Πως υλοποιείται το νέο πρόταγμα της ΕΕ για ενεργειακή ασφάλεια: Έμφαση σε εγχώριους ενεργειακούς πόρους, ΑΠΕ, αποθήκευση και πυρηνικά

Αμείωτες συνεχίζουν οι διεργασίες με φόντο την ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική με τα «στρατόπεδα» να «φιλονικούν» ποια συνταγή κρίνεται η βέλτιστη να απαντήσει στις προκλήσεις του σήμερα, όπου ξεχωρίζουν αλληλένδετα το ενεργειακό κόστος και η (ενεργειακή) ασφάλεια, με το ένα να πρέπει να εμπεριέχει και να εξυπηρετεί το άλλο στο μέτρο του δυνατού, μιας και οι «απόλυτες» ισορροπίες δεν είναι πάντα εφικτές.

Τα παραπάνω αντανακλά η «εγρήγορση», όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, των επιτελείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να «τρέξουν» σενάρια επί σεναρίων με βασικό ωστόσο άξονα πως η ΕΕ θα μετρήσει περισσότερα βήματα υπέρ των εγχώριων ενεργειακών πόρων ως βασικό «εργαλείο» για την ενίσχυση της ασφάλειας.

«Έξω» …γρήγορα το φυσικό αέριο

Κοινή συνισταμένη σε αυτό είναι η ταχύτατη απαλλαγή από το φυσικό αέριο με την «άσκηση» να μην περιλαμβάνει μονάχα το ρωσικό φυσικό αέριο που θα εκλείψει από το ευρωπαϊκό ενεργειακό μίγμα το φθινόπωρο του 2027, αλλά εν γένει το φυσικό αέριο δεδομένου ότι συνιστά εν πολλοίς εισαγόμενο ενεργειακό πόρο με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την ασφάλεια της Ευρώπης, ιδίως σε ένα περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων που σταθερά πλέον παίρνουν θέση στην ημερήσια διάταξη με «άγνωστο» κι αβέβαιο τί προεκτάσεις και διαστάσεις δύναται να έχουν.

Σε πρόσφατη έκθεση του ACER για τις εισαγωγές ρωσικού αερίου στην Ευρώπη αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι οι τιμές αερίου στην ΕΕ αυξήθηκαν περισσότερο από 60% κατά την διάρκεια της πρώτης φάσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και των επακόλουθων κρίσεων εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών του εμπορίου στα Στενά του Ορμούζ και των ζημιών στις εγκαταστάσεις παραγωγής σε Ιράν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ.

Υπό αυτό το πρίσμα, η «απάντηση» της ευρωπαϊκής «γραφειοκρατίας», όπως άλλωστε έχει υποστηρίξει πολλάκις τόσο η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν όσο και ο αρμόδιος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν, βρίσκεται στην προώθηση της ενεργειακής μετάβασης και τον εξηλεκτρισμό με το «επίδικο», κρίνοντας από τα σενάρια που «παραγγέλνει» η Κομισιόν, να είναι αν θα επιλέξουν τις υψηλές ταχύτητες ή όχι. Το «δια ταύτα» ωστόσο, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές που συνομίλησαν με το energypress, μιλάει για περισσότερα ΑΠΕ και αποθήκευση βραχυπρόθεσμα και ακολούθως αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας, πλησιάζοντας προς το 2040.

Φουλ στα πυρηνικά

Αν και η εν λόγω «συζήτηση» λαμβάνει χώρα σε «υπηρεσιακό»-θεωρητικό επίπεδο με άγνωστο αν θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες πολιτικές επί του ευρωπαϊκού ενεργειακού μίγματος, εντούτοις, διατηρεί την σημασία και την βαρύτητά της, μιας και αφενός δεν γίνεται σε «κενό αέρος» όπως προαναφέρθηκε και αφετέρου ξεδιπλώνεται σε άμεση συνάφεια και συνάρτηση με την φυσιογνωμία και τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας.

