Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Η άγνωστη ιστορία του πως επέζησε ο δεύτερος πυρηνικός σταθμός της Φουκουσίμα από το τσουνάμι

Όταν ακούμε τις λέξεις “καταστροφή της Φουκουσίμα”, οι περισσότεροι σκεφτόμαστε το Φουκουσίμα Νταίτσι, τον πυρηνικό σταθμό που καταστράφηκε από τρεις τήξεις των πυρήνων και τρεις εκρήξεις στους αντιδραστήρες του μετά το σεισμό του Μαρτίου του 2011 και το τσουνάμι της Ιαπωνίας.

Δίχως ηλεκτρισμό για να τροφοδοτήσει τα συστήματα ψύξης, οι διευθυντές και οι εργαζόμενοι δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν την καταστροφή. Οι άνθρωποι ανά τον κόσμο παρακολούθησαν στο βίντεο τις εκρήξεις, τη σκόνη και τον ατμό που διέφυγε. Μετά το τσουνάμι, το Νταίτσι αναλώθηκε από την πρόκληση της συγκράτησης και μείωσης του ραδιενεργού νερού και των συντριμιών.

Λιγότερο γνωστή είναι η κρίση στο Φουκουσίμα Νταίνι, ένα δίδυμο σταθμό σε απόσταση 10 χμ. προς τα νότια. Προκειμένου να ρίξουμε φως στο πως η διεύθυνση διαμόρφωσε το τελικό αποτέλεσμα, ανασυγκροτήσαμε την ιστορία αυτή εδώ μέσω συνεντεύξεων, λεπτομερών εκθέσεων της TEPCO, δηλαδή της διαχειρίστριας των δύο σταθμών, του Ινστιτούτου Ατομικής Ενέργειας και ενός αριθμού δημοσίων πηγών.

Σε ένα τόσο ρευστό περιβάλλον, κανένας από τους συνήθεις κανόνες λήψης αποφάσεων και οργανωτικής συμπεριφοράς δεν εφαρμόζεται. Κι όμως, ο διευθυντής του σταθμού, Ναοχίρο Μασούντα και οι 400 εργαζόμενοι προχώρησαν μέσα στο χάος και ο σταθμός επέζησε δίχως να σημειωθεί τήξη ή έκρηξη.

Με μέγεθος 9.0 βαθμών, ο σεισμός ήταν ο μεγαλύτερος στην καταγεγραμμένη ιστορία της Ιαπωνίας και τα κύματα που προκάλεσε ήταν τρεις φορές πιο ψηλά από ότι είχε σχεδιαστεί να αντέξει το Νταίνι. Του έμεινε άθικτη μονάχα μια γεννήτρια ντίζελ και μια γραμμή μεταφοράς. Αυτή η μια γραμμή προμήθευε ρεύμα στην αίθουσα ελέγχου όπου οι χειριστές παρακολουθούσαν τα επίπεδα του νερού, τη θερμοκρασία, την πίεση και άλλες κρίσιμες παραμέτρους για κάθε αντιδραστήρα. Όμως, τρεις από τους τέσσερις αντιδραστήρες δεν διέθεταν επαρκή ισχύ για να λειτουργήσουν βασικά στοιχεία των συστημάτων ψύξης τους.

Προκειμένου να γίνει η απενεργοποίησή τους και να αποφευχθεί η καταστροφή που συντελούνταν στο Νταίτσι, ο Μασούντα και η ομάδα του έπρεπε να συνδέσουν τους αντιδραστήρες αυτούς με τις εναπομείνουσες πηγές ηλεκτρισμού. Αλλά η ομάδα μόλις συνερχόταν από μια φυσική καταστροφή σχεδόν υπερφυσικών διαστάσεων. Τι είχε συμβεί; Πως θα αναλάμβαναν δράση όταν όλες οι υποθέσεις τους είχαν διαλυθεί τόσο βίαια; Πέρα από τις ερωτήσεις αυτές, υπήρχε μια ακόμη πιο σημαντική: Είχαν περάσει τα χειρότερα; Οι φυσικές καταστροφές δεν είναι μεμονωμένα γεγονότα. Ο σεισμός προετοιμαζόταν επί ημέρες και θα προκαλούσε μετασεισμούς για πάνω από ένα χρόνο. Το τσουνάμι δεν ήταν ένα συγκεκριμένο κύμα, αλλά μια σειρά κυμάτων.

