Στο Υπουργικό Συμβούλιο το νομοσχέδιο για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2024/1711 – Ρυθμίσεις για υποχρεωτικό hedging από τους προμηθευτές, σταθερά τιμολόγια και ευέλικτους όρους σύνδεσης

Την υποχρέωση των προμηθευτών να προχωρούν σε αντιστάθμιση κινδύνου για το μέρος των σταθερών τιμολογίων που διατηρούν στο χαρτοφυλάκιό τους, καθώς και την νομοθετική κατοχύρωση των ευέλικτων όρων σύνδεσης «φέρνει», μεταξύ άλλων, η μεταφορά της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711 στο εθνικό δίκαιο με την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ να παρουσιάζει σήμερα τους βασικούς άξονες της ευρωπαϊκής ντιρεκτίβας στο Υπουργικό Συμβούλιο.

Ειδικότερα, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέσα στον Αύγουστο με πιθανό σενάριο ακόμη και την επόμενη εβδομάδα, για να προχωρήσει προς συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή μετά το πέρας της καλοκαιρινής ανάπαυλας. Ως γνωστόν η Οδηγία που χρονολογείται από το 2024, τροποποιεί τις προηγούμενες οδηγίες 2018/2001 και 2019/944 με την πυρήνα των ρυθμίσεων να αφορούν τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης.

Σημειώνεται ότι η οδηγία αποτυπώνει τις γενικές κατευθύνσεις προς το σύνολο των κρατών-μελών με άλλα μέτρα να χρήζουν περαιτέρω εξειδίκευσης από τις εθνικές αρχές και άλλα να έχουν ήδη υιοθετηθεί σε μια σειρά κράτη-μέλη, παρά το γεγονός ότι εκκρεμεί η μεταφορά της Οδηγίας στο εθνικό δίκαιο, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Ελλάδας.

Υποχρέωση hedging από τους προμηθευτές

Το «καινούργιο» στην ελληνική περίπτωση αφορά την πρόβλεψη για «διαχείριση κινδύνου από τους προμηθευτές» με βάση την οποία οι εταιρείες προμήθειας καλούνται να κάνουν hedging για το σύνολο της ποσότητας ενέργειας που αντιπροσωπεύουν τα σταθερά τιμολόγια που έχουν στο πελατολόγιό τους. Ενδεικτικά, η ευρωπαϊκή οδηγία αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι οι προμηθευτές:

• διαθέτουν και εφαρμόζουν κατάλληλες στρατηγικές αντιστάθμισης, με σκοπό τον περιορισμό του κινδύνου που ενέχουν οι μεταβολές στη προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας χονδρικής στην οικονομική βιωσιμότητα των συμβάσεών τους με τους πελάτες, διατηρώντας παράλληλα τη ρευστότητα και τις ενδείξεις των τιμών από τις βραχυπρόθεσμες αγορές
• λαμβάνουν όλα τα εύλογα μέτρα για τον περιορισμό του κινδύνου που διατρέχουν για διακοπή της προσφοράς».

Απαιτείται εφαρμοστική απόφαση από την ΡΑΑΕΥ

Η επικείμενη νομοθέτηση του μέτρου μέσω της ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής οδηγίας στο εθνικό δίκαιο συνιστά το πρώτο βήμα με το επόμενο και καθοριστικό για την εφαρμογή να είναι η εφαρμοστική απόφαση που καλείται να εκδώσει η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων.

Από την πλευρά της η ευρωπαϊκή οδηγία επισημαίνει ότι «οι στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου των προμηθευτών μπορεί να περιλαμβάνουν τη χρήση συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας […] όπως προθεσμιακές συμβάσεις», δίνοντας την γενική κατεύθυνση που όμως θα πρέπει να εξειδικευτεί στην πραγματικότητα της ελληνικής αγοράς προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και τα διαθέσιμα σε αυτή εργαλεία για hedging μιας και τα τελευταία διαφέρουν από λίγο έως και πολύ από αγορά σε αγορά.

Δύσκολη «άσκηση»

Σε κάθε περίπτωση, όπως υπογραμμίζουν παράγοντες της αγοράς με γνώση του θέματος, δεν πρόκειται για εύκολη «άσκηση» με την εφαρμοστική απόφαση να καλείται να «απαντήσει» αποτελεσματικά στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς όπου επί παραδείγματι, από την μία η προθεσμιακή αγορά παραμένει ρηχή και από την άλλη το hedging του «παραγωγού ενέργειας» δεν έχει καθολική εφαρμογή σε όλους τους «παίκτες» της αγοράς και επομένως προκύπτει ένα ερώτημα πως θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στα σχετικά «εργαλεία». Έτερο ζήτημα που μένει να αποσαφηνιστεί καταρχήν με την διατύπωση στο νόμο και ακολούθως με την εφαρμοστική απόφαση του Ρυθμιστή αφορά στο εύρος που θα πρέπει να καλύπτει το hedging, ή διαφορετικά το ποσοστό των σταθερών τιμολογίων.

Για παράδειγμα, στη Γαλλία, η αντίστοιχη υποχρέωση των προμηθευτών προβλέπει ότι η αντιστάθμιση κινδύνου θα πρέπει να καλύπτει το 90% των σταθερών τιμολογίων πράγμα που ωστόσο δύναται να εφαρμοστεί διαφορετικά σε κάποια άλλη χώρα μιας και οι τελικές αποφάσεις επαφίενται στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές με βάση τις κατευθύνσεις που δίνει η εκάστοτε εθνική νομοθέτηση.

