Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Ν. Καρακατσάνη: Οι προκλήσεις για τις αγορές ενέργειας και η μετάβαση στο target model – Σε ποιό σημείο βρισκόμαστε

Μιλώντας χθες στο συνέδριο της ΗΑΕΕ, το μέλος της ΡΑΕ Νεκταρία Καρακατσάνη αναφέρθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι:

Οι ΑΠΕ  συνιστούν το 18% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης και αποτελούν σημείο αναφοράς στις πολιτικές που υιοθετούνται για την ενέργεια και το κλίμα. Απαιτούν ευελιξία για την αντιστάθμιση των διακυμάνσεων της παραγωγής τους, ενώ παράλληλα μειώνουν τα επίπεδα τιμών στις ημερήσιες αγορές καθώς και την παραγωγή από συμβατικές μονάδες. Η διττή αυτή επίδραση έχει ως αποτέλεσμα να προκύπτουν συχνά προβλήματα οικονομικής βιωσιμότητας σε μονάδες που παρέχουν ευελιξία.

Επιπρόσθετα, οι μηχανισμοί ισχύος, που εφαρμόζονται για να αντιμετωπίσουν ζητήματα επάρκειας και να αποτρέψουν αποσύρσεις αναγκαίων μονάδων, γίνονται πιο σύνθετοι. Βασίζονται πλέον σε ανταγωνιστικές διαδικασίες, αντανακλούν εναρμονισμένες αρχές σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ πρόσφατα θεσπίστηκε και όριο εκπομπών CO2 που επηρεάζει καταλυτικά την επιλεξιμότητα ρυπογόνων μονάδων. Η μετεξέλιξη των μηχανισμών ισχύος, συνδυασμένη με πιο αυστηρά κριτήρια κατά την έγκρισή τους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περιορίζει το κόστος που προκύπτει για τους καταναλωτές. Ωστόσο, για την ασφάλεια εφοδιασμού και τους παραγωγούς αποτελεί μια συνιστώσα αβεβαιότητας.

3. Το ενεργειακό μίγμα αναθεωρείται σε εθνικό επίπεδο, ιδίως με σχέδια απόσυρσης ανθρακικών και πυρηνικών μονάδων, χωρίς απαραίτητα να είναι σαφείς οι επιπτώσεις για την ασφάλεια εφοδιασμού και τα επίπεδα τιμών στις αγορές.

4. Οι πιο φιλόδοξοι περιβαλλοντικοί στόχοι που έχουν τεθεί για το 2030 αναδεικνύουν την ανάγκη για πληρέστερη συμμετοχή των ΑΠΕ στις αγορές. Η μετάβαση από τις εγγυημένες τιμές (FIT) σε σχήματα διαφορικής προσαύξησης (FIP), οι δημοπρασίες για σταθμούς ΑΠΕ, και η ευθύνη εξισορρόπησης είναι σημαντικές μεταβολές, που περιορίζουν την επιβάρυνση των καταναλωτών αλλά και τη στρέβλωση των αγορών. Επιπλέον, το νέο κοινοτικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ υπογραμμίζει την κατεύθυνση για συμβόλαια PPAs, έσοδα από την αγορά, και κατάργηση των σχημάτων στήριξης. Ωστόσο, το αν οι αγορές κοντά στον πραγματικό χρόνο διαθέτουν τις συνθήκες, τα εργαλεία και την απαραίτητη ρευστότητα για την αποτελεσματική διαχείριση αυτής της μετάβασης αποτελεί ζητούμενο.  

5. Η αποθήκευση και η απόκριση ζήτησης συνιστούν μια σημαντική βάση, αναξιοποίητη ακόμη σε μεγάλο βαθμό. Εμφανίζει ωστόσο, νέα δυναμική, λόγω της αισθητής υποχώρησης του κόστους, αλλά και το πιο σαφές πλαίσιο που εισάγει το Πακέτο της Καθαρής Ενέργειας, αίροντας ρυθμιστικά εμπόδια.