Προκειμένου να εκτιμήσουν τη ζημιά και να ξεκινήσουν την επικίνδυνη εργασία της ανάκτησης της ισχύος προς τους αντιδραστήρες, ο Μασούντα δεν έπρεπε απλά να λάβει αποφάσεις και να δώσει διαταγές. Ήξερε πως έπρεπε να πείσει τους ανθρώπους να δράσουν ενάντια στο ίδιο τους το ένστικτο επιβίωσης. Η τεχνική του αρτιότητα, η γνώση του σταθμού και η επιμέλεια τον βοήθησαν να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους. Ακόμα πιο σημαντικό, ο Μασούντα αναγνώρισε την υπό εξέλιξη πραγματικότητα στην οποία λειτουργούσαν. Μοιράστηκε το βάρος της αβεβαιότητας και της αμφιβολίας και ενεπλάκη σε αυτό που ο θεωρητικός Καρλ Γουικ και άλλοι έχουν περιγράψει ως διαδικασία “αίσθησης και κατανόησης”: Έφτασε σε μια κοινή κατανόηση με την ομάδα του μέσω της κοινοποίησης και αναθεώρησης των όσων “γνώριζαν” ώστε να προσαρμοστούν μαζί στην κάθε αλλαγή.

Ως αποτέλεσμα, οι εργαζόμενοι στο Νταίνι δεν έχασαν την ελπίδα και την συγκέντρωσή τους. Ενώ δρούσαν, ορισμένα πράγματα αποσαφηνίστηκαν (“τι έχει χαλάσει στο σταθμό και πως μπορούμε να το φτιάξουμε;), κάποια άλλα όχι (κινδυνεύω από τη ραδιενέργεια;) και άλλα έμειναν το ίδιο απρόβλεπτα (“θα οδηγήσουν οι μετασεισμοί σε περισσότερες πλυμμήρες;). Μέχρι να τεθεί και ο τελευταίος αντιδραστήρας σε απενεργοποίηση, ο Μασούντα και η ομάδα του δεν έλαβαν τίποτα ως δεδομένο. Με κάθε νέο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν, επανεξέταζαν τη στάση τους, δημιουργούσαν μια συνέχεια και ανακτούσαν την τάξη. Όπως θα περιγράψουμε παρακάτω, έδρασαν με τον τρόπο τους και έφτασαν σε μια καλύτερη κατανόηση των προκλήσεων που αντιμετώπιζαν.

Μια προσεκτικότερη ματιά στην αίσθηση και κατανόηση

Η αίσθηση και κατανόηση είναι μια συμπεριφορά προσαρμογής όπου η κατανόηση και η εμπειρία διαμορφώνουν η μια την άλλη. Ως άνθρωποι, είμαστε προσκολημμένοι στις προσδοκίες μας και στο γνώριμο. Όμως, μια κρίση ανατρέπει το γνώριμο. Όταν η προηγούμενη εμπειρία δεν εξηγεί την τωρινή κατάσταση, πρέπει να αναθεωρήσουμε την ερμηνεία μας των γεγονότων και την απάντησή μας σε αυτά. Λίγο-λίγο αποσαφηνίζουμε μια αβέβαιη πραγματικότητα μέσα από τη δράση και τον ακόλουθo στοχασμό. Ο Γουικ αποκάλεσε αυτό το φαινόμενο “επαναφορά”.

Η επαναφορά δεν είναι μια γραμμική διαδικασία, πάντως. Σε μια κρίση, οι άνθρωποι συχνά οφείλουν να βαδίσουν σε λάθος δρόμο προτού βρουν τον σωστό. Όμως, όσο πιο ηχηρά ένας ηγέτης βαδίσει σε αυτό το δρόμο τόσο πιο δύσκολο θα είναι να αναζητήσει μια νέα, καλύτερη κατανόηση. Το πως να προχωρήσεις στην αίσθηση και κατανόηση δίχως να παγιδευτείς από μια λανθασμένη ερμηνεία των γεγονότων είναι το θέμα πολλών ερευνών (όπως η ανάλυση του Γουικ για τη διαβόητη πυρκαγιά του 1949 στη Μοντάνα). Ο Μασούντα ακολούθησε αυτή τη λεπτή γραμμή καθώς επιζητούσε να κλείσει τους τέσσερις αντιδραστήρες.

