Ασημακοπούλου (Ηρακλής): Industrial Acceleration Act και αναμόρφωση του ETS θα καθορίσουν την υλοποίηση των έργων CCS της βιομηχανίας

Μια σειρά από ευρωπαϊκές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα αυτό το διάστημα θα κρίνουν σε σημαντικό βαθμό την πορεία των βιομηχανικών έργων CCS.

Σχετική παρουσίαση έκανε στο Hydrogen & Green Gases Forum η Μελίζα Ασημακοπούλου, Διευθύντρια Ρυθμιστικών Θεμάτων Ενέργειας & CCUS στον Όμιλος Ηρακλή.

Η ίδια τόνισε αναλυτικά τα εξής:

Η μητρική Holcim σήμερα υλοποιεί και αναπτύσσει 21 έργα CCS, έχοντας ένα στόχο τελικά να παράξει 24 εκατομμύρια τσιμέντου near zero τσιμέντου, δεσμεύοντας 14 δισεκατομμύρια τόνους CO2 και επενδύοντας 6 δις επιπλέον των χρημάτων που έχει καταφέρει να δεσμεύσει μέσω επιδοτήσεων. 

Τα 8 έργα έχουν πάρει αυτή τη στιγμή έγκριση από το Innovation Fund και έχουμε άλλα 5 στη σειρά που περιμένουμε τα αποτελέσματα τον Νοέμβριο. Υπάρχει λοιπόν ένα ολόκληρο πλέγμα αποφάσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες θα καθορίσουν την τελική λήψη των συγκεκριμένων επενδυτικών αποφάσεων. 

Όλες αυτές οι αποφάσεις γίνονται στο πλαίσιο του Clean Industrial Deal και βλέπουμε ότι κάποιες από αυτές ήδη υλοποιούνται, κάποιες είναι στο πλαίσιο επικαιροποίησης, ενώ κάποιες άλλες αποτελούν εντελώς νέες προτάσεις. 

Αυτή τη στιγμή, η πρόσβαση σε τόπους αποθήκευσης και η διαθεσιμότητα των τόπων αποθήκευσης τίθεται απλά στο πλαίσιο της υποχρέωσης των εταιρειών που αυτή τη στιγμή δραστηριοποιούνται στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου. 

Ένα άλλο θέμα είναι η η αγορά διάθεσης των συγκεκριμένων προϊόντων. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν απαιτήσεις στα προϊόντα να αποτελούν κομμάτι των δημόσιων προμηθειών, οπότε θα πρέπει να τεθούν κάποιοι τέτοιοι στόχοι προκειμένου τα προϊόντα χαμηλού άνθρακα να χρειάζονται στην αγορά. 

Παράλληλα, θα πρέπει να δημιουργηθούν όλοι οι κανόνες που θα επιτρέψουν τη δημιουργία της ενιαίας αγοράς. Θα πρέπει να δημιουργηθούν κοινές προδιαγραφές στο CO2, το οποίο θα μεταφέρεται στην Ένωση. Θα πρέπει να μπουν κοινοί κανόνες πρόσβασης στους τόπους αποθήκευσης, αλλά και στα δίκτυα μεταφοράς. Και θα πρέπει προφανώς να δοθούν τα χρηματοδοτικά εργαλεία, τα οποία όχι μόνο θα καλύψουν το CAPEX των συγκεκριμένων επενδύσεων, αλλά θα φροντίσουν και για το de-risking, το οποίο είναι πάρα πολύ υψηλό. 

Στις 5 Μαρτίου δημοσιεύτηκε η πρόταση για το Industrial Acceleration Act, το οποίο είναι ένα καινούργιο νομοθέτημα. Θα θέσει μια υποχρέωση για κάποιο ποσοστό των πράσινων προϊόντων στις δημόσιες προμήθειες. Τα πράσινα προϊόντα, θα πρέπει να παράγονται στην Ευρώπη, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της Ένωσης. 

Μια άλλη σημαντική απόφαση είναι η αναθεώρηση των benchmarks του ETS, τα οποία θα εφαρμοστούν για την περίοδο του 2026 έως 2030 και τα οποία αποτελούν τη βάση υπολογισμού των δωρεάν δικαιωμάτων της κάθε βιομηχανίας. 

Είδαμε το παράδοξο ότι η Ελλάδα, ως κράτος μέλος, τοποθετήθηκε ενάντια στην αλλαγή των συγκεκριμένων benchmarks, δηλαδή στην αυστηροποίηση αυτών για την περίοδο του 2026-2030, φοβούμενη προφανώς την επίπτωση που θα έχει κάτι τέτοιο στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. 

Όμως κάτι τέτοιο πρέπει να το δούμε πολύ σοβαρά, διότι αν η Ένωση αποκλίνει από τους στόχους αυτούς της αποθρακοποίησης μέσω και της αναθεώρησης της ίδιας της οδηγίας του ETS, τότε υπάρχει τεράστιος κίνδυνος όλες αυτές οι επενδύσεις να μην γίνουν. 

Αυτή τη στιγμή οι οδηγία βάζει ποινές στις βιομηχανίες, οι οποίες δεν υλοποιούν τα έργα ενεργειακής απόδοσης. Τις υποχρεώνει να υποβάλλουν σχέδια για κλιματική ουδετερότητα μειώνοντας κατά 20% το ποσό των δωρεάν δικαιωμάτων που δικαιούνται. 

Εδώ πέρα ίσως πρέπει να κάνουμε λοιπόν μια αλλαγή στη νοοτροπία και να δούμε τα κίνητρα που πρέπει να δοθούν στις βιομηχανίες, οι οποίες πράγματι κάνουν τέτοιες επενδύσεις και υλοποιούν έργα απανθρακοποίησης με πριμοδότηση αντίστοιχα δωρεάν δικαιωμάτων σε αυτές. 

Στις 15 Ιουλίου περιμένουμε να παρουσιάσουν την αναθεώρηση του ETS και μέσα σε αυτή την αναθεώρηση θα υπάρχει και το Industrial Decarbonization Bank. Είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό εργαλείο, το οποίο αυτή τη στιγμή έχει δεσμεύσει 100 δισεκατομμύρια ευρώ. 

Θα υλοποιηθεί σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση είναι το Investment Booster, το οποίο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Σεπτέμβριο και θα αφορά σε επενδύσεις αποθρακοποίησης σε μια λογική first come, first served, με απλοποιημένες διαδικασίες ανάθεσης. Και μετά το σημαντικότερο για εμάς, σε δεύτερη φάση, είναι ο σχεδιασμός των CfD, που θα επιτρέψουν το ουσιαστικό de-risking των επενδύσεων, ενός μηχανισμού που θα είναι ανταγωνιστικός, θα τρέχει κεντρικά από την Ένωση και περιμένουμε βέβαια να δούμε πώς θα σχεδιαστεί, ώστε να μην βρεθεί ο νότος σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με τον βορρά.

Τα βασικά σημεία που θα μας απασχολήσουν στην αναθεώρηση του ETS είναι το πώς θα λειτουργήσει το αποθεματικό σταθερότητας της αγοράς.

Θα πρέπει να δούμε επίσης αν στο στόχο της αποθρακοποίησης της Ένωσης για το 2040, που κάνει λόγο για 90% μείωση, θα λαμβάνεται υπόψη και η λογιστική εγγραφή των εκπομπών των προϊόντων προκύπτουν από τη δέσμευση για τη χρήση του άνθρακα που δεν είναι μόνιμη.