6. Οι επενδύσεις σε υποδομές διασυνδέσεων και έξυπνα δίκτυα υπερβαίνουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΕ, τα 177 δις € ετησίως κατά την επόμενη δεκαετία. Η μετακύλιση στους καταναλωτές  αυτών των υπέρογκων ποσών δεν μπορεί να συντελεστεί με τους όρους του παρελθόντος. Οι χρεώσεις χρήσης αναθεωρούνται πανευρωπαϊκά και θα βασίζονται πλέον σε μια νέα λογική, που θα αποτυπώνει και την αξία που προσφέρουν οι ενεργοί καταναλωτές (prosumers).

7. Παρά τις μεταρρυθμίσεις που συντελούνται και την προσήλωση στην ενεργειακή μετάβαση, σε αρκετές χώρες οι αγορές εμφανίζουν υψηλό δείκτη συγκέντρωσης, γεγονός που δύναται να περιορίσει τα οφέλη του ανταγωνισμού. Εξίσου ανησυχητική είναι και η περιορισμένη συσχέτιση των τιμολογίων λιανικής με τη χονδρεμπορική αγορά.

Στο πλαίσιο αυτό, οι Ρυθμιστικές Αρχές Ενέργειας της Ευρώπης εκφράζουν συχνά τον προβληματισμό τους για το αν οι αγορές αντανακλούν τα θεμελιώδη μεγέθη προσφοράς και ζήτησης ειδικά σε συνθήκες έλλειψης (scarcity), αν οι αγορές δημιουργούν ορθά σήματα για επενδύσεις, αν οι τιμές συγκλίνουν επαρκώς στις αγορές που έχουν συζευχθεί και αν οι διασυνοριακές ροές ενέργειας είναι αποτελεσματικές και στην ορθή οικονομικά κατεύθυνση.

Οι βασικές αρχές στο ρυθμιστικό πλαίσιο των νέων αγορών του target model

Η κ. Καρακατσάνη έκανε αναφορά στο χρηματιστήριο ενέργειας και το πλαίσιο των νέων αγορών του target model. Μια κρίσιμη παράμετρος, τόνισε, είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στη διαμόρφωση τιμών και η αποτροπή στρεβλώσεων. Για το λόγο αυτό, επιλέχθηκε σε πρώτο στάδιο, η συμμετοχή των συμβατικών παραγωγών ανά μονάδα σε όλες τις αγορές, εκτός της προθεσμιακής, όπου επιτρέπονται τα χαρτοφυλάκια μονάδων.  Για τη διατήρηση της ρευστότητας στις βραχυπρόθεσμες αγορές αλλά και την αποτροπή καταχρηστικών συμπεριφορών, κρίθηκε θεμιτή η ύπαρξη ενός περιορισμού που θα αφορά την επιτρεπτή αναλογία μεταξύ ποσοτήτων στην προθεσμιακή και την ημερήσια αγορά. Στην ημερήσια αγορά καταργήθηκε ο περιορισμός του ελάχιστου μεταβλητού κόστους, καθώς αυτό θα καθιστούσε μη συγκρίσιμες τις τιμές στις αγορές που θα συζευχθούν.

Προκειμένου να διατηρηθεί η ασφάλεια εφοδιασμού, η συμμετοχή των παραγωγών είναι υποχρεωτική τόσο στην ημερήσια αγορά όσο και στην αγορά εξισορρόπησης.

Ένα βασικό επίσης ζητούμενο είναι η ομαλή μετάβαση στο νέο σχήμα αγορών και η στέρεη διαδικασία προσαρμογής. Για το λόγο αυτό επιλέχθηκε άλλωστε, το μοντέλο της κεντρικής κατανομής (central dispatch έναντι self-dispatch), το οποίο διατηρεί αντίστοιχη λογική με το υφιστάμενο μοντέλο λειτουργίας στον πραγματικό χρόνο.

Το Target Model δημιουργεί νέες δυνατότητες για τους συμμετέχοντες, επιτρέποντας τη διαδοχική προσαρμογή των θέσεών τους, εργαλεία διαχείρισης ρίσκου, αποζημίωση επιμέρους υπηρεσιών, πιο αξιόπιστα οικονομικά σήματα, και ένα πιο σαφές τοπίο για τη δραστηριοποίησή τους.