Αποφασιστική δράση μέχρι τα γεγονότα να την κυριεύσουν

Ο σεισμός χτύπησε στις 2:46μμ στις 11 Μαρτίου. Ήταν η μεγαλύτερη κίνηση ρήγματος που είχαν δει ποτέ οι σεισμολόγοι. 50 μέτρα τεκτονικής κίνησης μέσα σε δυόμιση τρομακτικά λεπτά. Παρόλο που ο Μασούντα είχε ζήσει αμέτρητους σεισμούς, αυτός ήταν ο μόνος στην 29ετή καριέρα του που τον έκανε να σκύψει κάτω από ένα τραπέζι. Όταν σταμάτησε η βίαιη κίνηση, βγήκε και φόρεσε ένα κράνος. Είπε σε όλους τους εργαζόμενους να εγκαταλείψουν το κτίριο διοίκησης και να συγκεντρωθούν στο κέντρο επείγουσας ανάγκης. Στην κορυφή εκείνου του κτιρίου, σε ένα μεγάλο δωμάτιο που είχαν συγκεντρωθεί, εντόπισε τον διευθυντή λειτουργίας για να ζητήσει ενημέρωση. Ο διευθυντής του είπε ότι και οι τέσσερις αντιδραστήρες έχουν κλείσει. Χωρίς να υπάρχει ακόμα ένδειξη για τη ζημιά, ο Μασούντα και η ομάδα του ένιωσαν βέβαιοι ότι θα προχωρούσαν στο επόμενο βήμα, την ψύξη των αντιδρατήρων, δίχως πρόβλημα.

Τότε, όμως, 20 λεπτά μετά το σεισμό, ο Μασούντα είδε την πρώτη προειδοποίηση για τσουνάμι. Αρχικά, η μετεωρολογική υπηρεσία προειδοποίησε την περιοχή της Φουκουσίμα να προετοιμαστεί για κύμα ύψους έως τριών μέτρων. Το Νταίνι είχε κατασκευαστεί να αντέχει σε παλιρροϊκά κύματα έως 5,2 μέτρα, άρα ο Μασούντα μπορεί να μην καλωσόριζε την εξέλιξη αυτή, αλλά δεν την είδε ως καταστροφική. Έστειλε μερικά μέλη της ομάδας του να κοιτούν τον ωκεανό για το τσουνάμι.

Στις 3:14 εκδόθηκε νέα προειδοποίηση: Η Φουκουσίμα θα πρέπει να προετοιμαστεί για κύμα έως έξι μέτρα. Μερικά λεπτά αργότερα, οι άνθρωποι του Μασούντα είδαν το τσουνάμι. Στις 3:22, οκτώ λεπτά πριν το τελευταίο ανακοινωθέν της μετεωρολογικής υπηρεσίας – πάνω από 10 μέτρα – τα νερά άρχισαν να φουσκώνουν.

Τα πρωτόκολλα διαχείρισης κρίσης λειτουργούσαν καλά για τον Μασούντα και τους εργαζόμενούς του. Όμως ξαφνικά το δεύτερο βήμα στη λίστα τους – η ψύξη – βρέθηκε σε κίνδυνο. Ένα τσουνάμι πάνω από 5,2 μέτρα (“πέρα από τη βάση σχεδίασης”, όπως λέγεται στον κλάδο) θα έφτανε τις αντλίες και ίσως τα ίδια τα κτίρια των αντιδραστήρων.

Και πάλι, ο Μασούνται δεν περίμενε τα νερά να φτάσουν μέχρι το κτίριο επείγουσας ανάγκης, άρα εξεπλάγη όταν τα φώτα έσβησαν. Εκτίμησε ότι το κύμα θα πρέπει να ήταν 17 μέτρα προκειμένου να έχει αυτό το αποτέλεσμα. Φοβόταν για το τι μπορεί να συνέβαινε στα κτίρια των τεσσάρων αντιδραστήρων κατά μήκος της ακτής. Μέρος του συστήματος ψύξης βρισκόταν σε υψόμετρο μόλις τεσσάρων μέτρων. Οι ίδιοι οι αντιδραστήρες βρίσκονταν σε υψόμετρο άλλων οκτώ μέτρων. Αν τα συστήματα αυτά δέχονταν ζημιά ή υπονομευόταν η ηλεκτρική τους ισχύς, τότε η ψύξη θα γινόταν σχεδόν αδύνατη.

Μερικές ώρες αργότερα, όταν τα νερά άρχισαν να υποχωρούν, ο Μασούντα έμαθε ότι τρεις από τους τέσσερις αντιδραστήρες πράγματι είχαν χάσει τα συστήματα ψύψης τους. Παρά τη διακοπή της λειτουργίας πριν το τσουνάμι, οι ράβδοι καυσίμου μέσα στον κάθε πυρήνα συνέχιζαν να παράγουν θερμότητα η οποία κανονικά θα απομακρυνόταν από το σύστημα ψύξης και θα απορροφόταν από τη θάλασσα. Οι εργαζόμενοι μπορούσαν να διοχετεύσουν κρύο νερό στον κάθε πυρήνα, αλλά ο Μασούντα ανησυχούσε ότι ακόμα και αν οι πυρήνες διατηρούσαν την ακεραιότητά τους, η συσώρρευση ατμού και πίεσης μπορεί να παρεμπόδιζε την πλήρη λειτουργικότητα των “δοχείων” των αντιδραστήρων. Τότε, αν οι συνθήκες χειροτέρευαν και συνέβαινε τήξη, θυα ήταν δύσκολο να παρεμποδιστεί διαρροή ραδιενέργειας. Με τόσους μετασεισμούς και συνεχόμενες προειδοποιήσεις για τσουνάμι, ήταν μια πιθανότητα που δεν μπορούσε να αγνοήσει.

Επειδή ο Μασούντα δεν είχε μάρτυρες στα επίμαχα σημεία, δεν γνώριζε τι είχε χαλάσει και πόσο. Οι χειριστές στην αίθουσα ελέγχου είχαν αντέξει στο τσουνάμι στη θέση τους, αλλά εκατοντάδες άλλοι εργαζόμενοι είχαν εκκενωθεί στο κτίριο έκτακτης ανάγκης μετά από διαταγή του Μασούντα. Μέχρι να πείσει την ομάδα του να βγει έξω και να εκτιμήσει τη ζημιά από κοντά, δεν μπορούσε να γνωρίζει ακριβώς τι θα έπρεπε να κάνει για να σταθεροποιήσει το σταθμό.

Ένα βήμα πίσω για να γίνει εκτίμηση

Οι εργαζόμενοι που έπρεπε να πείσει ο Μασούντα αγωνιούσαν για ειδήσεις από τις οικογένειές τους (οι περισσότεροι ζούσαν κοντά στο σταθμό) και λειτουργούσαν πέρα από τα όρια της εκπαίδευσης και της εμπειρίας τους. Τα νερά του τσουνάμι είχαν διεισδύσει πολύ πιο βαθιά από ότι περίμενε κανείς και οι συχνοί μετασεισμοί, ορισμένοι πάνω από 7 Ρίχτερ, συνέχιζαν να ταρακουνούν το σταθμό.

Δεν ήμουν βέβαιος αν η ομάδα μου θα πήγαινε έξω αν τους το ζητούσα και αν ήταν καν ασφαλές να τους στείλω εκεί”, δήλωσε ο ίδιος. Όμως, δεν είχε χρόνο να σιγουρευτεί. Αν δεν έφτιαχναν το σύστημα ψύξης μέσα σε μερικές μέρες το αργότερο, κινδύνευαν να οδηγηθούν σε διαρροή. Έπρεπε να δράσουν άμεσα.