Επί παραδείγματι, τα μοντέλα συμπεριλαμβάνουν πλέον τα διαθέσιμα πυρηνικά προγράμματα με όλες τις χώρες, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, να δείχνουν την διάθεση να βηματίσουν προς επέκταση του σχετικού χαρτοφυλακίου. Πρώτα και κύρια, η Γαλλία από μείωση στο 50% της πυρηνικής παραγωγής προ ετών, μιλάει πλέον για «μεγιστοποίηση» των πυρηνικών σε μακροχρόνιο ορίζοντα για να ακολουθήσουν το Βέλγιο με συνέχιση και επέκταση του πυρηνικού προγράμματος η Ολλανδία με παύση ενός αντιδραστήρα και σχεδιασμό για να κατασκευάσει 2 νέους, η Ισπανία αντίστοιχα και η Πολωνία που λανσάρει ένα νέο πυρηνικό πρόγραμμα.

Σε κάθε περίπτωση καμία χώρα που διαθέτει πυρηνικά δεν δείχνει διάθεση να αποχωρήσει από αυτά με τις ανατολικές χώρες της Ευρώπης να παραμένουν σε μια ορισμένη "απόσταση" κύρια λόγω σοβαρών προβλημάτων χρηματοδότησης των έργων. Η μόνη χώρα, όπως συμπληρώνουν οι ίδιες πηγές, που φαίνεται να εμμένει στην κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας είναι η Γερμανία που κι αυτή βρίσκεται κατά μία έννοια «προ τετελεσμένων» με τους πυρηνικούς αντιδραστήρες να έχουν κλείσει και δύσκολα να παίρνουν πάλι μπροστά. Υπενθυμίζεται ότι το θέμα έχει απασχολήσει έντονα στη δημόσια συζήτηση της Γερμανίας με τον Καγκελάριο να αναγνωρίζει «λάθος εκτιμήσεις» σε αυτές τις αποφάσεις και να κάνει λόγο για «mea culpa».

Φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και θαλάσσια αιολικά

Στο κομμάτι των ΑΠΕ η έμφαση δίνεται στα φωτοβολταϊκά σε όλο το φάσμα των σχετικών εφαρμογών με την αιολική ενέργεια να προσμετράται κύρια μέσω των θαλάσσιων αιολικών και πολύ λιγότερο στο κομμάτι των χερσαίων αιολικών. Ειδική θέση διατηρεί η αποθήκευση ως το πλέον «ενδεδειγμένο» εργαλείο για να περιορίσει την συμμετοχή των συμβατικών μονάδων στο ενεργειακό μίγμα των χωρών.

Όσο κι αν αυτά, όπως επαναλαμβάνουν οι ίδιες πηγές, αφορούν σε «ασκήσεις», «σενάρια» και «μοντέλα» που άγνωστο παραμένει τι θα καταλήξει να αναγραφεί στο ευρωπαϊκό ΕΣΕΚ, ωστόσο άπτονται της ευρύτερης προβληματικής περί του πλαισίου χρηματοδότησης, ανάγοντας την όλη συζήτηση στην ευρωπαϊκή ταξονομία και τι θα θεωρείται «eligible» για να λάβει ευρωπαϊκούς πόρους ώστε να μεταβεί από το στάδιο του σχεδιασμού στο στάδιο της υλοποίησης.

Δύο οι όψεις κι η κόντρα συνεχίζεται

Όπως προαναφέρθηκε, τα παραπάνω συνιστούν την μία όψη του νομίσματος, με την άλλη όψη να έχει καταστεί ευρέως ορατή στον ευρωπαϊκό ενεργειακό στίβο, καλώντας την Κομισιόν να «χαλιναγωγήσει» τις πράσινες και κλιματικές δεσμεύσεις σε πιο ρεαλιστικά επίπεδα προκειμένου ακολούθως να περιορίσει τον αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή βιομηχανία που χάνει έδαφος εν συγκρίσει με τους ανταγωνιστές της.

Συμπερασματικά, όπως υπογραμμίζουν παράγοντες της αγοράς, αυτή την στιγμή δεν επικρατεί κάποια άποψη στην ευρωπαϊκή ατζέντα παρά ασκούνται πολλαπλές πιέσεις προς όλες τις κατευθύνσεις με όλες τις «περιοχές» συμφερόντων να προωθούν ανάλογα τα δικά τους συμφέροντα, όπως επί παραδείγματι η Γαλλία τα πυρηνικά, οι Βόρειοι τα αιολικά και άλλοι να πιέζουν περαιτέρω στο κομμάτι του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), δηλαδή στον πυρήνα πρακτικά της ενεργειακής μετάβασης, με το πρώτο crash test να αναμένεται στις 17 Ιουλίου όταν και αναμένεται να ανακοινωθεί η αναθεώρηση του σχετικού μηχανισμού όπως έχει εξαγγελθεί.