Είναι παράλληλα και μια πρόκληση για τους παραγωγούς, καθώς θα πρέπει στις προσφορές τους να αντανακλούν τεχνικά χαρακτηριστικά των μονάδων τους αλλά και επιμέρους κόστη, όπως το κόστος αποσυγχρονισμού, που αυτή τη στιγμή αμείβεται εκ των υστέρων με διακριτή χρέωση.

Επίσης, η προθεσμιακή αγορά δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως μια δυνατότητα να συγκαλυφθούν κόστη ακριβών μονάδων, ώστε αυτές να παρακάμψουν την οικονομικότητα της ημερήσιας αγοράς, και να ενταχθούν κατά προτεραιότητα.  Τέτοιες συμπεριφορές είναι πιθανόν να εγείρουν ζητήματα στο πλαίσιο του κανονισμού Remit, που θεσπίστηκε ακριβώς για να προσδώσει περισσότερη διαφάνεια, κατεξοχήν στις προθεσμιακές αγορές.

Σε τι στάδιο βρίσκεται η μετάβαση στο target model

H κ. Καρακατσάνη αναφέρθηκε στους Κανονισμούς που έχουν εγκριθεί από τη ΡΑΕ (Spot Trading and Balancing Rulebooks), τον Κανονισμό Εκκαθάρισης που τελεί υπό έγκριση, και τις διαβουλεύσεις που διεξάγει η Αρχή για μεθοδολογίες και ρυθμιστικές παραμέτρους. Πέραν κάποιων εισηγήσεων που εκκρεμούν από τους Λειτουργούς των Αγορών, η ΡΑΕ αναμένει σύντομα την υποβολή των Κανονισμών για Χρηματιστηριακά Ενεργειακά Προϊόντα  (Power Derivatives Trading and Clearing Rulebooks) αλλά και την επικαιροποιημένη μελέτη του Χρηματιστηρίου για το όριο προθεσμιακών συναλλαγών.

Η έμφαση είναι πλέον στην υλοποίηση των πληροφοριακών συστημάτων που θα υποστηρίζουν τις αγορές. Οι όποιες πολυπλοκότητες ανακύψουν στην αγορά εξισορρόπησης, η οποία είναι και η πιο σύνθετη τεχνικά, επηρεάζουν συνολικά την υλοποίηση των αγορών.

«Αντιλαμβάνομαι ότι η ΕΧΕ καταβάλει προσπάθειες ώστε να περιορίσει την επίδραση που απορρέει από τυχόν ζητήματα στην αγορά εξισορρόπησης στην εξέλιξη των δικών της συστημάτων της, στην εκπόνηση δοκιμών, και στην εκπαίδευση των χρηστών», είπε η κ. Καρακατσάνη. «Είναι η 3η συνεχής χρονιά που συμμετέχω στο σημαντικό αυτό συνέδριο, που διοργανώνει η ΗΑΕΕ, μιλώντας για τη μετάβαση στο target model. Κάθε φορά, τίθεται μια νέα ημερομηνία έναρξης των αγορών, η οποία εμπεριέχεται στο Μνημόνιο με τους θεσμούς και αποτελεί την επίσημη δέσμευση της χώρας, χωρίς ωστόσο να επιτυγχάνεται. Το γεγονός ότι ακόμη αναλύουμε τη διαδικασία μετάβασης και όχι τα αποτελέσματα της σύζευξης των αγορών, αναδεικνύει ενδεχομένως ότι πριν τη μετάβαση στην εποχή των «3Ds», θα πρέπει να προσηλωθούμε σε κάποιες βασικές αξίες, που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως «9Cs», όπως Commitment, Consistency, Continuity, Capability, Clarity, Co-ordination, Collaboration, Consensus, Common Sense. Η υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών, προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς, είναι μια διαχρονική ανάγκη».   

Συνοδευτικά αρχεία



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα