεαλισμός χωρίς όμως βήμα πίσω

Σε κάθε περίπτωση, όπως προέκυψε και από άλλες τοποθετήσεις στο συνέδριο, η πυξίδα πρέπει να παραμείνει, με την «βελόνα» να κοιτάζει στο «πράσινο», μετρώντας την ίδια στιγμή, μέτρα στήριξης και πολιτικές που επιτρέπουν και προάγουν ρεαλιστικές επενδύσεις με ανταγωνιστικούς όρους. Ενδεικτικά, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Απόστολος Πετρόπουλος, αναλυτής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) ανέφερε ότι δεν ακυρώνονται γενικά έργα υδρογόνου αλλά έργα που δεν ήταν σε μεγάλη φάση ωρίμανσης με την συνολικότερη προσέγγιση να μεταβαίνει «από την μεγάλη φιλοδοξία σε φάση ρεαλισμού».

Ο «ρεαλισμός» ωστόσο, δεν αφορά σε «πισωγύρισμα» παρά σε στήριξη της αγοράς που μόλις τώρα κάνει τα πρώτα της βήματα (μιλώντας για το υδρογόνο), όπως ανέφερε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Hellenic Hydrogen Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος, κάνοντας ένα παραλληλισμό με το πλαίσιο στήριξης που εφαρμόστηκε στην περίπτωση των ΑΠΕ κατά τα πρώτα χρόνια ανάπτυξης της οικείας αγοράς. Σημειωτέον ότι η εν λόγω αγορά παραγωγής πράσινου υδρογόνου καταγράφει σήμερα ιδιαίτερα αξιόλογα νούμερα με τον Τεχνικό Διευθυντή της Hellenic Hydrogen Σπύρο Κοντομάρη να μιλάει για 580 MW εν λειτουργία στην Ευρώπη και pipeline σε φάση κατασκευής περί τα 4,5 GW.

Χρειάζεται μακροχρόνιος σχεδιασμός

Την «κατακλείδα» της «επόμενης μέρας» διατύπωσε ο Επικεφαλής Στρατηγικής & Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ Μιχάλης Θωμαδάκης, κάνοντας λόγο για την ανάγκη «μακροχρόνιου σχεδιασμού» και «αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων στο μέγιστο δυνατό βαθμό», πράγμα που έρχεται σε συμμόρφωση με τις προθέσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που με την σειρά του προσβλέπει σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για την προώθηση της παραγωγής πράσινου υδρογόνου και των ανανεώσιμων αερίων.

Σημειώνεται ότι η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του ΥΠΕΝ Δέσποινα Παληαρούτα επιβεβαίωσε εκ νέου την πρόθεση του Υπουργείου να καταρτίσει σχήμα στήριξης για το βιομεθάνιο με προσανατολισμό να σταλεί για έγκριση στην Κομισιόν μέχρι το τέλος του χρόνου, χωρίς ωστόσο να διατυπώνει κάτι συγκεκριμένο στα αιτήματα εκ μέρους της παραγωγής πράσινου υδρογόνου, όπου υπογραμμίζεται η ανάγκη μείωσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, όταν αυτό συνιστά το 60-70% του κόστους παραγωγής πράσινου υδρογόνου.

«Το πρόβλημα του υδρογόνου δεν είναι θέμα κόστους παραγωγής αλλά θέμα κόστους ενέργειας» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος για να συμπληρώσει ότι θα πρέπει να εξεταστεί η απαλλαγή των μονάδων από τις πρόσθετες επιβαρύνσεις ΥΚΩ, ΕΤΜΕΑΡ και χρεώσεων δικτύου, όταν μάλιστα οι μονάδες συμβάλλουν στην καλύτερη διαχείριση της πλεονάζουσας πράσινης παραγωγής που σήμερα καταλήγει «κατά κύματα» στα σκουπίδια.