Παρόλα αυτά, πάτησε φρένο. Ο Μασούντα στεκόταν μπροστά σε ένα πίνακα σε μια γωνιά του κτιρίου έκτακτης ανάγκης και άρχισε να γράφει κάποιους αριθμούς: Τη συχνότητα και το μέγεθος των μετασεισμών. Σχεδιάζοντας μια γραμμή για κάθε νέο σεισμό, δημιούργησε ένα απλό διάγραμμα που έδειχνε – ήλπιζε – τον κίνδυνο να μειώνεται. “Δεν ήταν καθόλου πειστικό”, παραδέχτηκε, “αλλά έπρεπε να τους πείσω”. Καθώς πρόσθετε νέες γραμμές στο διάγραμμά του, απείχε από το να κάνει παθιασμένες ομιλίες ή να εκδίδει διαταγές. Περίμενε και έγραφε.

Λίγοι θα μπορούσαν να είναι τόσο υπομονετικοί στη θέση του Μασούντα. Οι ηγέτες συχνά βλέπουν τον εαυτό τους ως μεσολαβητές που διϋλίζουν τις ωμές πρώτες ύλες του κόσμου – το απρόβλεπτο, το δυνητικό – και τα μεταφράζουν σε ένα πιο εκλεπτυσμένο και αξιόπιστο τελικό προϊόν για τους οργανισμούς τους. Ακόμα και αν ο Μασούντα είχε αυτή την πρόθεση, δεν θα μπορουσε να πείσει με τέτοιο τρόπο τους εργαζόμενους στο Νταίνι εκείνη την ημέρα. Ένιωθαν την αστάθεια της θέσης τους κυριολεκτικά μέσω των παπουτσιών τους κάθε φορά που η γη έτρεμε και το διαπίστωναν όταν κοιτούσαν τη θάλασσα να φέρνει καρχαρίες και αυτοκίνητα στο πεζοδρόμιο του σταθμού. Έτσι λοιπόν, τους πρόσφερε δεδομένα για να τους δώσει την ευκαιρία να αντιμετωπίσουν και να επεξεργαστούν την αβεβαιότητα οι ίδιοι. Τους παρότρυνε να κάνουν τη δικιά τους αίσθηση και κατανόηση. Να σκεφτούν κατά πόσο η πραγματικότητα ταίριαζε με τη δική τους εκτίμηση κινδύνου.

Στις 10 η ώρα, αντιμέτωπος με τους αρχηγούς της ομάδας του, ο Μασούντα τους ζήτησε τελικά να διαλέξουν τέσσερις ομάδες των δέκα εργαζομένων, μια για κάθε αντιδραστήρα, και να πάνε να αξιολογήσουν τη ζημιά. Προς μεγάλη του ανακούφιση, κανείς δεν αρνήθηκε.

Αντιδρώντας σε μια πραγματικότητα που αλλάζει

Ο Μασούντα έδωσε λεπτομερείς οδηγίες σε κάθε ομάδα για το που να πάνε και τι να κάνουν (είχε εργαστεί στο σταθμό επί δεκαετίες και ήξερε κάθε γωνία). Ανησυχούσε για την επίδραση του άγχους και του φόβου στη δυνατότητα των εργαζομένων να θυμούνται, οπότε τους έβαλε να επαναλάβουν τις οδηγίες πριν φύγουν.

Μέχρι τις 2 το πρωί, και οι τέσσερις ομάδες είχαν επιστρέψει με μια καταμέτρηση του τι λειτουργούσε και τι όχι. Εν συνεχεία, μέχρι την αυγή, ο Μασούντα έκανε μια λίστα λειτουργικών προτεραιοτήτων και των προμηθειών που θα χρειάζονταν για να τις φέρουν εις πέρας. Αυτά που διέθετε δεν επαρκούσαν. Με τη βοήθεια από τα κεντρικά της TEPCO και από τις ένοπλες δυνάμεις, περισσότερες προμήθειες και καλώδια θα έφταναν ώστε να αντικασταθούν οι χαλασμένες αντλίες και να συνδεθούν τα κατεστρεμμένα τμήματα του συστήματος ψύξης με ένα κτίριο που μπορούσε ακόμα να δεχτεί ρεύμα. Τα καλώδια ήρθαν σε τμήματα των 200 μέτρων που ζύγιζαν ένα τόνο έκαστο. Οι εργαζόμενοι του Νταίνι θα έπρεπε να τοποθετήσουν πάνω από 9χμ καλωδίων για να συνδέσουν τις τρεις μονάδες. Μόλις έφτασαν τα πρόσθετα υλικά, το πρωί της 13ης Μαρτίου, θα είχαν στη διάθεσή τους περίπου 24 ώρες για να ολοκληρώσουν το έργο. Κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, μια τέτοια δουλειά θα γινόταν από 20 εργάτες με βαρύ εξοπλισμό σε διάστημα άνω του ενός μήνα.

Ο Μασούντα επέστρεψε στον πινακά του. Διέταξε έναν υπάλληλο να γράψει τη συνολική εικόνα του σταθμού και μια περιγραφή της στρατηγικής διάσωσης. Ήταν αποφασισμένος να μοιραστεί τις πληροφορίες με τους εργαζόμενους όταν τις λάμβανε ώστε σταδιακά να αντικασταστήσει την αβεβαιότητα με το νόημα. Όμως, η κοινοποίηση των σχεδίων αυτών τόσο ανοικτά είχε μια απρόβλεπτη συνέπεια: Οι εργαζόμενοι το ερμήνευσαν ως μια δημόσια δέσμευση να ακολουθήσουν τα σχέδια, η οποία θα μπορούσε (έστω προσωρινά) να περιορίσει την δυνατότητα προσαρμογής τους σε περαιτέρω εκπλήξεις.

Ο Μασούντα είχε επιλέξει αρχικά να χρησιμοποιήσει το κτίριο απόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων ως πηγή ηλεκτρικής ισχύος, διότι το εσωτερικό του παρείχε τον ευκολότερο δρόμο για τα καλώδια, ενώ δίσταζε να διακινδυνεύσει τη μοναδική του λειτουργική γεννήτρια. Σύντομα όμως, είδε ότι η απόσταση του κτιρίου αυτού έκανε το σχέδιο ανέφικτο. Το κάθε τμήμα των καλωδίων χρειαζόταν 100 άτομα για να μετακινηθεί, άρα το να συνδέσουν τα πάντα με το κτίριο των αποβλήτων θα απαιτούσε πάρα πολύ χρόνο. Είχαν ανάγκη μια συμπληρωματική και πιο βολική πηγή ρεύματος για να επιταχύνουν τη διαδικασία. Απρόθυμα, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη γεννήτρια. Αυτή δεν ήταν η τελευταία φορά που ο Μασούντα θα έπρεπε να αυτοσχεδιάσει στον πίνακά του. Καθώς προέκυπταν απρόβλεπτες προκλήσεις, τα μέλη της ομάδας έπρεπε ξανά και ξανά να δράσουν κάνοντας προσαρμογές. Ο Μασούντα θυμάται αυτά τα εμπόδια: “Πρώτα από όλα, έφτασε ένας κινητήρας, αλλά δεν μπορούσαμε να φτάσουμε πιο κοντά διότι υπήρχαν πολλά συντρίμμια από το τσουνάμι εκεί. Έπρεπε να απομακρύνουμε τα συντρίμμια με μπουλντόζα, αλλά δεν είχαμε καμία και κανείς δεν ήξερε πως να την χειριστεί, ακόμα και αν είχαμε. Μόλις καταφέραμε να φέρουμε τον κινητήρα στο σημείο, δεν μπορούσαμε να τον κατεβάσουμε από το φορτηγό. Όταν τον κατεβάσαμε, δεν μπορούσαμε να τον φέρουμε μέσα στο κτίριο, ούτε να τον εγκαστήσουμε κτλ”. Με κάθε νέα πρόκληση, η ομάδα έπρεπε να προσαρμοστεί και να επαναπροσδιορίσει την κοινή της αντίληψη για το τι έπρεπε να γίνει.

Εντωμεταξύ, το Νταίνι αντιμετώπιζε ένα νέο κίνδυνο: Εν μέρει λόγω της έκρηξης στο Νταίτσι, τα επίπεδα ραδιενέργειας στο γειτονικό σταθμό αυξάνονταν. Αν το ραδιενεργό μέτωπο κατευθυνόταν νότια, θα έθετε σε κίνδυνο τους εργαζόμενους και θα σταματούσε τις εργασίες. Το απόγευμα της 13ης Μαρτίου άρχιζε να φαίνεται πως θα συνέβαινε ακόμη μια τήξη στο Νταίτσι, παράγοντας ακόμα υψηλότερα επίπεδα ραδιενέργειας.

Εν μέσω αυτής της τεταμένης ατμόσφαιρας, ο Μασούντα έλαβε την τελευταία και πιο δύσκολη απόφαση αλλαγής πλεύσης. Τη νύχτα μετά το σεισμό, οι μηχανικοί είχαν υπολογίσει προσεκτικά τη σειρά με την οποία έπρεπε να τροφοδοτηθούν με ενέργεια οι αντιδραστήρες. Η μονάδα 2, η πρώτη που έδειξε ενδείξεις αυξημένης πίεσης, θα είχε την προτεραιότητα. Όμως, καθώς οι ώρες περνούσαν, ο μηχανικοί πρόσεξαν ότι η πίεση αυξανόταν ταχύτερα στη μονάδα 1. Το ανέφεραν στον Μασούντα και υπέδειξαν ότι το δοχείο της μονάδας 1 ήταν τώρα το πιο ευάλωτο.

Σε αυτό το σημείο, οι εργαζόμενοι του Νταίνι μετακινούσαν καλώδια μέσα σε ένα υγρό και γεμάτο συντρίμμια σταθμό επί πολλές ώρες. Πολλοί από αυτούς, όπως και ο ίδιος ο Μασούντα, δεν είχαν κοιμηθεί καθόλου. Παρόλο που ορισμένοι είχαν καταφέρει να μιλήσουν με τις οικογένειές τους, οι ειδήσεις που έλαβαν δεν ήταν απαραίτητα καλές (οκτώ από αυτούς θα έχαναν μέλη της οικογένειάς τους και 23 τα σπίτια τους). Η ραδιενέργεια απειλούσε από τα βόρεια, όπου το Νταίτσι αποτελούσε παράδειγμα για το τι θα μπορούσε να πάει στραβά. Και τώρα ο Μασούντα ενημέρωσε τα πληρώματα να το κάνουν αντίστροφα. Πρώτα η μονάδα 1 και μετά η 2.

Η διάταξη του σταθμού καθιστούσε αδύνατη την ανακατεύθυνση του καλωδίου άμεσα και ο Μασούντα έμαθε αργότερα ότι η εντολή του είχε προκαλέσει αρκετή σύγχυση στους εργαζόμενους. Έστω και έτσι, εκτέλεσαν την αλλαγή με αξιοθαύμαστη αποδοτικότητα. Μόλις δύο ημέρες πριν, ο Μασούντα κατέγραφε τους μετασεισμούς μέσα σε ένα δωμάτιο με “πνιγμένους” άνδρες και γυναίκες, προσπαθώντας να τους κινητοποιήσει. Τώρα δεν χρειάζονταν κάποια ιδιαίτερη παρότρυνση. Εν μέρει, αυτό ήταν το αποτέλεσμα της ομαδικής πειθαρχίας, αλλά ήταν και το αποτέλεσμα της “αίσθησης και κατανόησης”. Επειδή ο Μασούντα είχε παρουσιάσει τόσο ήρεμα στους ανθρώπους τους την αβεβαιότητα της κατάστασης και επειδή οι ίδιοι την είχαν αντιμετωπίσει και κατανικήσει επανειλημμένα, μπορούσαν να ενσωματώσουν την αβέβαιη φύση της εργασίας τους.

Λίγο μετά τα μεσάνυκτα της 13ης Μαρτίου, οι εργαζόμενοι ολοκλήρωσαν την τοποθέτηση πάνω από 9χμ καλωδίων κατά μήκος του σταθμού. Ο Μασούντα και οι υπόλοιποι εργαζόμενοι τους χειροκρότησαν. Και στις 1:24 το βράδυ στις 14 Μαρτίου, δύο ώρες πριν ξεπεράσει τη μέγιστη πίεση η μονάδα 1, το σύστημα ψύξης επανήλθε. Στις 7:13 το πρωί το σύστημα ψύξης για τη μονάδα 2 επανήλθε και στις 3:42 το μεσημέρι της μονάδας 4. Μέχρι το πρωί της 15ης Μαρτίου, καθώς το Φουκουσίμα Νταίτσι αγωνιζόταν να αντιμετωπίσει την τρίτη έκρηξη, όλοι οι αντιδραστήρες του Νταίνι είχαν πετύχει την “ψυχρή απενεργοποίησή” τους.

Ο σταθμός Νταίνι είχε βιώσει τη μια επίθεση μετά την άλλη: Ο σεισμός, το τσουνάμι, η πλυμμήρα, η απώλεια ρεύματος, οι απειλές για τους αντιδραστήρες, οι αλλαγές προτεραιοτήτων για την ηλεκτροδότηση. Ο Μασούντα και η ομάδα του συγκέντρωναν κάθε φορά νέες εξηγήσεις και σχέδια, εφήρμοζαν τη νέα κατανόησή τους στο παρελθόν και στο μέλλον και έκαναν αυτό που είχε ήδη συμβεί κατανοητό και αυτό που δεν είχε συμβεί λίγο λιγότερο απρόβλεπτο.

Ο Μασούντα δεν σκεφτόταν για την αίσθηση και κατανόηση εκείνες τις άγρυπνες ημέρες του Μαρτίου. Όμως με τη διαχείριση της σύγχυσης και του φόβου στο Νταίτσι έθεσε ένα πολύτιμο παράδειγμα. Αν και ένιωσε τρομακτική πίεση για να εφεύρει μια αίσθηση φυσικής και ψυχολογικής ασφάλειας για την ομάδα του, δεν έκανε ηχηρές αναγγελίες και δεσμεύσεις τις κρίσιμες πρώτες ώρες. Παρουσίασε τα δεδομένα και έκανε ανοικτά σχέδια, επένδυσε σε μια κοινή κατανόηση των κινδύνων που αντιμετώπιζαν οι εργαζόμενοι και των δράσεων που έπρεπε να αναλάβουν.

Δίχως αμφιβολία, ο Μασούντα και η ομάδα του ήταν σε πολύ καλύτερη θέση από ότι οι εργαζόμενοι στο Νταίτσι, όπου η φυσική ζημιά ήταν μεγαλύτερη και είχε φριχτές συνέπειες. Ενώ το Νταίνι είχε έστω λίγο ηλεκτρισμό στη διάθεσή του, το Νταίτσι έχασε όλες τις δικές του πηγές και ουσιαστικά όλες τις εναλλακτικές γεννήτριες ντίζελ. Όταν οι αίθουσες ελέγχου σκοτείνιασαν, οι εργαζόμενοι δεν μπορούσαν ούτε να παρακολουθήσουν τις συνθήκες που χειροτέρευαν. Η ζημιά και η απώλεια ισχύος ήταν οι καθοριστικοί παράγοντες για τις εκρήξεις. Όταν διέφυγε η ραδιενέργεια, οι εργαζόμενοι πιθανώς εκτέθηκαν σε πολύ υψηλά επίπεδα. Η ομάδα του Νταίτσι σε κάποια φάση μειώθηκε στους 69 ανθρώπους όταν αρκετοί αναζήτησαν την ασφάλεια, όπως επιβεβαιώνεται από συνεντεύξσεις με τον επικεφαλής, Μασάο Γιοσίντα. Στο Νταίνι, ο Μασούντα είχε 400.

Και πάλι, όμως, οι απρόβλεπτες προκλήσεις χτύπησαν το Μασούντα και την ομάδα του σκληρά και γρήγορα. Μέσα στην καρδιά της κρίσης, με το ένα πρόβλημα μετά το άλλο, έδρασαν προς την αντίληψη, το στόχο και την επίλυση. Και τρία χρόνια αργότερα, ο Μασούντα συνέχισε να αναζητεί τον επίλογο, πλέον στον δίδυμο σταθμό του Νταίνι. Τον Απρίλιο του 2014, διορίστηκε επικεφαλής της απόσυρσης του Νταίτσι.

(των Ranjay Gulati, Charles Casto, Charlotte Krontiris, Harvard Business Review)



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα