Επανέρχονται οι ενεργειακές ανησυχίες για το καλοκαίρι – Τι φοβούνται οι αναλυτές για τις ευρωπαϊκές αγορές 

Οι ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας  έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ψυχραιμία απέναντι στην κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, στηριζόμενες σε μία άνετη ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, αλλά και στις προσδοκίες για άφθονη παγκόσμια προσφορά φυσικού αερίου. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η τρέχουσα ηρεμία ενδέχεται να μην διαρκέσει, καθώς οι προκλήσεις στην αναπλήρωση των αποθεμάτων και οι μεταβαλλόμενες θεμελιώδεις συνθήκες απειλούν να περιορίσουν την αγορά κατά τους θερινούς μήνες.

Μιλώντας σε στρογγυλή τράπεζα της Montel στο πλαίσιο της ενεργειακής έκθεσης E-World, ειδικοί της αγοράς εξέφρασαν την έκπληξή τους για το πόσο περιορισμένη υπήρξε η αντίδραση των τιμών σε μια σειρά αποσταθεροποιητικών παγκόσμιων εξελίξεων — γεγονότα που τα προηγούμενα χρόνια θα είχαν εκτινάξει τις αγορές φυσικού αερίου και πετρελαίου.

«Αν μου λέγατε πριν από μισό χρόνο ότι στις αρχές του 2026 θα βρισκόμασταν σε έναν κόσμο όπου οι ΗΠΑ απήγαγαν τον πρόεδρο της χώρας με τα μεγαλύτερα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, όπου συζητάμε για αμερικανική επίθεση στο Ιράν και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συνεχίζεται, και η νευρικότητα στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα ήταν τόσο χαμηλή, θα είχα εκπλαγεί πολύ», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Hanns Koenig, περιφερειακός διευθύνων σύμβουλος EMEA της Aurora Energy Research.

Τα σχόλιά του αποτύπωσαν μια ευρύτερη αίσθηση μεταξύ των αναλυτών: ότι οι αγορές ενέργειας έχουν, προς το παρόν, επιστρέψει στα θεμελιώδη μεγέθη.

Οι αγορές «δεν ανησυχούν» για τις προμήθειας

Ο Tobias Federico, επικεφαλής αναλυτής της Montel, υποστήριξε ότι οι παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου έχουν σε μεγάλο βαθμό αποτινάξει τις γεωπολιτικές ανησυχίες και επικεντρώνονται πλέον στις προσδοκίες για την προσφορά μεσοπρόθεσμα.

«Η αγορά δεν ανησυχεί για την προσφορά», δήλωσε ο Federico, αποδίδοντας τη σχετική σταθερότητα των τιμών στις προσδοκίες για υπερπροσφορά τα επόμενα χρόνια.

Αυτή η εμπιστοσύνη αποτυπώνεται στις τρέχουσες τιμές. Το συμβόλαιο αναφοράς front-month του ολλανδικού TTF διαπραγματευόταν στα 32,58 ευρώ/MWh στο Ice Endex — ένα κλάσμα του ιστορικού υψηλού των 345 ευρώ/MWh που καταγράφηκε το 2022 στο αποκορύφωμα της ενεργειακής κρίσης μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Παρά τα νέα κύματα ψύχους στην Ευρώπη και την αυξανόμενη ένταση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, οι τιμές του φυσικού αερίου αντέδρασαν μόνο περιορισμένα. Ο Koenig σημείωσε ότι εάν οι συνθήκες προσφοράς ήταν πραγματικά στενές, η αντίδραση της αγοράς θα ήταν πολύ πιο έντονη.

«Αν η προσφορά ήταν πιο περιορισμένη, θα υπήρχε πολύ μεγαλύτερη αντίδραση τόσο στο κύμα ψύχους όσο και στην απειλή αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν», είπε. Πρόσθεσε ότι τα σημερινά σχετικά χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ θα είχαν οδηγήσει τις τιμές «πολύ υψηλότερα» πριν από δύο ή τρία χρόνια.