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων αναμένεται να προχωρήσει σε σχετικά stress tests της αγοράς προκειμένου να προσδιορίσει τα απαραίτητα «μεγέθη» για τον προσδιορισμό του πλαισίου αντιστάθμισης κινδύνου, αξιοποιώντας την ίδια στιγμή, το feedback από την εφαρμογή του μέτρου σε άλλες χώρες της ΕΕ καθώς και από την Κομισιόν που επιβλέπει την όλη υπόθεση, δεδομένου ότι πρόκειται για κάτι καινούργιο συνολικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μπαίνει ορισμός για τα σταθερά τιμολόγια

Μια ακόμη σημαντική παρέμβαση που προκύπτει σε απόρροια της ενσωμάτωσης της οδηγίας αφορά στον ορισμό της σταθερής τιμολόγησης που στην ελληνική έννομη τάξη, προς ώρας, υπάρχει μόνο σε αποφάσεις της Ρυθμιστικής Αρχής χωρίς να έχει αποτυπωθεί στην εθνική νομοθεσία. Αναλυτικότερα, η ευρωπαϊκή οδηγία στο άρθρο 2 προσδιορίζει το «δικαίωμα σε σταθερά τιμολόγια» καθώς και τον ορισμό του σταθερού τιμολογίου.

Η Οδηγία εισάγει τον ορισμό της "σύμβασης ορισμένου χρόνου για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε σταθερή τιμή’’ ως «σύμβαση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ προμηθευτή και τελικού πελάτη, η οποία εγγυάται ότι οι συμβατικοί όροι και προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της τιμής, παραμένουν αμετάβλητοι κατά τη διάρκεια της σύμβασης αλλά μπορεί, στο πλαίσιο σταθερής τιμής, να περιλαμβάνει ευέλικτο στοιχείο, για παράδειγμα με διακυμάνσεις τιμών αιχμής και εκτός αιχμής, και με την οποία οι αλλαγές στον λογαριασμό που προκύπτει μπορούν να οφείλονται μόνο σε στοιχεία που δεν καθορίζονται από τους προμηθευτές, όπως φόροι και εισφορές».

Τον Σεπτέμβριο …τελικά οι αποφάσεις για «γαλάζια»

Σε συνέχεια της παραπάνω εκκρεμότητας και με δεδομένο ότι θα επιλυθεί με την ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου, η ΡΑΑΕΥ, κρίνοντας το νομικά ορθό, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, θα περιμένει την ενσωμάτωση της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο ώστε ακολούθως να «περάσει» στην εθνική νομοθεσία ο ορισμός του σταθερού τιμολογίου, ως αναφέρεται παραπάνω, και μετά θα προχωρήσει στην έκδοση της απόφασης που αναμενόταν να βγει τώρα, περιλαμβάνοντας «πακέτο» τόσο το πλαίσιο για την νέα κατηγορία τιμολογίων, τα «γαλάζια» τιμολόγια όσο και ρυθμιστικές παρεμβάσεις για την λιανική αγορά ενέργεια και τα τιμολόγια γενικότερα.

Κατά συνέπεια, η απόφαση της Αρχής για τα ρυθμιστικά στη λιανική και τα «γαλάζια» τιμολόγια, καλώς εχόντων των πραγμάτων και εφόσον τηρηθούν τα προγενέστερα χρονικά «ορόσημα», αναμένεται περί τον Σεπτέμβριο.

Ευέλικτοι όροι σύνδεσης

Από εκεί και πέρα, με την εν λόγω οδηγία, εισάγεται ένα πλαίσιο για "συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης" σε περιοχές με περιορισμένη δυναμικότητα δικτύου (άρθρο 6α). Συναφώς, το άρθρο 6α παρ. 2 προβλέπει συγκεκριμένα στοιχεία που μπορεί να περιλαμβάνουν οι συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης, όπως η μέγιστη σταθερή έγχυση και απόσυρση ηλεκτρικής ενέργειας και τα εφαρμοστέα τέλη δικτύου. Αυτή η καινοτόμος προσέγγιση δύναται να επιταχύνει τη σύνδεση νέων πηγών ενέργειας στο δίκτυο. Πάντως, η εφαρμογή της θα απαιτήσει προσεκτικό σχεδιασμό για να διασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή των οφελών και των κινδύνων μεταξύ των συμμετεχόντων.

Δυνατότητα σύναψης πολλαπλών συμβάσεων

Τέλος, μια ακόμη ρύθμιση που χρήζει επισήμανσης, μιλώντας για την ελληνική περίπτωση, είναι το άρθρο 4 περί «Ελευθερίας επιλογής προμηθευτή» πράγμα που νομικά έχει ήδη κατοχυρωθεί στο εθνικό δίκαιο χωρίς ωστόσο να έχει προσδιοριστεί ο τρόπος εφαρμογής του. Η εν λόγω ρύθμιση προβλέπει την ελευθερία των καταναλωτών να «συνάπτουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας ή συμφωνίες κοινής χρήσης ενέργειας και ότι, για τον σκοπό αυτόν, οι πελάτες δικαιούνται να διαθέτουν περισσότερα από ένα σημεία μέτρησης και τιμολόγησης που καλύπτονται από το ενιαίο σημείο σύνδεσης για τις εγκαταστάσεις τους». Όπως προαναφέρθηκε, εκκρεμεί η «φόρμουλα» εφαρμογής του μέτρου πράγμα που μένει να διευκρινιστεί πως θα γίνει.

Τα υπόλοιπα άρθρα της οδηγίας αφορούν στο «δικαίωμα στη κοινή χρήση ενέργειας», τον «ύστατο προμηθευτή», την «προστασία από αποσυνδέσεις», και την «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή ενέργεια στη διάρκεια κρίσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας», ρυθμίσεις που έχουν ήδη «περάσει» στο εθνικό δίκαιο.