Με άλλα λόγια, οι traders φαίνεται να είναι πεπεισμένοι ότι οι παγκόσμιες ροές LNG, οι διαφοροποιημένες οδοί προμήθειας και οι διαρθρωτικές προσαρμογές στη ζήτηση που έγιναν από το 2022 αρκούν για να θωρακίσουν την Ευρώπη απέναντι σε κραδασμούς — τουλάχιστον προς το παρόν.

Τα επίπεδα αποθήκευσης εγείρουν ερωτήματα

Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια της ηρεμίας αναδύονται προειδοποιητικά σημάδια.

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου της ΕΕ ήταν πρόσφατα κατά 37% γεμάτες, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe — 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι και οδεύοντας προς χαμηλά οκταετίας. Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου στην Ευρώπη, κατέγραφε επίπεδα αποθήκευσης μόλις στο 27% της χωρητικότητας, από τα χαμηλότερα στην Ένωση.

Παρότι τα στοιχεία αυτά δεν έχουν προκαλέσει πανικό, συνιστούν σημαντική πρόκληση για τους επόμενους μήνες.

Η αναπλήρωση των αποθεμάτων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού — όταν παραδοσιακά η Ευρώπη ανασυστήνει τα αποθέματά της για τον επόμενο χειμώνα — θα αποτελέσει «τεράστιο έργο», προειδοποίησε ο Koenig. Υποστήριξε μάλιστα ότι οι ρυθμιστικές αρχές ίσως χρειαστεί να εξετάσουν μηχανισμούς για την «επιβολή της πλήρωσης των αποθηκών», ώστε να διασφαλιστούν επαρκή αποθέματα.

Νωρίτερα την Τρίτη, στέλεχος της γερμανικής ενεργειακής εταιρείας Uniper εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες, επισημαίνοντας ότι η αναπλήρωση των γερμανικών αποθηκών ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολη.

Η εμπειρία της Γερμανίας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Ως η βιομηχανική ατμομηχανή της Ευρώπης και η μεγαλύτερη ενεργειακή αγορά της, η ικανότητά της να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες φυσικού αερίου έχει άμεσες επιπτώσεις στις περιφερειακές τιμές και στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.

Η προοπτική μετατοπίζεται από υπερπροσφορά σε «στενότητα»

Ενώ το γενικό αφήγημα παραμένει αυτό της σταθερότητας, ορισμένοι αναλυτές αρχίζουν να αναθεωρούν τις εκτιμήσεις τους.

Ο Henning Gloystein, διευθύνων σύμβουλος της Eurasia Group, δήλωσε στο πάνελ ότι η εταιρεία του αναθεώρησε την πρόβλεψή της για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου το 2026 από υπερπροσφορά σε «στενή». Η αναθεώρηση αντικατοπτρίζει έναν συνδυασμό παραγόντων που σταδιακά διαβρώνουν το περιθώριο ασφάλειας που οι αγορές θεωρούσαν δεδομένο.

Ένας ψυχρότερος του αναμενομένου χειμώνας έχει ήδη αυξήσει την κατανάλωση. Ταυτόχρονα, η συνεχιζόμενη πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας ενισχύει τη ζήτηση ενέργειας μέσω των καναλιών προμήθειας της ΕΕ, προσθέτοντας επιπλέον πίεση στις ευρωπαϊκές ισορροπίες.

Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι η βιομηχανική κατανάλωση φυσικού αερίου — η οποία μειώθηκε απότομα κατά την εκτόξευση των τιμών το 2022–2023 — αρχίζει να ανακάμπτει, καθώς οι τιμές σταθεροποιούνται σε χαμηλότερα επίπεδα.

«Έχουμε δει ενδείξεις αυξανόμενης βιομηχανικής κατανάλωσης», σημείωσε ο Gloystein, υποδηλώνοντας ότι μια ανάκαμψη της ζήτησης θα μπορούσε να περιορίσει το περιθώριο ασφάλειας που σήμερα θεωρείται δεδομένο.

Στις ανησυχίες αυτές προστίθενται πιθανές καθυστερήσεις σε νέα έργα υγροποίησης LNG που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία φέτος. Η επιπλέον παγκόσμια δυναμικότητα LNG αποτελεί βασικό στοιχείο των προσδοκιών ότι οι αγορές φυσικού αερίου θα παραμείνουν διαρθρωτικά πλεονασματικές στο δεύτερο μισό της δεκαετίας. Τυχόν καθυστερήσεις στην έναρξη λειτουργίας νέων μονάδων θα μπορούσαν να περιορίσουν την αγορά ταχύτερα από ό,τι αναμένεται.

Περιορισμένος ο κίνδυνος για τα Στενά του Ορμούζ

Παρά την αυξανόμενη ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι αναλυτές υποβάθμισαν την πιθανότητα σημαντικής διακοπής των ροών LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων αποστολών LNG, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Ακόμη και σε ένα σενάριο ενισχυμένης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, οι συμμετέχοντες δεν διέκριναν ουσιαστικό κίνδυνο αποκλεισμού της διώρυγας από το Ιράν — ένα ενδεχόμενο που θα προκαλούσε σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Η σχετικά υποτονική αντίδραση στα γεωπολιτικά πρωτοσέλιδα υποδηλώνει ότι οι traders θεωρούν τέτοια σενάρια χαμηλής πιθανότητας, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

Μια πιο ανθεκτική Ευρώπη

Στη βάση της τρέχουσας ηρεμίας βρίσκεται ένας ευρύτερος μετασχηματισμός του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος από τα χρόνια της κρίσης.

Η Ένωση έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τον εφοδιασμό της μακριά από τις ρωσικές ροές αγωγών, έχει αυξήσει τη δυναμικότητα επαναεριοποίησης LNG, έχει επεκτείνει την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και έχει εφαρμόσει μέτρα εξοικονόμησης και διαχείρισης της ζήτησης. Αυτές οι διαρθρωτικές αλλαγές έχουν μειώσει την ευπάθεια σε διαταραχές από μία και μόνο πηγή.

Παράλληλα, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες έχουν προσαρμοστεί — σε ορισμένες περιπτώσεις μέσω μόνιμων βελτιώσεων αποδοτικότητας, σε άλλες μέσω μείωσης της παραγωγής — περιορίζοντας τη βασική ζήτηση φυσικού αερίου σε σύγκριση με τα προ του 2022 επίπεδα.

Ο συνδυασμός διαφοροποιημένης προσφοράς και μετριασμένης ζήτησης έχει δημιουργήσει ένα «μαξιλάρι» που επιτρέπει στις αγορές να απορροφούν κραδασμούς που στο παρελθόν θα προκαλούσαν εκτίναξη των τιμών.

Ωστόσο, η ανθεκτικότητα δεν ισοδυναμεί με ανοσία.

Εάν οι προσπάθειες αναπλήρωσης το καλοκαίρι δεν ευοδωθούν, εάν η αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς LNG αποδειχθεί κατώτερη των προσδοκιών ή εάν οι γεωπολιτικές εντάσεις μετατραπούν σε πραγματικές διακοπές εφοδιασμού, η Ευρώπη θα μπορούσε γρήγορα να βρεθεί αντιμέτωπη με μια πιο στενή αγορά.

Προς το παρόν, ωστόσο, το μήνυμα από το E-World ήταν αυτό της συγκρατημένης αισιοδοξίας. Οι αγορές ενέργειας λειτουργούν σε ένα περιβάλλον εξαιρετικής γεωπολιτικής έντασης, αλλά οι traders παραμένουν προσηλωμένοι στα θεμελιώδη μεγέθη — και, προς το παρόν, αυτά παραμένουν υποστηρικτικά.

Η πραγματική δοκιμασία ίσως έρθει όχι με το ψύχος του χειμώνα, αλλά με τη ζέστη του καλοκαιριού, όταν η Ευρώπη θα πρέπει αθόρυβα να αναπληρώσει τα αποθέματά της και να διασφαλίσει ότι η ηρεμία δεν θα μετατραπεί σε εφησυχασμό.